«Να μάθουμε {LF}να διαφωνούμε»

Η οποιαδήποτε άσκηση βίας ως μέσο διαφωνίας σε μια πολιτισμένη πρωτίστως και δημοκρατική δευτερευόντως κοινωνία πρέπει να είναι ομόφωνα καταδικαστέα. Πολλώ μάλλον δε όταν η διαφωνία έγκειται σε πράγματα ή σε θέματα στα οποία δεν έχουμε την απαραίτητη γνώση ώστε να έχουμε και γνώμη. Διότι, για παράδειγμα, εγώ που είμαι γιατρός, προφανώς δεν μπορώ να διαφωνήσω με τον πολιτικό μηχανικό για το ποιος πρέπει να είναι ο οπλισμός ενός κτιρίου. Δεν μπορώ λοιπόν να έχω γνώμη για το ειδικό αυτό θέμα.  Μπορώ να διαφωνήσω και να έχω άποψη για το εάν μου αρέσει ένα φαγητό, για μια εικόνα που βλέπω, ένα τοπίο ή να εκφράσω τη γνώμη σε θέματα τα οποία έχω σπουδάσει σε βάθος. Ακόμη όμως και για θέματα που έχω σπουδάσει σε βάθος, πιθανόν να πρέπει να ανατρέξω στη βιβλιογραφία και να φρεσκάρω τη γνώση μου. Αν κάποιος έχει την ωριμότητα να καταλαβαίνει πότε έχει την απαραίτητη εκπαίδευση για να εκφέρει άποψη για ένα θέμα, η όποια διαφωνία πρέπει να εκφράζεται με πολιτισμένο τρόπο στο πλαίσιο της ευπρέπειας.

Προφανώς και υπάρχουν στιγμές που το θυμικό των ανθρώπων γίνεται πιο έντονο ή μπορεί και να ξεφύγει, οδηγώντας σε συμπεριφορές που αν ήταν πιο νηφάλιοι δεν θα είχαν. Και γι’ αυτό δεν μπορούμε να καταδικάζουμε έναν άνθρωπο από μια κακιά στιγμή, από μία μεμονωμένη κακή συμπεριφορά. Ομως, αυτό που έχει σημασία σε μία κοινωνία είναι να μάθουμε να διαφωνούμε. Μέσα από τη διαφωνία έχουμε την ευκαιρία να αναλύσουμε το θέμα για το οποίο διαφωνούμε και μετά από την ανάλυση έρχεται η σύνθεση των απόψεων.

Μάλιστα, η διαφωνία, η πολιτισμένη διαφωνία, ήταν από την αρχαιότητα ο βασικός μηχανισμός παραγωγής πνεύματος και πολιτισμού. Λέγεται διάλογος ή συζήτηση σε πιο μοντέρνα εκδοχή. Και είναι κάτι στο οποίο  πρέπει να εκπαιδευόμαστε από μικροί. Να μάθουμε να επιχειρηματολογούμε με ηρεμία κι αν διαφωνούμε να προσπαθούμε να πείσουμε τον συνομιλητή μας με επιχειρήματα. Σε καμία όμως των περιπτώσεων δεν πρέπει να επιχειρούμε να επιβάλουμε την άποψή μας με βία – είτε λεκτική είτε σωματική. Μάλιστα, κατά τη γνώμη μου, είναι πολύ μεγάλη ένδειξη πολιτισμού ο σεβασμός στον πιο αδύναμο. Ο οποίος πρέπει να έχει τα ίδια δικαιώματα στη διαφωνία.

Σε ό,τι αφορά το ατυχές περιστατικό που συνέβη σε εμένα, θα ήθελα να σας ενημερώσω πως από τη μεριά μου δεν ασκήθηκε κανένα ένδικο μέσο και στην αυτεπάγγελτη εκδίκαση της υπόθεσης κατέθεσα ως μάρτυρας, ζητώντας από το δικαστήριο την αθώωση των κατηγορουμένων στο πλαίσιο της υπερβολικής συμπεριφοράς μία κακιάς στιγμής που όλοι οι άνθρωποι μπορεί να έχουν. Η αθώωση επετεύχθη.

Ο Θεόδωρος Ι. Βασιλακόπουλος είναι καθηγητής Πνευμονολογίας – Εντατικής Θεραπείας Ιατρικής Σχολής Πανεπιστημίου Αθηνών (ΕΚΠΑ)