Δρομείς από κούνιααλλά με ασφάλεια

Η είδηση έκανε πριν από λίγες ημέρες τον γύρο του (δρομικού) κόσμου και προκάλεσε αντιδράσεις. Ενα εξάχρονο παιδί, έτρεξε και τερμάτισε τον Μαραθώνιο του Σινσινάτι, στο Οχάιο των ΗΠΑ. Ο Ράινερ, μαζί με τους youtuber γονείς του Μπεν και Καμί Κρόφορντ και τα πέντε του αδέλφια, πήρε μέρος στη διοργάνωση και ολοκλήρωσε τα 42,195 χλμ. σε 8 ώρες και 35 λεπτά. Σύμφωνα με μαρτυρίες συμμετεχόντων στον αγώνα, το αγόρι στα τελευταία χιλιόμετρα έκλαιγε και σταματούσε να τρέχει κάθε τρία λεπτά αφού φαινόταν καταβεβλημένο. Οι γονείς του, προκειμένου να τον δελεάσουν για να περάσει τη γραμμή του τερματισμού από κοινού ώστε να σπάσουν ρεκόρ ως η πολυπληθέστερη οικογενειακή συμμετοχή στον αγώνα, του έταξαν πως θα του δώσουν δύο πακέτα πατατάκια. Στον απόηχο της συγκεκριμένης είδησης, επέστρεψε στον δημόσιο διάλογο ένα δίλημμα που πάντα ελλοχεύει, όταν στην ίδια εξίσωση μπαίνουν τα παιδιά και το τρέξιμο: είναι, άραγε, ασφαλές για τους μικρούς το συστηματικό τρέξιμο;

Πριν πάρει κάποιος μια σαφή στάση υπέρ ή εναντίον της δυνατότητας ενός γιου ή μιας κόρης να «γράφουν χιλιόμετρα» από νεαρή ηλικία, θα πρέπει πρώτα να εξετάσει τα πλεονεκτήματα αυτής της δραστηριότητας. Τα οποία μάλιστα δεν είναι αμελητέα. Οπως επισημαίνει η Αννα Γκάρντινερ, φυσικοθεραπεύτρια, στο περιοδικό «Runner’s World», τα πλεονεκτήματα του τρεξίματος και γενικότερα της άσκησης για τα παιδιά είναι πολυάριθμα και μπορούν να διαρκέσουν μια ζωή. Πρόσφατες έρευνες έδειξαν ότι εκτός από τη βελτίωση της καρδιοαναπνευστικής λειτουργίας του οργανισμού και της αποφυγής εκδήλωσης νόσων όπως ο διαβήτης τύπου 2 και η παχυσαρκία, η άσκηση που συμβάλλει στη διατήρηση ενός φυσιολογικού σωματικού βάρους στην εφηβεία είναι ευεργετική μακροπρόθεσμα.

Σύμφωνα με άλλες έρευνες, η αερόβια άσκηση μπορεί να ενισχύσει την ικανότητα του εγκεφάλου να προσαρμόζεται ανάλογα στο περιβάλλον αλλά και να διαχειρίζεται καλύτερα τραυματισμούς και οξύ στρες. Η κατάσταση αυτή μπορεί να επηρεάσει τον συντονισμό χεριών – ματιών, τα αντανακλαστικά και την ανάπτυξη των μυϊκών ινών. Δεν είναι τυχαίο λοιπόν που ειδικοί ανακάλυψαν μια σχέση ανάμεσα στην άσκηση και την καλή ψυχική υγεία των παιδιών, με τους ίδιους να προτείνουν ότι το τρέξιμο και η άσκηση γενικότερα μπορούν να βοηθήσουν τα παιδιά να έχουν πιο θετική άποψη για τη ζωή και να χτίσουν μια γερή αυτοπεποίθηση. Μελέτη που δημοσιεύτηκε στην επιθεώρηση «Pediatrics» κατέληξε στο συμπέρασμα ότι η αυξημένη σωματική δραστηριότητα θα μπορούσε να αποτρέψει έως και να θεραπεύσει την παιδική κατάθλιψη.

