«Θα βρεθεί λύση για το ρωσικό αέριο»

Την εκτίμηση ότι η Ρωσία δεν θα διακόψει τη ροή φυσικού αερίου στην Ευρωπαϊκή Ενωση, καθώς θα βρεθεί «τεχνικά» λύση ως προς την απαίτηση της Μόσχας για πληρωμή των προμηθειών φυσικού αερίου σε ρούβλια, συνιστώντας, όμως παράλληλα ότι σε κάθε περίπτωση η ΕΕ θα πρέπει να προετοιμαστεί με έκτακτα μέτρα περιορισμού της κατανάλωσης, διατυπώνει ο επιφανής γερμανός οικονομολόγος του Κέντρου Μελετών Ευρωπαϊκής Πολιτικής (CEPS) Ντάνιελ Γκρος.

Μιλώντας στα «ΝΕΑ» ο Γκρος, γνώριμος στην Ελλάδα ως θερμός υποστηρικτής της γερμανικής δημοσιονομικής πειθαρχίας την εποχή των Μνημονίων, θεωρεί απαραίτητη τη μείωση της χρήσης φυσικού αερίου κατά 20% στην ΕΕ ως αντίδοτο στην εξάρτηση από τη Ρωσία, ενώ εμφανίζεται αντίθετος προς οποιασδήποτε παρέμβαση προκειμένου να κρατηθούν υπό έλεγχο οι υψηλές τιμές στο φυσικό αέριο.

Ξεκινήσαμε τη συζήτηση από τον κίνδυνο πλήρους διακοπής της παροχής ρωσικού φυσικού αερίου στην ΕΕ. «Θα βρεθεί συμβιβασμός, μέσω τεχνικών λεπτομερειών, που θα ικανοποιεί αφενός τους εισαγωγείς φυσικού αερίου προκειμένου να μπορέσουν να πληρώσουν τηρώντας παράλληλα τις κυρώσεις και αφετέρου να μπορεί η Ρωσία να δηλώσει ότι η πληρωμή γίνεται σε ρούβλια. Και οι δύο πλευρές θα υποστηρίξουν νίκη και θα συνεχίσουν. Οι Ρώσοι δεν θέλουν να διακόψουν την παροχή φυσικού αερίου. Αν ήθελαν, θα το είχαν κάνει. Οσο αργούν η θέση τους γίνεται πιο αδύναμη. Δεν θα το κάνουν» δηλώνει κατηγορηματικά ο γερμανός ειδικός, ο οποίος επικεντρώνει την έρευνά του και στην ενέργεια. Παρά την εκτίμηση αυτή συνιστά πάντως ότι «θα πρέπει να είμαστε προετοιμασμένοι με σχέδιο έκτακτης ανάγκης περιορισμού της κατανάλωσης, ιδιαίτερα με κάποιον τόσο παράλογο όπως ο Πούτιν». Αλλωστε, όπως λέει, η μείωση κατανάλωσης θα πρέπει να γίνει ως αποτέλεσμα της προσαρμογής βιομηχανίας και καταναλωτών στο υψηλότερο ενεργειακό κόστος.

«Ο τιμολογιακός μηχανισμός πρέπει να λειτουργήσει, ώστε να υπάρξει προσαρμογή και μείωση στη χρήση του φυσικού αερίου στην ΕΕ» δηλώνει.

Μπορεί η ΕΕ να μειώσει μέχρι το τέλος του έτους κατά δύο τρίτα την εξάρτηση από ρωσικά ορυκτά; «Αν οι τιμές παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα, αναπόφευκτα βιομηχανία και ιδιώτες θα κάνουν λιγότερη χρήση ενέργειας. Θα χρειαζόμαστε λιγότερο φυσικό αέριο και η μείωση μπορεί να φτάσει 20%. Παράλληλα, στην Ασία, καθώς η τιμολογιακή κατάσταση είναι ίδια, η χρήση θα μειωθεί, οπότε ποσότητες υγροποιημένου φυσικού αερίου που απορροφά η Ασία μπορεί να απελευθερωθούν και να έρθουν στην Ευρώπη, οπότε μπορούμε να αντικαταστήσουμε τα δύο τρίτα του φυσικού αερίου από τη Ρωσία μέχρι το τέλος του έτους». Εκτιμά ότι μέχρι το τέλος του έτους η κατάσταση θα είναι διαφορετική, καθώς θα έχουμε περισσότερες επιλογές όσον αφορά εισαγωγές LNG, ενώ, ελπίζουμε, να διαθέτουμε επαρκή αποθέματα. «Τα κράτη-μέλη προγραμματίζουν ήδη υψηλότερες εισαγωγές LNG» επεξηγεί.

