Το μαύρο ζιβάγκο και {LF}ο Μακρόν

Ο Στιβ Τζομπς στις 6 Ιανουαρίου 2004, στην παρουσίαση της Macworld Expo στο Σαν Φρανσίσκο, εμφανίστηκε φορώντας ένα μαύρο πουλόβερ με γυρισμένο λαιμό ζιβάγκο σχεδιασμένο από τον Ιάπωνα Ισέι Μιγιάκε.

Οταν ανέβηκε στο βήμα ήταν ήδη διάσημος σαν ροκ σταρ και είχε τον θαυμασμό εκείνων που τον θεωρούσαν γκουρού μιας νέας πραγματικότητας. Η οποία γινόταν όλο και πιο διαφορετική, εντυπωσιακή, απίστευτα πιθανή, χάρη στην πρωτοπορία των τεχνολογιών της Apple που ο Στιβ Τζομπς παρουσίαζε στο ακροατήριό του στις ετήσιες παρουσιάσεις της εταιρείας του.

Το σκηνικό εκείνης της παρουσίασης ήταν λιτό: μία καρέκλα κι ένα τραπέζι στη μια άκρη και πίσω του μία μεγάλων διαστάσεων οθόνη. Ο Τζομπς είχε τον δικό του τρόπο να παρουσιάζει το θέμα του. Η ομιλία του δεν ξεπερνούσε τη μία ώρα και κρατούσε για το τέλος την εμφάνιση της νέας του δημιουργίας, κλιμακώνοντας την προσμονή του ακροατηρίου για τα αποκαλυπτήρια του χάι-τεκ αριστουργήματός του.

Αυτή ήταν η «χορογραφία» του για το λανσάρισμα του iPod το 2001, του iTunes Store το 2003, του iPhone το 2007, του iPad το 2010. Σε αυτό το τελετουργικό, η λιτή, βαθύχρωμη αμφίεση του Στιβ Τζομπς προσμετρούσε στις εντυπώσεις και τον ενθουσιασμό του κόσμου των δημοσιογράφων και των ειδικών της τεχνολογίας. Ενα μίνιμαλ μαύρο πουλόβερ ήταν «το κοστούμι» που καθιέρωσε ο ηγέτης της Apple για να συνοδεύει τις πρεμιέρες των προϊόντων του. Τα οποία κυκλοφορούν πάντα σε λευκή, μαύρη ή γκρι απόχρωση, ακολουθώντας το θεώρημα απλότητας και καθαρότητας που εκείνος είχε για το σύμπαν των υπολογιστών.

ΜΙΝΙΜΑΛΙΣΜΟΣ. Ο Στιβ Τζομπς είχε αναπτύξει μια εμμονή για τον μινιμαλισμό και την ιαπωνική αισθητική της αφαίρεσης. Την εποχή που έζησε στη χώρα του Ανατέλλοντος Ηλίου γνώρισε τον ιάπωνα σχεδιαστή Ισέι Μιγιάκε. Και εκείνος δημιούργησε το περίφημο μαύρο πουλόβερ. Ή μάλλον τη σειρά από δεκάδες όμοια μαύρα πουλόβερ που ο Τζομπς επέμενε να φορά με ένα μεταχειρισμένο τζιν Levi’s και το ίδιο μοντέλο αθλητικών παπουτσιών του τζόγκινγκ New Balance, σχέδιο βίντατζ από τα 80s.

Ο αμερικανός ευφυής άνδρας των υπολογιστών μοιραζόταν με τον ιάπωνα δημιουργό της συλλογής «APC – Ενα κομμάτι ύφασμα» την ίδια αισθητική του αυστηρά λιτού ύφους. Μάλιστα η τακτική του ιαπωνικού ντιζάιν που επέβαλλε το μαύρο χρώμα για την υπογράμμιση της καθαρότητας του σχήματος βρήκε στον Τζομπς έναν θερμό υποστηρικτή.

