Πόνος

Ποιος μπορεί ανάμεσά μας να διαχειριστεί το πένθος; Τα μίντια κάνουν αυτό που έχουν μάθει χρόνια τώρα χωρίς ίχνος αμφισβήτησης: να υπηρετούν τον συναισθηματικό λυρισμό εξάπτοντας το κοινό. Δάκρυα και πόνος, συναισθηματική προβολή με  στόχο να μπει ο θεατής-ακροατής στη θέση του άλλου και να «βιώσει». Η συμπόνια είναι ένα ασταθές συναίσθημα. Πρέπει να μετουσιωθεί σε δράση, αλλιώς μαραίνεται, μας επισημαίνει στο δοκίμιό της η Σούζαν Σόνταγκ μιλώντας για τον «πόνο των άλλων». Το ερώτημα είναι τι να κάνουμε με τα συναισθήματα που έχουν προκληθεί, τη γνώση που μας κοινοποιήθηκε.

Τι είναι πόνος για κάποιον που ζει εξ αποστάσεως τα γεγονότα; Το συλλογικό εμείς αντιδρά στην συναισθηματική κατασκευή που βγαίνει από μία εικόνα και σχηματίζει γνώμη. Και ύστερα, σιωπή; Στο σύμπαν της «ενημέρωσης» τα λόγια πρέπει να είναι άφθονα και ρέοντα για να περιγράψουμε τον «πόνο των άλλων». Αρκεί οι λέξεις που μιλάνε για θάνατο να προκαλούν ασφυξία με τον λυρισμό τους ή ενόχληση με τον προσβλητικό χαρακτήρα τους.

Ο βροντερός πανικός της ασθμαίνουσας φωνής του επαγγελματία της ενημέρωσης ο οποίος βιάζεται να εκστομίσει την απερίσκεπτη ατάκα, για να καλύψει τον τηλεοπτικό χρόνο  και να κρατήσει επαφή με το στούντιο, επιδιώκει τον διαμοιρασμό της οδύνης προς την πλευρά του θεατή. Μια  τακτική που προκαλεί ταύτιση και μέσα από τον κλισέ λυρισμό της θλίψης ενεργοποιείται η συναισθηματική υπερφόρτωση. Είναι η πιο άχαρη διαδικασία για τη μνήμη του ίδιου του πένθιμου γεγονότος είτε αφορά πόλεμο, φυσική καταστροφή, δυστύχημα ή αποτρόπαιο έγκλημα, αφού η  τραγικότητά του  κατακερματίζεται από την εξαναγκασμένη σκηνοθεσία του σύγχρονου info-tainment.

Κακόγουστη ταινία θρίλερ δεν μπορεί να είναι το τέλος μίας ζωής. Κι όμως αδέκαστοι ρεπόρτερ και αυτοαποκαλούμενοι κριτές χρησιμοποιούν σχήματα λόγου για να εντείνουν περιγραφές σκηνών που πρέπει να μένουν ανείπωτες. Το πένθος θέλει γαλήνη, απαιτεί ηρεμία. Ζητά φράσεις ανάτασης, που να ακουστούν αργά, ήπια, παρηγορητικά. Το πένθος δεν είναι πεδίο εκγύμνασης ευφυολόγων με ταλέντο στα σλόγκαν. Η εργασία του πένθους είναι σπουδή σε μία μετάβαση ανύψωσης. Οχι καταβαράθρωσης.