ΥΨΗΛΕΣ ΤΙΜΕΣ. Κατά τον Γκρος «είναι απαραίτητη, για να μειωθεί η εξάρτηση από το ρωσικό φυσικό αέριο, η αποδοχή υψηλών τιμών. Η δυνατότητα, για παράδειγμα, η Ισπανία να μειώνει τη τιμή του φυσικού αερίου για την παραγωγή ηλεκτρικής ενέργειας είναι λάθος πολιτική». Τον ρωτάμε για τις ελληνικές προτάσεις. Δηλώνει αντίθετος. «Χρειαζόμαστε μείωση της κατανάλωσης ηλεκτρικής ενέργειας, που σημαίνει περιορισμό της χρήσης φυσικού αερίου» τονίζει. Θεωρεί πάντως αναγκαία την παροχή οικονομικής στήριξης από τις κυβερνήσεις προς τους πολίτες προκειμένου να αντιμετωπίσουν το υψηλό ενεργειακό κόστος, συνιστώντας πάντως να διασυνδεθεί η οικονομική στήριξη με την επίτευξη στόχων εξοικονόμησης ενέργειας.

«Δεν μπορούμε να αποφύγουμε τις αρνητικές επιπτώσεις στην ανάπτυξη από τις υψηλές τιμές ενέργειας, καθώς η ζήτηση θα μειωθεί εξαιτίας των υψηλών τιμών» δηλώνει, σημειώνοντας ότι η συνταγή που δοκιμάστηκε τη δεκαετία του 70 οδήγησε σε εξαιρετικά υψηλό πληθωρισμό. «Οι κυβερνήσεις μπορούν να στηρίξουν όσους πλήττονται, παρέχοντας οικονομική στήριξη για να καλύψουν το υψηλότερο κόστος. Αλλά η οικονομική στήριξη θα πρέπει να είναι αναλογική της εξοικονόμησης. Οσο μεγαλύτερη η εξοικονόμηση τόσο μεγαλύτερη η οικονομική στήριξη» υποστηρίζει.

Οσον αφορά την ενεργειακή πολιτική σε κοινό ευρωπαϊκό επίπεδο εκτιμά ότι «η ΕΕ θα πρέπει να επιβάλει δασμούς ύψους 30% στη Ρωσία για τις εισαγωγές του φυσικού αερίου», μέτρο πάντως που δεν θεωρεί πιθανό να υιοθετήσει η Κομισιόν. Παράλληλα, σε εθνικό επίπεδο συνιστά επιτάχυνση στην παροχή αδειών για ΑΠΕ. «Οι ανανεώσιμες πηγές ενέργειας μπορεί να αλλάξουν το παιχνίδι σε ορίζοντα δέκα ετών. Το πρόβλημα όμως δεν είναι η έλλειψη χρηματοδότησης, αλλά οι δυσκολίες στις διαδικασίες αδειοδότησης – τα κράτη-μέλη πρέπει να τις επιταχύνουν» τονίζει.

ΟΙ ΚΥΡΩΣΕΙΣ. Εκτιμά ότι οι κυρώσεις κατά της Ρωσίας θα διατηρηθούν για αρκετό καιρό, ενώ σχετικά με τη δυσκολία στην επίτευξη συμφωνίας για το έκτο πακέτο κυρώσεων που αφορά το ρωσικό πετρέλαιο εξαιτίας της αντίρρησης ορισμένων χωρών, ο Γκρος θεωρεί ότι «το θέμα είναι να παραμείνει η εσωτερική αγορά ανέπαφη, να διασφαλιστεί ότι οι χώρες που δεν έχουν πρόσβαση στη θάλασσα θα είναι ασφαλείς, ότι θα λάβουν πετρέλαιο μέσω της διασύνδεσης αγωγών με τους ευρωπαίους εταίρους. Δεν αφορά την ενεργοποίηση κανονισμών αλληλεγγύης» λέει, «αλλά τη διασφάλιση ότι υπάρχει η δυνατότητα αντίστροφης ροής, ότι υπάρχουν συμβόλαια και οι χώρες είναι σίγουρες ότι θα λάβουν την ποσότητα πετρελαίου που χρειάζονται». Σχετικά με τις αντιρρήσεις της Ουγγαρίας, θεωρεί ότι η Βουδαπέστη επιδιώκει να ασκήσει πίεση προκειμένου να απελευθερωθούν τα κονδύλια που κρατά η ΕΕ σύμφωνα με τον μηχανισμό του κράτους δικαίου.

Στο πεδίο των δημοσιονομικών και ειδικότερα όσον αφορά την επικείμενη απόφαση της Κομισιόν για το αν θα παρατείνει ή όχι τη ρήτρα γενικής διαφυγής, συνιστά στην Ελλάδα ότι «η ευελιξία του Συμφώνου Σταθερότητας και Ανάπτυξης δεν παίζει ρόλο. Σημασία έχει οι πολιτικές να στοχεύουν στη μακροπρόθεσμη σταθερότητα της χώρας, διότι η Ελλάδα θα πρέπει να λαμβάνει υπόψη τις επιπτώσεις στην πάροδο του χρόνου, αν υπάρχουν αναταράξεις στις αγορές και αύξηση των σπρεντ, με το δημόσιο χρέος της χώρας βρίσκεται στα επίπεδα του 200% του ΑΕΠ».