Στη θεωρία, το τρέξιμο μοιάζει να είναι ιδανικό για τα παιδιά και τους εφήβους. Μπορεί, ωστόσο, να κρύβει κινδύνους; Η απάντηση μάλλον κρύβεται στη χρυσή τομή ανάμεσα στη φυσική άσκηση με όλα τα πλεονεκτήματά της και στην υπερβολή που οδηγεί στην καταπόνηση των σωμάτων που βρίσκονται σε διαδικασία ανάπτυξης. «Η σκελετική ωρίμαση συμβαίνει κατά τη διάρκεια πολλών χρόνων και επιτυγχάνεται όταν οι πλάκες ανάπτυξης έχουν ενωθεί και έχει επιτευχθεί το σχήμα και η πυκνότητα των ενήλικων οστών» εξηγεί η φυσικοθεραπεύτρια Κλερ Κάλαχαν. Επομένως, η επαναλαμβανόμενη πίεση στις πλάκες ανάπτυξης όταν ακόμα είναι μαλακές και αναπτύσσονται μπορεί να προκαλέσει πόνο, πρήξιμο ή ακόμα και κατάγματα. «Οι έφηβοι υφίστανται επίσης ορμονικές αλλαγές και ταχεία ανάπτυξη, καθώς και αλλαγές στο σχήμα του σώματος και το βάρος», επισημαίνει η Κάλαχαν. Αυτές οι αλλαγές μπορούν να επηρεάσουν την ικανότητα των μυών και των τενόντων να χειρίζονται την πίεση που ασκούν οι δραστηριότητες πάνω τους, ιδιαίτερα εκεί όπου οι τένοντες εισέρχονται στο οστό. Ολο αυτό έχει ως αποτέλεσμα οι έφηβοι, ιδιαίτερα οι πιο ενεργοί από αυτούς, να είναι επιρρεπείς στο σύνδρομο έσω κνημιαίου. Πόνος στο μπροστινό γόνατο ή τη φτέρνα είναι επίσης ικανός να προκληθεί από υπερβολικό τρέξιμο, άλματα ή γρήγορες αλλαγές κατεύθυνσης.

Προκειμένου ένα παιδί ή ένας έφηβος να καταφέρει να τρέξει συστηματικά χωρίς να επιβαρύνει τον οργανισμό του πρέπει να προπονείται έξυπνα. Εδώ, στο παιχνίδι μπαίνουν πλέον οι γονείς:

      1. Ακούστε το παιδί σας αν παραπονιέται ότι πονάει

Η γκρίνια του παιδιού μπορεί να είναι υπερβολική τις περισσότερες φορές, ωστόσο στη συγκεκριμένη περίπτωση είναι εποικοδομητική. Είναι σημαντικό οι γονείς να ακούν όταν ο γιος ή η κόρη τους εκφράζει την ενόχληση που νιώθει σε κάποιο σημείο του σώματός του/της, κατά τη διάρκεια της προπόνησης ή αργότερα. Ακόμα κι αν δεν το λέει ξεκάθαρα, πρέπει να το αντλούν από τα συμφραζόμενα. Σε κάποιες περιπτώσεις, ίσως φανεί χρήσιμη η καταγραφή του πόνου και των σημείων που επηρεάζει ώστε να βοηθήσουν τον ειδικό στον οποίο θα απευθυνθεί αργότερα η οικογένεια για να εξετάσει το παιδί.

2. Απευθυνθείτε σε έναν ειδικό

Αν το παιδί αγαπήσει το τρέξιμο και θέλει να τρέξει αγωνιστικά ή αρκετά συχνά, τότε η συνδρομή ενός ειδικού κρίνεται  επιβεβλημένη ώστε να το βοηθήσει να μπει ομαλά στο κλίμα του αθλήματος. Προπονητές τρεξίματος και δρομικές ομάδες για παιδιά επιστρατεύουν συγκεκριμένες, υγιείς συνθήκης προετοιμασίας. Μπορούν να ενσωματώσουν τα παιχνίδια στις προπονήσεις, να βοηθήσουν στην καλλιέργεια ευκινησίας, ταχύτητας και δύναμης και όχι απλώς στην κίνηση. Στα θετικά μιας τέτοιας προσέγγισης πρέπει να προσμετρηθεί και η αύξηση της κοινωνικοποίησης, στο πλαίσιο πάντα του ατομικού αθλήματος, κάνοντας νέες φιλίες εντός των στίβων.

3. Κρατήστε ημερολόγιο δραστηριοτήτων

Η υπερβολική προπόνηση είναι πάντα μια πιθανότητα με τα παιδιά. Το να κρατήσει ο γονιός σημειώσεις για όλες τις φορές που το παιδί γυμνάστηκε, βοηθάει στο να αναλογιστεί ο ίδιος μήπως το παρακάνει τελικά. Αν διαπιστώσουν ότι το παρακάνουν, τότε πιο εύκολα μπορεί να τροποποιηθεί το πρόγραμμα, να ακολουθηθεί cross training ή να πάρει κάποιες μέρες ρεπό από τις ασκήσεις. Ο κίνδυνος της υπερκόπωσης ήταν πιο έντονος με την επιστροφή των παιδιών στις δραστηριότητες μετά το lockdown αφού στο μεσοδιάστημα η σωματοδομή τους είχε μεταβληθεί και το πρόγραμμα που έπρεπε να ακολουθήσουν στη γυμναστική τους έχρηζε άμεσα εξέλιξης ανάλογα με τις ανάγκες τους.

