«Τα 30 είναι πραγματικά {LF}μια τρομακτική {LF}ηλικία για {LF}τη γυναίκα»

Σας καλωσορίζουμε στον παράξενο κόσμο της Αναΐς! Μια γυναίκα στα τριάντα, γεμάτη ενέργεια, η οποία δεν έχει δουλειά, έχει όμως έναν εραστή, αν και δεν είναι σίγουρη ότι τον αγαπά. Για την ακρίβεια, η έννοια της αγάπης είναι μάλλον απροσδιόριστη στην περίπτωση της Αναΐς, η οποία κατά τη διάρκεια της ταινίας «Οι έρωτες της Αναΐς» που θα προβάλλεται από την Πέμπτη 18 Αυγούστου στους κινηματογράφους, θα τη ζήσει ποικιλοτρόπως και με τα δύο φύλα. Ντεμπούτο στη σκηνοθεσία μεγάλου μήκους ταινίας μυθοπλασίας της Σαρλίν Μπουρζουά-Τακέ, η γαλλική αυτή παραγωγή στην οποία πρωταγωνιστεί η Αναΐς Ντεμουστιέ στον ρόλο του τίτλου και οι Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι, Ντενί Πονταλιντέ, έκανε πρεμιέρα ως ειδική εορταστική προβολή για την επέτειο των 60 χρόνων της Εβδομάδας Κριτικής (Semaine de la Critique) στο Φεστιβάλ των Καννών και ήταν υποψήφια για το Prix Louis-Delluc για το καλύτερο ντεμπούτο της χρονιάς. Κέρδισε το νεοσύστατο βραβείο Best Emerging Filmmaker Award στο Rendez Vous with French Cinema που πραγματοποιείται κάθε χρόνο στο Lincoln Center στη Νέα Υόρκη και στην Ελλάδα παρουσιάστηκε πριν από μερικούς μήνες στο Φεστιβάλ Γαλλόφωνου Κινηματογράφου, παρουσία της σκηνοθέτριας όπου και τη συναντήσαμε για την παρακάτω συνέντευξη.

Σε μια εποχή που αυθορμητισμός είναι μια έννοια εύκολα παρεξηγήσιμη, η ταινία «Οι έρωτες της Αναΐς» μοιάζει να είναι ο ορισμός του. Κατά πόσο σας επηρέασε αυτό ενώ γράφατε το σενάριο πάνω σε αυτή την ηρωίδα;

Δεν αναρωτήθηκα ποτέ. Ισως επειδή όταν έγραφα το σενάριο της ταινίας «Οι έρωτες της Αναΐς», το πρώτο χαρακτηριστικό που ένιωσα ότι διακρίνει την Αναΐς ήταν αυτός ακριβώς ο αυθορμητισμός της. Από την εμπειρία μου με τις προβολές στις οποίες έχω παρευρεθεί, έχω διαπιστώσει ότι σε μια μερίδα του κοινού αυτό το στοιχείο αρέσει· σε άλλους όμως που έχουν μια σχετική δυσκολία με τον αυθορμητισμό, δεν αρέσει και τόσο. Δεν με ενοχλεί, το καταλαβαίνω. Ομως για μένα, η Αναΐς είναι μια νέα γυναίκα που απλώς ακολουθεί τις ξαφνικές παρορμήσεις της, δεν σκέφτεται πόσο τρελές μπορεί να είναι, δεν ζυγίζει τίποτα, δεν είναι υπολογίστρια. Ζει στο παρόν χωρίς να αναρωτιέται για τίποτα και δεν σκέφτεται καθόλου το μέλλον. Κάποιοι άνθρωποι είναι έτσι. Μπορεί να σκεφτεί κανείς ότι με μια τέτοια στάση δηλώνει απλώς μια γυναίκα εγωίστρια, όμως για μένα η Αναΐς είναι ένα κορίτσι που γνωρίζει την ευθραυστότητα της ζωής και έχει αποφασίσει να αρπάξει κάθε πιθανή ευκαιρία για να είναι χαρούμενη. Και μπορώ να πω ότι αγαπώ τη ζωντάνια και την τόλμη της. Το κλειδί του χαρακτήρα της Αναΐς είναι η ικανότητά της να ακολουθεί τις επιθυμίες της. Και για μένα, η Αναΐς δεν θα μπορούσε παρά να είναι έτσι ακριβώς.