Οταν εκείνος επισκέφθηκε το 1980 το εργοστάσιο της Σόνι στο Τόκιο εντυπωσιάστηκε από την ομοιομορφία των εργαζομένων, οι οποίοι φορούσαν όλοι το ίδιο νάιλον σακάκι με φερμουάρ στα μανίκια, σχεδιασμένο από τον Μιγιάκε. Ο Τζομπς, όπως ο ίδιος εμπιστεύτηκε στον Γουόλτερ Αϊσακσον, επίσημο βιογράφο του, ζήτησε από τον Μιγιάκε να σχεδιάσει μια στολή για τους εργαζομένους στην Apple. Οταν έδειξε κάποια δείγματα στα στελέχη του, αποδοκίμασαν την ιδέα του. Τότε εκείνος, σαν μοναχικός καβαλάρης, ακολούθησε την ιδέα του και έκανε σύμβολο της εστέτ κοσμοθεωρίας του το μαύρο πουλόβερ του ιάπωνα ομοϊδεάτη σχεδιαστή.

Ο ΓΑΛΛΟΣ ΠΡΟΕΔΡΟΣ. Δεκαοκτώ χρόνια μετά την ιστορική – για λόγους αισθητικής και τεχνολογίας – εμφάνιση του Στιβ Τζομπς, η ερμηνευτική συζήτηση για τη χρήση ενός μαύρου ζιβάγκο επανήλθε στην επικαιρότητα. Ηταν ο γάλλος πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν εκείνος που την επανέφερε, δίνοντας στο συγκεκριμένο κομμάτι πολιτικό συμβολισμό.

Ο πρόεδρος Μακρόν άρχισε να εμφανίζεται στη γαλλική τηλεόραση με μαύρο ζιβάγκο αντί για πουκάμισο και γραβάτα. Ο συνήθως κοστουμαρισμένος υπουργός Οικονομίας και Οικονομικών της Γαλλίας, Μπρουνό λε Μερ, ανακοίνωσε ότι τα πουλόβερ θα γίνουν πιθανώς απαραίτητα στο υπουργείο Οικονομικών. Ολα αυτά αποτελούν σημεία μιας νέας εκστρατείας ώστε τα υψηλότερα στελέχη της κυβέρνησης να κερδίσουν μέσω των εικόνων τις εντυπώσεις για να πείσουν τους Γάλλους να ακολουθήσουν το παράδειγμά τους. Η υπεροχή των ζιβάγκο φάνηκε να είναι μια άλλη στρατηγική επιλογή. Ειδικά στο πεδίο της πολιτικής όπου η στολή της επίσημης εμφάνισης παραμένει η ίδια εδώ και σχεδόν έναν αιώνα και οποιαδήποτε απόκλιση από τον κανόνα αποτελεί σημαντική αλλαγή.

Η δήλωση του Μακρόν ότι στο εξής θα φορά όλο και συχνότερα ζιβάγκο φωνάζει προς το πολιτικό του ακροατήριο «ενεργειακή συνείδηση!». Μπορεί όμως και να φωνάζει ελιτισμό. Ειδικά στη Γαλλία όπου κατά παράδοση η πλευρά των διανοουμένων της Αριστερής Οχθης τίμησε ιδιαίτερα το συγκεκριμένο κομμάτι. Καθώς το έχει καταγράψει ο φακός της ολλανδικής τηλεόρασης στην συνάντηση του 1971 Νόαμ Τσόμσκι – Μισέλ Φουκό και τη συζήτησή τους για την ανθρώπινη φύση και τη δικαιοσύνη εναντίον της εξουσίας: ο γάλλος φιλόσοφος φορούσε σακάκι και ζιβάγκο. Αλλά και ως τα τέλη της δεκαετίας του ’70, στη διάρκεια των εποχών των πρωτοποριών, των πειραματισμών, των ιδεών και των μανιφέστων, ο Σάμιουελ Μπέκετ ντυμένος με ζιβάγκο συναντούσε τους φίλους του, όπως και τους επιμελητές του από τις εκδόσεις Seuil, στο παρισινό καφέ Closerie des Lilas.

Ωστόσο αυτή δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Μακρόν φόρεσε ζιβάγκο. Πριν από μερικά χρόνια εμφανίστηκε με ζιβάγκο και σακάκι κατά τη διάρκεια μιας συνάντησης με τον Σαρλ Μισέλ, πρόεδρο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου. Η ενδυματολογική επιλογή του έστειλε και τότε ένα μήνυμα στον κόσμο που παρακολουθούσε τον γάλλο ηγέτη να προβάλλει τις θέσεις του απέναντι στην ισχυρή Γερμανία για το μέλλον της ευρωπαϊκής πολιτικής. Ηταν ένα μαύρο ζιβάγκο σαν εκείνο που ο Στιβ Τζομπς κατοχύρωσε ως δικό του σύμβολο αισθητικής εξουσίας.