Ας μιλήσουμε {LF}την ίδια γλώσσα

Στο πρόσφατο διαφημιστικό σποτ του ΣΥΡΙΖΑ με τον τίτλο «Χάου του» (how to) γίνεται έξυπνη χρήση δάνειων εκφράσεων της νεανικής γλώσσας με σκοπό την όσο το δυνατόν πιο άμεση πολιτική επικοινωνία μαζί τους. Συγκεκριμένα, το λεκτικό παιχνίδι με το «μπρο» και «μπρο…εδρε» είναι παραγωγή του μηχανισμού της λεγόμενης σύμφυρσης, όπου δυο λέξεις ενώνονται για να δημιουργήσουν μια νέα λέξη, έχοντας χάσει και οι δυο μέρος της δομής τους (δηλ. έναν συμφυρμό). Στην περίπτωση του «μπρόεδρε» έχουμε τη συνένωση του «μπρο» (της σύντμησης του αγγλικού «brother» ως «bro»), που σημαίνει «αδερφός», και του «πρόεδρε». Με τον συμφυρμό αυτόν, αφενός ο πρόεδρος του ΣΥΡΙΖΑ αντιμετωπίζεται και ο ίδιος ως νεαρός, μέλος της ομάδας των νέων που συνεννοούνται στη δική τους γλώσσα, αφετέρου αποκαθίσταται έξυπνα η τυπικότητα της απεύθυνσης προς τον Αλ. Τσίπρα, από το πολύ οικείο νεανικό «μπρο» στο αναμενόμενο «πρόεδρε».

Απαντώντας στο σποτ του ΣΥΡΙΖΑ, ο πρόεδρος της ΝΔ Κ. Μητσοτάκης επιλέγει κι εκείνος να επικοινωνήσει με το νεανικό ακροατήριο του κόμματός του χρησιμοποιώντας αγγλισμούς: «how to», «know-how», «trendy» και «cringy». Οι πρώτες τρεις είναι ήδη αρκετά διαδεδομένες και έχουν μάλλον γενικευμένη χρήση στην καθημερινή επικοινωνία. Ωστόσο, η λέξη cringy/κρίντζι ανήκει στο νεανικό λεξιλόγιο, και μάλιστα έχει πρόσφατα εισαχθεί στη γλώσσα μας από τα αγγλικά. Για τη δική μας γενιά, η λέξη αυτή είναι μάλλον δυσνόητη. Σημαίνει ότι κάτι μας προκαλεί δυσφορία ή αποστροφή ή αμηχανία ή μας κάνει να αισθανόμαστε άβολα. Αυτό ακριβώς υπονόησε ο κ. Μητσοτάκης για τον κ. Τσίπρα, δηλαδή, ότι κινδυνεύει να προκαλέσει τη δυσφορία ή την αποστροφή παριστάνοντας τον «μοδάτο», τον «trendy».

Από τα δυο αυτά παραδείγματα μπορούμε να συμπεράνουμε ότι οι πολιτικοί επιχειρούν να επικοινωνήσουν με το νεανικό ακροατήριο των κομμάτων τους στη νεανική γλώσσα. Πιστεύουν πως έτσι θα ακουστούν πιο φιλικοί, πιο αγαπητοί και πιο οικείοι προς τη συγκεκριμένη ηλικιακή ομάδα με σκοπό να κερδίσουν την εμπιστοσύνη και την ψήφο τους. Η πολιτική σκοπιμότητα είναι προφανής, όμως δεν υπάρχει κάτι το μεμπτό σε όλη αυτή την προσπάθεια των πολιτικών. Το ζητούμενο που πρέπει μάλλον να μας απασχολεί είναι αν οι νέοι και οι νέες μπορούν τελικά να αντιληφθούν αυτή τη σκοπιμότητα και να (αντι)σταθούν κριτικά απέναντι σε αυτή.

Σε κάθε περίπτωση, οι (δάνειες) εκφράσεις που δανείζονται οι πολιτικοί από τη νεανική γλώσσα αποτελούν μέρος του λεξικού αποθέματος της γλώσσας μας. Οι πολιτικοί ξέρουν πολύ καλά ότι για να συνομιλήσουν με το κοινό αυτό πρέπει να μιλήσουν την ίδια γλώσσα. Αναγνωρίζουν λοιπόν τις ιδιαιτερότητες αυτής της γλωσσικής ποικιλίας της ελληνικής και στη συγκεκριμένη επικοινωνιακή περίσταση την επιλέγουν ως την πλέον κατάλληλη.

Ο Γιώργος Ι. Ξυδόπουλος είναι καθηγητής Γλωσσολογίας στο Τμήμα Φιλολογίας του Πανεπιστημίου Πατρών