Η ώρα των αποφάσεων

Σύμφωνα με το άρθρο 96 παρ. 5 του Συντάγματος, όπως αναθεωρήθηκε με το από 25-11-2019 ψήφισμα της Θ’ Αναθεωρητικής Βουλής των Ελλήνων, «…Τα μέλη του δικαστικού σώματος των ενόπλων δυνάμεων… περιβάλλονται με τις εγγυήσεις λειτουργικής και προσωπικής ανεξαρτησίας των λοιπών τακτικών δικαστικών λειτουργών κατά το άρθρο 87 παράγραφος 1 του Συντάγματος και εξομοιώνονται ως προς όλα με τους τακτικούς δικαστές …», για την εφαρμογή δε της ρύθμισης αυτής απαιτείται η έκδοση εκτελεστικού του Συντάγματος νόμου.

Δυστυχώς η θεσμική μεταχείριση, που επιφυλάχθηκε τα τελευταία 27 έτη από την πολιτεία στη στρατιωτική Δικαιοσύνη, καταδεικνύει ότι αυτή δεν βρίσκεται στις υπερκείμενες θέσεις της κλίμακας ιεράρχησης των προτεραιοτήτων της. Αν και με την ψήφιση του νέου ΣΠΚ-Ν. 2287/95, καθώς και του συμπληρωματικού Ν. 2304/95 «Κώδικας Δικαστικού Σώματος Ενόπλων Δυνάμεων», επιχειρήθηκε αφενός μεν να εναρμονιστούν πλήρως οι διατάξεις του ΣΠΚ με τη σύγχρονη κοινωνική πραγματικότητα και τις κρατούσες δομές και αντιλήψεις στον χώρο της κοινής ποινικής Δικαιοσύνης, αφετέρου δε, να εξοπλιστούν οι στρατιωτικοί δικαστές με εγγυήσεις λειτουργικής και προσωπικής ανεξαρτησίας όμοιες με αυτές, που απολαμβάνουν οι δικαστές των κοινών δικαστηρίων, εντούτοις η συγκεκριμένη μεταρρύθμιση, η οποία στηρίχθηκε τυπικά στην αποφασιστική βούληση της τότε πολιτικής ηγεσίας του ΥΠΕΘΑ, Γ. Αρσένης – Μ. Μπεντενιώτης, κατ’ ουσίαν όμως αποτέλεσε επιβεβλημένη συμμόρφωση με το διατακτικό πολλών καταδικαστικών αποφάσεων του ΕΔΔΑ, παρέμεινε λιποβαρής, νομικά ημιτελής και κοινωνικά αδικαίωτη: δεν ακολουθήθηκε από αναγκαίες συμπληρωματικές ρυθμίσεις κρίσιμων παραμέτρων της υπηρεσιακής κατάστασης των στρατιωτικών δικαστών, καθώς και από συναφείς θεσμικές παρεμβάσεις στο πεδίο απονομής της στρατιωτικής Δικαιοσύνης, με αποτέλεσμα οι λειτουργοί της να καταδυναστεύονται από έναν ερμαφρόδιτο υπηρεσιακό προσδιορισμό, και να αδυνατούν να αποκτήσουν προορισμό και πυξίδα επαγγελματικής δράσης απολύτως όμοια με την αντίστοιχη των λοιπών συναδέλφων τους.

Η πρόσφατη αναθεώρηση του άρθρου 96 παρ. 5 Σ, η οποία δρομολογήθηκε με πρωτοφανή κοινοβουλευτική πλειοψηφία 237 ψήφων, αποσκοπεί στην ενίσχυση της προσωπικής και λειτουργικής ανεξαρτησίας των στρατιωτικών δικαστών. Η απαίτηση αυτή συνάπτεται της ποιότητας του παραγόμενου από τα στρατιωτικά δικαστήρια δικαιοδοτικού έργου, επιπροσθέτως δε, καθίσταται ενδεικτική της αξίας, την οποία προσδίδει σήμερα η πολιτεία στον θεσμό της στρατιωτικής Δικαιοσύνης, στη δικαιοδοτική αρμοδιότητα της οποίας, παρά τη γενικότερη τάση για αριθμητική συρρίκνωση του ενεργού στρατού, υπάγονται ακόμα πολυάριθμες ομάδες προσώπων.