Θεωρείτε ότι για μια γυναίκα, τουλάχιστον σήμερα, τα 30 είναι μια κρίσιμη ηλικία;

Νομίζω τα 30 ήταν πάντα μια κρίσιμη ηλικία για τη γυναίκα, όχι μόνο σήμερα. Και επίσης πιστεύω ότι τα 30 μπορεί να είναι μια τρομακτική ηλικία. Να σου ξαφνικά, βρίσκεις τον εαυτό σου σε ένα σταυροδρόμι της ζωής, και καλείσαι να επιλέξεις. Πρέπει να ακολουθήσεις τον δρόμο που για σένα είναι ο σωστός. Δεν ξέρεις όμως αν ο δρόμος είναι όντως ο σωστός, απλώς αυτόν θέλεις. Είναι μια στιγμή που πρέπει να πάρεις αποφάσεις. Ποιο θα είναι το επόμενο κεφάλαιο; Η καριέρα; Η ερωτική ζωή; Ο γάμος; Κι αν είναι ο γάμος, θα πρέπει να είναι με ή χωρίς παιδιά; Αν είσαι γυναίκα στα 30 έχεις πια μόλις δέκα χρόνια μπροστά σου για να χτίσεις τη ζωή σου γιατί μετά θα είναι αργά. Να γιατί θεωρώ ότι τα 30 είναι πραγματικά μια τρομακτική ηλικία.

Η ταινία επίσης επισημαίνει ότι τελικά γνωρίζουμε τον εαυτό μας πολύ λιγότερο απ’ όσο νομίζουμε. Θεωρείτε ότι στην εποχή μας, μια απόφαση να ακολουθήσουμε τη φωνή της καρδιάς μας, την ειλικρίνειά μας, είναι ευκολότερη ή δυσκολότερη από περασμένες εποχές;

Ναι, σαφώς μια τέτοια απόφαση μπορεί να παρθεί ευκολότερα στις μέρες μας, ειδικά για μια νεαρή γυναίκα που ζει το σήμερα, τη δική της εποχή. Οπως άφησα να εννοηθεί στην προηγούμενη ερώτησή σας όμως, έχω μεγάλο πρόβλημα με αυτήν την «ηρωική» εικόνα της «μοντέρνας» γυναίκας που τα έχει όλα: μια ικανοποιητική καριέρα, με τον ιδανικό σύντροφο και υπέροχα παιδιά. Ειλικρινά, αυτή η ζωή μοιάζει σχεδόν απίθανη και ακατόρθωτη. Συνεπώς διαμετρικά αντίθετη με αυτό το «μυθικό πλάσμα», ήθελα με την ταινία μου να απεικονίσω το πορτρέτο μιας πολύπλοκης νέας γυναίκας, που βρίσκεται πιασμένη σε έναν ιστό πρακτικών και υπαρξιακών δυσκολιών. Είναι οι δυσκολίες που αντιστοιχούν στην ηλικία της και στην εποχή μας. Η ταινία «Οι έρωτες της Αναΐς» είναι το πορτρέτο μιας νέας γυναίκας που προσπαθεί να βρει ποια είναι.

Επίσης, για μένα ένα από τα εξίσου βασικά θέματα της ταινίας είναι ο πόθος – με την ευρύτερη έννοια του όρου, ως κάτι που μας παρακινεί και μας προωθεί προς τους άλλους και τον κόσμο. Αυτό το βλέπουμε όταν η Αναΐς αρχίζει να δείχνει ενδιαφέρον για την Εμιλί (Βαλέρια Μπρούνι Τεντέσκι). Η ίδια η Αναΐς δεν γνωρίζει τι την ωθεί προς αυτήν τη γυναίκα. Είναι περιέργεια, είναι μια τυφλή έλξη και επιθυμία να είναι πιο κοντά σε αυτό το πρόσωπο, είναι επίσης μια διαίσθηση ότι έχουν κάτι κοινό να ζήσουν μαζί. Ηθελα να εξερευνήσω αυτό το μαγικό πράγμα που μας προκαλεί ο πόθος, αυτή τη δύναμη που μας κινεί μπροστά, παρά τα εμπόδια.

Κατά πόσο συνέβαλε στην κινηματογραφική ματιά σας το γεγονός ότι έχετε περάσει από τον χώρο των εκδόσεων;

Είναι αλήθεια ότι έχω τόσο κινηματογραφικές όσο και λογοτεχνικές επιρροές. Εχω σπουδάσει στη Σορβόνη, ο Μαριβό για παράδειγμα, άσκησε μεγάλη επιρροή πάνω μου. Μου αρέσουν ιδιαίτερα οι συγγραφείς που έχουν εντρυφήσει στα συναισθήματα και στον έρωτα. Επίσης, η αγάπη μου για τη λογοτεχνία είναι εκείνη που με έχει κάνει να δίνω μεγάλη σημασία στους διαλόγους. Δεν θα συμφωνήσω με αυτό που λέγεται συχνά ότι το σινεμά είναι μια έκφραση με εικόνες. Αν κάτι καθοδηγεί μια ταινία αυτό είναι ο διάλογος, που της δίνει ταυτότητα και κατεύθυνση.