4. Βάλτε εναλλαγές στην προπόνησή τους

Μια καλή στρατηγική είναι η ανάμειξη του τρεξίματος σε διαφορετικές επιφάνειες. Αν τα παιδιά προπονούνται σε πιο μαλακές επιφάνειες όπως το γρασίδι ή ο στίβος γιατί μειώνεται η καταπόνηση των ποδιών τους, μπορούν να δοκιμάσουν στο ενδιάμεσο να κάνουν άλλο ένα άθλημα ώστε να βγει πιο σωστά η προετοιμασία τους. Ετσι όχι μόνο το καρδιοαναπνευστικό τους σύστημα αλλά και το μυοσκελετικό θα δυναμώσει, ενώ την ίδια στιγμή θα μειωθεί η πίεση που ασκείται σε συγκεκριμένα μέρη του σώματος όπως οι αρθρώσεις, οι σύνδεσμοι και οι μύες.

5. Εχετε στον νου ότι το κάθε παιδί είναι διαφορετικό

Ανάλογα με την ηλικία, οι ειδικοί προτείνουν διαφορετική ποσότητα χιλιομέτρων που είναι σωστό να τρέχουν οι νεαροί δρομείς. Ολο αυτό όμως είναι καλύτερο αν προσαρμόζεται στις ανάγκες κάθε παιδιού, αλλά και στο φύλο του. Γιατί τα δύο φύλα έχουν διαφορετικά επίπεδα ορμονών και μυοσκελετικών συστημάτων που επηρεάζουν την κίνησή του.

6.      Δώστε προσοχή στην ισορροπημένη διατροφή

Ο δρόμος για τη σωστή προπόνηση περνά οπωσδήποτε από το στομάχι. Κάθε παιδί ή έφηβος, καλό είναι να ακολουθεί μια σωστή διατροφή με όσο το δυνατόν μεγαλύτερη ποικιλία τροφών, αρκετά φρούτα και λαχανικά, καλές πηγές πρωτεΐνης και βέβαια δημητριακά ολικής άλεσης. Είναι κρίσιμο για τα σώματα που βρίσκονται σε φάση ανάπτυξης να έχουν τα απαραίτητα συστατικά για να τροφοδοτούνται.

7.      Βεβαιωθείτε ότι κοιμούνται αρκετά

Η σημασία του σωστού ύπνου στην αποκατάσταση του σώματος μετά την προπόνηση είναι μεγάλη. Σύμφωνα με έρευνα που δημοσιεύτηκε πρόσφατα στο Βρετανικό Περιοδικό Αθλητικής Ιατρικής, οι έφηβοι χρειάζονται 8 με 10 ώρες ποιοτικού ύπνου κάθε βράδυ. Καθημερινές υποχρεώσεις όπως το σχολείο, η κοινωνική ζωή, οι εξωσχολικές δραστηριότητες και βέβαια το τρέξιμο στερούν ώρες από την ξεκούραση. Γι’ αυτό είναι σημαντικό να πηγαίνουν τα παιδιά νωρίς για ύπνο.

Πώς αλλιώς μπορούμε να εμφυσήσουμε υγιείς συνήθειες στα παιδιά μας;

• Κάντε το διασκεδαστικό. Τρέξιμο έως το λεωφορείο, σκυταλοδρομίες και παιχνίδια συμβάλλουν στην καλλιέργεια της ευκινησίας ενώ παράλληλα χτίζουν τις κοινωνικές σχέσεις.
• Προσθέστε ενδυνάμωση. Εισάγετε κύκλους ασκήσεων ως μέρος της προθέρμανσης. Μόνο με το σωματικό βάρος μπορούν να γίνουν πολλές εξ αυτών.
• Τρέξτε για να νιώσετε. Ενθαρρύνετε τα παιδιά να μην πιέζουν τους εαυτούς τους να κάνουν χρόνο ή να ακολουθήσουν συγκεκριμένο ρυθμό σε κάθε προπόνηση αλλά να ακούν το σώμα τους.
• Βεβαιωθείτε ότι τα ρούχα και τα παπούτσια τους τούς κάθονται καλά. Παρακολουθείτε την ανάπτυξή τους και χαλαρώστε λίγο την προπόνησή τους αν παρατηρήστε ότι σε λίγες μέρες ψήλωσαν απότομα.
• Ελαχιστοποιήστε την πίεση. Θυμηθείτε, θέλετε να τα κάνετε να αγαπήσουν το τρέξιμο και την άσκηση για όλη τους τη ζωή.

ΤΡΕΧΩ TIPS

Oι «κόκκινες σημαίες»

Σημάδια που δείχνουν ότι ο/η νεαρός/ή δρομέας το παρακάνει και κινδυνεύει με εξάντληση ή τραυματισμό.

• Παράπονα για πόνους στο μπροστινό μέρος των γονάτων, τις κνήμες και τις φτέρνες
• Φλεγμονή ή οίδημα
• Δυσκαμψία στις κινήσεις ή άβολη στάση σώματος στην καθημερινή ζωή και την άσκηση
• Αίσθημα συνεχούς κόπωσης
• Τρέξιμο περισσότερες από τέσσερις φορές την εβδομάδα
• Υπερβολική πίεση σε κάθε προπόνηση
• Απροθυμία για προπόνηση
• Διαρκής απογοήτευση για την απόδοση σε προπονήσεις ή αγώνες