Μουσεία με διοικητική αυτοτέλεια

Τα μέτρα λιτότητας που εφαρμόζονται στην περίοδο της κρίσης καθιστούν επιτακτική την ανάγκη επιλογής προγραμμάτων και δράσεων προς χρηματοδότηση με γνώμονα τα απτά αποτελέσματά τους στην οικονομία και την κοινωνία, όπως για παράδειγμα αύξηση του αριθμού των επισκεπτών στα μουσεία και τους αρχαιολογικούς χώρους και κατ’ επέκταση των εσόδων τους, δημιουργία νέων θέσεων εργασίας, σταδιακή απαλλαγή από τις συνεχείς κρατικές επιχορηγήσεις, διαχειριστική και διοικητική αυτονομία.

Εχω από χρόνια υποστηρίξει ότι το νομοσχέδιο που μετατρέπει κατ’ αρχήν πέντε μεγάλα μουσεία (Εθνικό Αρχαιολογικό Αθηνών, Αρχαιολογικό Θεσσαλονίκης, Αρχαιολογικό Ηρακλείου, Βυζαντινό και Χριστιανικό Αθηνών, Βυζαντινού Πολιτισμού Θεσσαλονίκης) σε Νομικά Πρόσωπα Δημοσίου Δικαίου εποπτευόμενα από το υπουργείο Πολιτισμού δίνει στα κρατικά αυτά μουσεία αυτοτέλεια στη διαχείριση των εσόδων τους με σταδιακή τους αύξηση και ταυτόχρονα ελευθερία στη χάραξη δικής τους πολιτιστικής πολιτικής, χωρίς να τα «ιδιωτικοποιεί», όπως υποστηρίζουν ορισμένοι, και χωρίς να τα αποσπά από την Αρχαιολογική Υπηρεσία.

Γνωρίζω την επιχειρηματολογία των επικριτών της νέας ρύθμισης για τα παραπάνω πέντε μεγάλα μουσεία, τη σέβομαι αλλά δεν την υιοθετώ, γιατί σύμφωνα με τις διατάξεις του νομοσχεδίου η εξάρτησή τους από το αρμόδιο υπουργείο Πολιτισμού δεν αίρεται ούτε και η δυνατότητα συνεργασίας τους με τις εφορείες αρχαιοτήτων, τα πανεπιστήμια και τα ΤΕΙ. Η βιωσιμότητα και η ομαλή λειτουργία τους δεν εξασφαλίζεται, κατά τη γνώμη μου, με το υφιστάμενο νομικό πλαίσιο και καθεστώς οργάνωσης και διοίκησης. Πρέπει να καταστούν αυτοδύναμα οικονομικά και διοικητικά, με διευθυντές που θα επιλέγονται με ανοιχτό διαγωνισμό και με προσόντα διοικητικά, επιστημονικά και διαχειριστικά.

Παράδειγμα επιτυχούς κατά τη γνώμη μου λειτουργίας δημόσιου μουσείου με ανανεωμένο το 2008 νομικό καθεστώς αποτελεί το νέο Μουσείο Ακροπόλεως (Νόμος αρ. 3711, ΦΕΚ. 224 5/11/2008), το οποίο διοικείται επί σειρά ετών με διοικητικό συμβούλιο όπου προεδρεύει αρχαιολόγος καθηγητής συνεργαζόμενος με εκλεγμένο από διεθνή επιτροπή διευθυντή επίσης αρχαιολόγο καθηγητή.

Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή δεσμεύτηκε τον Μάρτιο του 2010 για την εφαρμογή μιας νέας  στρατηγικής, αυτήν της «Ευρώπης 2020», εστιάζοντας στη βιώσιμη ανάπτυξη, χωρίς αποκλεισμούς. Ο πολιτισμός μπορεί να δώσει ώθηση στην οικονομική ανάπτυξη και να αποτελέσει συνδετικό κρίκο μεταξύ των λαών της Ευρώπης ώστε να ενισχυθεί η θέση και η επιρροή της χώρας μας στη διεθνή σκηνή. Περιφέρειες και πόλεις με υψηλό βαθμό εξειδίκευσης και απασχόλησης σε δραστηριότητες πολιτισμού και δημιουργίας συγκαταλέγονται στις πλέον πλούσιες σε κατά κεφαλήν εισόδημα. Είναι καιρός να προσαρμοστούμε.

Ο Πέτρος Θέμελης είναι ομότιμος καθηγητής Κλασικής Αρχαιολογίας, διευθυντής της ανασκαφής στη Μεσσήνη.