Αγχος

Την περασμένη εβδομάδα, συντόνιζα μία συζήτηση μέσω Zoom για τις βόμβες άνθρακα και την εξουδετέρωσή τους. Παντού στον κόσμο, τη στιγμή που οι κυβερνήσεις μεταδίδουν ζεστά λόγια σε έναν όλο και πιο ζεστό πλανήτη, επιχειρήσεις σχεδιάζουν και ασκούν πιέσεις για πρότζεκτ ορυκτών καυσίμων, τα οποία, εφόσον υλοποιηθούν, θα μας παρασύρουν πολύ μακριά από τους στόχους μας όσον αφορά τη μείωση των εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Πώς μπορεί να σταματήσει αυτή η μηδενιστική εταιρική απληστία; Μέσω νομικών οδών, απευθείας δράσης, πολιτικών οδών, ή όλων αυτών μαζί;

Καθώς τα σκεφτόμουν αυτά, εμφανίστηκε στο τσατ ένα μήνυμα από τον Κιέλ Κούνε, έναν ακαδημαϊκό και ακτιβιστή που συμμετείχε στο πάνελ: «Σταμάτα να τρως τα νύχια σου σε παρακαλώ». Σκέφτηκα να του απαντήσω: «Φιλαράκι, όταν σταματήσεις να επιχειρηματολογείς τόσο πειστικά για την κλιματική αποκάλυψη που έρχεται, θα σταματήσω να τρώω τα νύχτα μου». Μετά θυμήθηκα πως υποτίθεται ότι συντόνιζα τη συζήτηση και συγκεντρώθηκα στη δουλειά.

Το άγχος για το κλίμα, ή οικο-άγχος, συνδέεται με τη γενιά Ζ. Μεγάλωσαν μαθαίνοντας για την κρίση από το δημοτικό. Μέχρι να φτάσουν στο γυμνάσιο, μελετούν συχνά σενάρια καταστροφής σε άλλοτε ανέμελα μαθήματα όπως η γεωγραφία, το ντιζάιν και η τεχνολογία. Στην πραγματικότητα, το άγχος είναι οικουμενικό, απλώς οι μεγαλύτεροι θα δοκιμάσουν οτιδήποτε προκειμένου να μην το νιώθουν. Οταν ζεις μια εβδομάδα σαν αυτή στη Βρετανία – όλοι λιώνουν μέσα στα σπίτια, ενώ μερικοί αξιοθρήνητοι πολιτικοί κατηγορίας φτερού διαγκωνίζονται ώστε να ηγηθούν της χώρας, όλοι με το ίδιο «μηδενικές καθαρές εκπομπές αρκεί να μην κοστίσει τίποτα» ψηφοδέλτιο -, η προσπάθεια που χρειάζεται ώστε να προσποιείσαι ότι είσαι καλά, καλά, καλά, είναι τελικά μεγαλύτερη από τη δυσφορία που προκαλεί η παραδοχή πως είσαι τρομοκρατημένος.

Η άρνηση της κλιματικής κρίσης είναι πλέον ένας μικροσκοπικός θάλαμος αυταπατών, όχι τόσο μια πολιτική στάση όσο ένα καταφύγιο για ανθρώπους που δεν μπορούν να το διαχειριστούν. Η άρνηση του άγχους για την κλιματική κρίση, ωστόσο, βρίσκεται παντού. Πρέπει να είναι έτσι, ειδάλλως θα κρυβόμασταν όλοι, ή θα εξεγειρόμασταν, ή θα ακολουθούσαμε ένα συνεχές εκκρεμές ανάμεσα στα δύο. Παρατήρησα ωστόσο κάτι στη διάρκεια της συζήτησης για τις βόμβες άνθρακα – και σίγουρα είναι δύσκολο να δεις μέσα στο κεφάλι κάποιου άλλου, ιδιαίτερα στο Zoom, αλλά οι άνθρωποι που πολεμούν εποικοδομητικά την κλιματική κρίση μοιάζει να έχουν πολύ πιο σώας τα φρένας. Θα μπορούσε κάποιος να σκεφτεί, ενστικτωδώς, πως η εμβύθιση στην περιβαλλοντική πολιτική είναι συνταγή για νευρική κατάρρευση. Και όμως, μια ατσάλινη ηρεμία συνοδεύει τους ανθρώπους που γνωρίζουν ότι κάνουν όλα όσα μπορούν. Η απάντηση στον τρόμο, και δεν κάνω κήρυγμα, απλά το λέω φωναχτά τον εαυτό μου, είναι να κάνουμε περισσότερα.