Ομως η συγκεκριμένη επιταγή έκδοσης του απαιτούμενου εκτελεστικού νόμου για τη θεσμική και λειτουργική εξίσωση των στρατιωτικών με τους κοινούς δικαστές, επί τρία συναπτά έτη προκλητικά αγνοείται από την καθ’ ύλην αρμόδια για την εκπλήρωσή της ηγεσία του ΥΠΕΘΑ, με αποτέλεσμα η ως άνω συνταγματικής περιωπής διάταξη να μην έχει εισέτι εφαρμοστεί. Επιπροσθέτως, τα ζητήματα, που ταλανίζουν τον χώρο της στρατιωτικής Δικαιοσύνης, είναι σοβαρά και τέμνουν τη λειτουργία της οριζοντίως και καθέτως (από τις τεράστιες ελλείψεις ανθρώπινου δικαστικού δυναμικού, που υπολείπεται αριθμητικά περίπου 35% των προβλεπόμενων οργανικών θέσεων, μέχρι την αδυναμία της να ακολουθήσει τον ψηφιακό μετασχηματισμό της κοινής Δικαιοσύνης, τη βάσιμη αμφισβήτηση του ρόλου των στρατοδικών στη σύνθεση των στρατιωτικών δικαστηρίων – η οποία μετά την απόφαση του ΕΔΔΑ στην υπόθεση Moustafa κατά Βουλγαρίας της 28.11.2019 μπορεί να θεωρηθεί έως και ασύμβατη προς την ΕΣΔΑ, και τις πενιχρές υλικοτεχνικές υποδομές), καθιστούν δε την προσήκουσα λειτουργία των στρατιωτικών δικαστηρίων δυσχερέστατη.

Η Ενωση Δικαστικών Στρατιωτικής Δικαιοσύνης, διαφυλάττοντας το κύρος των μελών της και κατ’ επέκταση της ίδιας της στρατιωτικής Δικαιοσύνης, απαιτεί την άμεση σύσταση ειδικής – νομοπαρασκευαστικής επιτροπής, η οποία θα διαμορφώσει επιτέλους με ορθολογικό τρόπο το περιεχόμενο του προβλεπόμενου από το άρθρο 96 παρ. 5 Σ εκτελεστικού νόμου, προκειμένου να ολοκληρωθεί η νομοθετική μεταρρύθμιση στον τομέα της στρατιωτικής Δικαιοσύνης, να επιτευχθεί η πλήρης εξομοίωση των στρατιωτικών δικαστών με τους συναδέλφους τους της κοινής Δικαιοσύνης, να απαλειφθούν ρυθμίσεις, οι οποίες δοκιμάστηκαν επί σειρά ετών στη δικαστηριακή/υπηρεσιακή πρακτική και κρίθηκαν ανεπαρκείς, και να βελτιωθεί η ποιότητα παραγωγής δικαιοδοτικού έργου στον ευαίσθητο χώρο των Ενόπλων Δυνάμεων της χώρας. Το αμέσως επόμενο χρονικό διάστημα θα καταδείξει εάν οι προσδοκίες των στρατιωτικών δικαστών για θεσμική αναβάθμιση της υπηρεσιακής τους κατάστασης θα δικαιωθούν, ή «…πήγαν στην άβυσσο/για ένα πουκάμισο αδειανό/για μιαν Ελένη», κατά τη ρήση του ποιητή.

Ο Γιώργος Δουβλέκας είναι στρατιωτικός δικαστής Α’, πρόεδρος της Ενωσης Δικαστικών Λειτουργών Στρατιωτικής Δικαιοσύνης