Επομένως πώς θα συνοψίζατε την κατεύθυνση που παίρνει από τους διαλόγους της μια ταινία όπως «Οι έρωτες της Αναΐς»;

Σου δίνει την αίσθηση του ανεμοστρόβιλου. Κατά ένα μεγάλο ποσοστό η σκηνοθεσία της ταινίας βασίζεται σε αυτή την ενέργεια της γλώσσας και στις κινήσεις της ηθοποιού, της Αναΐς Ντεμουρστιέ, που για μένα ενώνονται σωματικά με τις λέξεις που χρησιμοποιεί. Η λεκτική ενέργεια είναι ταυτόχρονα η σωματική ενέργεια.

Ως νέα κινηματογραφίστρια ποιες θα λέγατε ότι είναι οι βασικές κινηματογραφικές επιρροές σας;

Οι κινηματογραφικές επιρροές μου είναι πάρα πολλές και δεν μπορώ να ξεχωρίσω κάποιες. Μπορώ όμως να αναφέρω κάποιες ταινίες που είδα ξανά και ξανά πολλές φορές με αποτέλεσμα να βοηθηθώ κάνοντας τη δική μου. Μία από αυτές είναι το «Sauvage» του Ζαν Πολ Ραπενό για παράδειγμα.

Πώς ακριβώς σας βοήθησε το «Sauvage»;

Κατ’ αρχάς με ενδιέφερε πολύ ο ασταμάτητος ρυθμός του καθώς επίσης η ίδια η πρωταγωνίστρια (σ.σ. η Kατρίν Ντενέβ) που είναι δραστήρια και γεμάτη πάθος. Επίσης, μια άλλη ταινία που είδα πολλές φορές ήταν η «Σεζάρ και Ροζαλί» του Κλοντ Σοτέ. Αυτή με βοήθησε επειδή μου είναι πιο εύκολο να γράφω με κωμικό ύφος και στον πρώτο βαθμό, όπως τον αποκαλώ, που είναι το πεδίο των συναισθημάτων. Εχει σημασία, όταν γράφεις, να βρίσκεις τη δύναμη του κάθε συναισθήματος και σε αυτόν τον τομέα νομίζω ότι έχει επίσης διαπρέψει ο Γούντι Αλεν, ιδίως στο «Μανχάταν», μια ταινία που επίσης με έχει επηρεάσει. Με ενδιέφερε επίσης μια ταινία του Αρνό Ντεπλεσάν, το «Πώς τσακώθηκα» (Comment je me suis dispute), ενώ σημασία στη ζωή μου, γενικότερα, έχει παίξει και το σινεμά του Ερίκ Ρομέρ, του οποίου τα ίχνη ακολουθώ. Για παράδειγμα η «Νύχτα με τη Μοντ» είναι μία από τις αγαπημένες μου ταινίες, χωρίς αυτό να σημαίνει για μένα ότι οι «Ερωτες της Αναΐς» είναι μια «ρομερική» ταινία.

Η Εμανουέλ Μπεάρ μιλώντας για το cinema d’ auteur, τον κινηματογράφο του δημιουργού, ανέφερε ότι υποφέρει σήμερα, ακόμα και στην ίδια τη χώρα που γέννησε αυτόν τον όρο, δηλαδή τη Γαλλία. Ως νέα δημιουργός εσείς συμφωνείτε με αυτή την άποψη και πώς βιώνετε τη μετα-Covid-19 κατάσταση που επικρατεί γενικότερα στον κινηματογράφο;

Συμφωνώ απόλυτα με την Εμανουέλ Μπεάρ, ο κινηματογράφος είναι η Τέχνη που βασανίστηκε περισσότερο εξαιτίας του Covid και το αποτέλεσμα, σήμερα, είναι μια εξαιρετικά αποκαρδιωτική αποχή των θεατών από την αίθουσα. Και ειδικά στη Γαλλία, το cinema d’ auteur αντιμετωπίζει πολύ μεγάλη κρίση· το κοινό είναι πλήρως αφοσιωμένο στα αμερικανικά ή μη blockbusters και σε τίποτε άλλο. Αν μια ταινία όπως η «Σεζάρ και Ροζαλί» γυριζόταν σήμερα, δεν θα την έβλεπε πολύς κόσμος.

Ας μου επιτραπεί η επισήμανση όμως ότι το ζήτημα με τα blockbusters υπήρχε ανέκαθεν, δεν είναι δηλαδή κάτι καινούργιο η «σύγκρουση» που υπάρχει ανάμεσα στα blockbusters και στις ταινίες Τέχνης. Και η πλειονότητα του κοινού, όπως γνωρίζουμε πολύ καλά, προτιμούσε πάντα τα blockbusters από τις ταινίες Τέχνης. Επίσης, το cinema d’ auteur δεν είναι εύκολο να το δεις στο κινητό σου όπως συμβαίνει με τα blockbusters, γι’ αυτό και η θέση του δεν μπορεί παρά να παραμένει στην αίθουσα.

Το ελπίζω, όμως δεν το αντιμετωπίζουν έτσι ακριβώς οι παραγωγοί που βάζουν τα λεφτά στις ταινίες.