Οιωνοσκοπία και σκοποθηρία

Προσδιορίστηκε (σχεδόν) η ημερομηνία των εκλογών. Ο κ. Κουτσούμπας εκμαίευσε αυτό, που άπειρες «προποτζίδικες» κουβέντες και οιωνοσκοπίες σκόρπιζαν στους τέσσερεις ανέμους των καφέ του Κολωνακίου και των πολιτικών κειμένων. Από το αόριστο διάστημα και τις εικασίες, πάμε στο ορατό μέλλον και την ανάλυση. Είναι σίγουρο, θα υπάρξει μεγάλη νομοθετική δραστηριότητα, αφού πρέπει να εξυπηρετηθούν ομάδες πίεσης, είτε με ρύθμιση, είτε με κατάργηση ρύθμισης. Πολλά νομοσχέδια θα έρχονται με τη διαδικασία του επείγοντος ή κατεπείγοντος. Επίσης πολλές τροπολογίες θα αγκιστρώνονται σε άσχετα νομοσχέδια. Το κυριότερο. Οποιος εισηγείται ή τοποθετείται επί νομοσχεδίου έχει λεπτά προβολής. Οσο εντονότερος είναι ο κοινοβουλευτικός θόρυβος – ακόμα και σε ζητήματα κανονισμού ή σε τοποθετήσεις «επί προσωπικού», τόσο αυτό θα λειτουργεί ως όχημα προεκλογικής προβολής. Κάποια «δήλωση που θα συζητηθεί», μια ακραία τοποθέτηση κάποιου, γίνονται τα εργαλεία, όχι λογικής επιχειρηματολογίας, αλλά παράστασης. «Σκάσε, παιδί μου, παίζω τώρα» έλεγε στην έξυπνη ελληνική κωμωδία η μακαρίτισσα Καρέζη.

Η (σχεδόν μόνιμη) προεκλογική δομή της ελληνικής πολιτικής παραγωγής οφείλεται και σε έναν πρόσθετο του ναρκισσισμού (ή της αυτοσυντήρησης ) λόγο. Η βασικότερη πλουτοπαραγωγική πηγή στη χώρα μας είναι η κυβερνητική εξουσία. Με μια παραγωγική ισχνότητα σε όλα τα πεδία (βιομηχανικό, τεχνολογικό, αγροκτηνοτροφικό, κ.λπ.), η δυνατότητα τροχοδρόμησης και «τροχονόμησης» ευρωπαϊκών και φορολογικών κεφαλαίων (δηλαδή η ουσία της κυβερνητικής εξουσίας) γίνεται καθοριστική. Οχι μόνο γιατί το «δόντι», η «άκρη», ο «δικός μου» εξασφαλίζει δουλειές.

Το γεγονός του κρατικού προσανατολισμού επηρεάζει καίρια τη μορφολογία των επιχειρήσεων. Την εσωτερική αρχιτεκτονική τους. Με τον κρατικοκεντρικό προσανατολισμό, αναπτύσσουν το «τμήμα» πολιτικής διείσδυσης, προσβάσεων κ.λπ. σε σχέση με ένα παραγωγικό τμήμα π.χ. R&D, το οποίο στην ελληνική περίπτωση συνήθως υποκαθίσταται από την εισαγωγή τεχνολογίας (είτε στην εφαρμογή είτε στη διοίκηση της επιχείρησης). Ο κρατικοκεντρικός προσανατολισμός, ενώ γίνεται κρίσιμο στοιχείο στιγμιαίας επιχειρηματικής επιβίωσης, συγχρόνως είναι και το κυρίαρχο στοιχείο, επιχειρηματικής θνησιγένειας. Οι επιχειρήσεις τέτοιου τύπου διαρκούν όσο «έχουμε τον δικό μας» ή διατηρούνται οι προσβάσεις.

Οι εκλογές γίνονται σημαντικές και για τον πρόσθετο λόγο της διαχείρισης του μόνου σταθερού πλεονάσματος της χώρας μας: της κομπορρημοσύνης. Η μαντεία της ημερομηνίας εκλογών συνήθως βασίζεται σε μια απλή σκέψη: τι συμφέρει τον κυβερνήτη, τι βλάπτει τον ανταγωνιστή του. Τότε ακριβώς γίνονται οι εκλογές. Οχι τι συμφέρει τη χώρα, την οικονομική στιγμή, την παραγωγική φάση. Τα τελευταία έπονται ως κριτήρια. Επομένως η εξουσιοκεντρική και κρατικοκεντρική οικονομία δεν προσανατολίζει μόνο τη δομή των επιχειρήσεων, αλλά και τη δομή της πολιτικής σκέψης, του σχολίου, της εκτίμησης. Δεν το χωράει ο νους κάποιου, ότι μια κυβέρνηση θα υιοθετήσει επιζήμιο για την ίδια χρονικό σημείο εκλογών, αρκεί αυτό να βοηθάει τη οικονομία. Χιλιοπαιγμένα έργα μέσα σε ένα αχανή πολιτικό χυλό.

Μέσα στο πολλαπλό προεκλογικό ζύγισμα της ξέφρενης καθημερινής ακρίβειας, των επιδοματικών απαντήσεων και των εύλογων ερωτημάτων για την τύχη του πλεονάσματος (των 37 δισ. που άφησε η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ) συμπλέκεται και μια άλλη παράμετρος. Οι εκλογές στην Τουρκία. Οι ικεσίες, μάλιστα στην τύχη, για ήττα του κ. Ερντογάν, παραλείπουν το γεγονός ότι οι λεγόμενοι πιο φιλοδυτικοί ανταγωνιστές του είναι εξίσου επεκτατικοί ως προς την Ελλάδα, αφού αυτό αποτελεί βαθύτερο στοιχείο εθνικού αυτοπροσδιορισμού για τη γείτονα. Το επίδικο είναι ότι η Ελλάδα και η Τουρκία επιδρούν η μία στην προεκλογική ανάπτυξη της άλλης.

Ο εκλογικός κύκλος και η φύση κράτους και οικονομίας προσανατολίζει και μορφοποιεί επιχειρήσεις, οργανώνει την πολιτική ανάλυση. Θα είναι εξαιρετικά επισφαλές και επιζήμιο να αναπροσαρμόζει και την εξωτερική πολιτική και ρητορική, αφού η τελευταία υπακούει σε πολύ μονιμότερους γεωπολιτικούς κώδικες.

Ο Δημήτρης Σεβαστάκης είναι ζωγράφος, καθηγητής στη Σχολή Αρχιτεκτόνων Μηχανικών του ΕΜΠ