Πανεπιστημιακά «άβατα»

Στα «ΝΕΑ» της 16ης Σεπτεμβρίου, δημοσιοποίησα ορισμένες «Εμπειρίες Πολυτεχνείου», κυρίως αναμνήσεις από καταλήψεις στην Πολυτεχνειούπολη Ζωγράφου. Πολλοί συνάδελφοι και άλλοι φίλοι θεώρησαν χρήσιμη την υπενθύμιση περιστατικών και καταστάσεων που επί χρόνια ταλαιπωρούν σχεδόν όλους τους μεγάλους πανεπιστημιακούς χώρους και υποβαθμίζουν τις εκπαιδευτικές δυνατότητες, βλάπτοντας προπάντων τους πιο αδύναμους φοιτητές. Λίγες μέρες μετά τη δημοσίευση, η αποκάλυψη εγκληματικών δραστηριοτήτων στη φοιτητική εστία του Πολυτεχνείου προκάλεσε συγκλονιστικές εντυπώσεις.

Συνήθως, οι καταλήψεις ξεκινούσαν από ιδεολογήματα, με πρόσχημα κάποια ελληνικά ή διεθνή πολιτικά γεγονότα και καταστάσεις, ενώ σπάνια πρόβαλλαν κάποιο αίτημα για την εκπαιδευτική διαδικασία. Επιπλέον όμως, υπήρχαν και εξακολουθούν να υπάρχουν τα «άβατα». Πρόκειται για χώρους κατειλημμένους, συχνά επί δεκαετίες, από ομάδες ατόμων, σε διάφορες Σχολές του ΕΜΠ. Χαρακτηριστικό παράδειγμα, η κατάληψη γνωστού βιβλιοπωλείου που είχε ενοικιάσει έναν μεγάλο χώρο μέσα στην Πολυτεχνειούπολη. Σύντομα, βιβλιοπώλης και βιβλία εκδιώχθηκαν και ο χώρος μεταβλήθηκε σε «άβατο». Ανάλογα φαινόμενα στο Αριστοτέλειο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, στο Καποδιστριακό, στο Οικονομικό, στο Πάντειο και σε μερικά ακόμα ιδρύματα επαρχιακών πόλεων. Τι συμβαίνει στα «άβατα»; Δραστηριότητες άγνωστες και ανεξέλεγκτες, δεδομένου ότι εκεί δεν μπορούν να εισέλθουν ούτε κανονικοί φοιτητές, ούτε καθηγητές, ούτε υπάλληλοι των ιδρυμάτων, ούτε καν ο πρύτανης. Πιθανώς αποθηκεύονται υλικά χρήσιμα για βίαιες εκδηλώσεις, ενδεχομένως και για επιθέσεις. Κατ’ αυτόν τον τρόπο, η έλλειψη ελέγχου υποθάλπει την ανομία, αυτή οδηγεί στην παραβατικότητα, που κάποτε μετασχηματίζεται σε κακουργηματικές πράξεις. Η ανομία με πολιτικό προσωπείο και η κοινή εγκληματικότητα γίνονται συγκοινωνούντα δοχεία. Συχνά, έχουν καταγραφεί άτομα οπλισμένα με «μολότοφ» να βγαίνουν από το Πολυτεχνείο της Πατησίων, να ρίχνουν τα εμπρηστικά μπουκάλια σε αστυνομικούς και να επιστρέφουν στο «άβατο» για να φτιάξουν νέα «μολότοφ». Η εμπορία ναρκωτικών είναι κοινός τόπος σε ανεξέλεγκτους μεγάλους πανεπιστημιακούς χώρους. Παλαιότερα, είχαν δημοσιευθεί στις εφημερίδες αναφορές για βιασμούς στο Αριστοτέλειο. Στην αφύλακτη Πολυτεχνειούπολη, καθηγητές συμβουλεύουν τις φοιτήτριες, όταν το σκοτάδι πέφτει πριν τελειώσουν τα χειμερινά απογευματινά μαθήματα, να τη διασχίζουν πολύ προσεκτικά, μέχρι να φθάσουν στον ασφαλή δημόσιο δρόμο!

Τη 18η Σεπτεμβρίου 2008, είχε διοργανωθεί σε αίθουσα τελετών της Πολυτεχνειούπολης ημερίδα με τίτλο «Βιώσιμη Κατασκευή σε Ελλάδα και Κύπρο». Το επιστημονικό αντικείμενο αφορούσε την ενεργειακή αποδοτικότητα των κτιρίων, τα υλικά για βιώσιμες κατασκευές κ.λπ. Συμμετείχαν ο πρέσβης της Κύπρου και πολλές προσωπικότητες, μεταξύ των οποίων ο σημερινός πρωθυπουργός, πρόεδρος τότε της Επιτροπής Περιβάλλοντος του Ελληνικού Κοινοβουλίου. Μου είχε ανατεθεί ο συντονισμός της συζήτησης. Ξαφνικά, εισέβαλαν στην αίθουσα πολλοί κουκουλοφόροι με καδρόνια, φώναζαν, απειλούσαν και πέταγαν σάπια αβγά και μπογιές. Ο μελλοντικός πρωθυπουργός τούς αντιμετώπισε αποφασιστικά, χωρίς να αποχωρήσει. Οταν σε λίγο οι εισβολείς έφυγαν, εξαφανίστηκαν αστραπιαία μέσα στην Πολυτεχνειούπολη, χωρίς να περάσουν από τις εξωτερικές πύλες. Τα υλικά τους πιθανώς περιμένουν ακόμα μέσα στους πλησιέστερους χώρους, ενδεχομένως στο επί δεκαετίες «άβατο» του κτιρίου Χημικών Μηχανικών, για να «χρησιμοποιηθούν» κάποτε ξανά.

Ο Κίμων Χατζημπίρος είναι καθηγητής στο Εθνικό Μετσόβιο Πολυτεχνείο