Σχέδιο Μάρσαλ για την Ουκρανία;

Είναι έντονη η συζήτηση σχετικά με ένα Σχέδιο Μάρσαλ για την Ουκρανία. Ολα ξεκινούν ρίχνοντας έναν αριθμό για το κόστος ανοικοδόμησης της Ουκρανίας από τις καταστροφές της ρωσικής εισβολής – 250 δισ. ή 500 δισ. ή 1 τρισ. δολάρια, ανάλογα με τις υποθέσεις σχετικά με τις καταστροφές, το κόστος της φροντίδας των προσφύγων κ.λπ. Το συνολικό κόστος του μεταπολεμικού Σχεδίου Μάρσαλ συγκρίνεται στη συνέχεια με το ΑΕΠ των ΗΠΑ το 1948, όταν ξεκίνησε το πρόγραμμα. Αυτό συνήθως οδηγεί στο συμπέρασμα ότι το κόστος της ουκρανικής ανοικοδόμησης σε σχέση με το μέγεθος των χωρών – δωρητών θα είναι περίπου ίδιο με το Σχέδιο Μάρσαλ.

Αυτού του είδους οι συγκρίσεις δεν είναι, στην πραγματικότητα, η καλύτερη χρήση της ιστορίας του Σχεδίου Μάρσαλ. Είναι αδύνατο να θέσουμε έναν αριθμό για το κόστος της ανοικοδόμησης, εφόσον υπάρχει αβεβαιότητα σχετικά με τη διάρκεια του πολέμου και το ποιες περιοχές τελικά θα ελέγχονται από τη νόμιμη κυβέρνηση της Ουκρανίας. Αλλες πτυχές αυτής της ιστορίας σχετίζονται περισσότερο με την κατάσταση της Ουκρανίας. Για παράδειγμα, οι εκταμιεύσεις του Σχεδίου Μάρσαλ ξεκίνησαν ενώ ακόμη διεξάγονταν μάχες στην Ευρώπη. Αν και ο ελληνικός Εμφύλιος συνεχίστηκε το καλοκαίρι του 1949, η Ελλάδα έλαβε βοήθεια Μάρσαλ το 1948. Στην πραγματικότητα, η Ελλάδα είχε ήδη λάβει 300 εκατομμύρια δολάρια το 1947 υπό την αιγίδα της Αμερικανικής Αποστολής για Βοήθεια στην Ελλάδα, η δομή της οποίας παρείχε το πρότυπο για το Σχέδιο Μάρσαλ.

Ομοίως, η βοήθεια προς την Ουκρανία μπορεί να ξεκινήσει τώρα, αν και θα πρέπει να χρησιμοποιείται με διακριτικότητα. Η επισκευή γεφυρών που καταστρέφονται ξανά και ξανά από τη Ρωσία δεν θα εξυπηρετούσε κανένα σκοπό. Είναι επίσης σημαντικό να υπενθυμίσουμε ότι τα κεφάλαια του Σχεδίου Μάρσαλ ήταν περισσότερο από 90% επιχορηγήσεις και μόλις 10% δάνεια. Η διαχείριση της βοήθειας για την Ουκρανία θα πρέπει να γίνεται από μια αυτόνομη υπηρεσία υπόλογη στις κυβερνήσεις των χορηγών. Ενώ μπορεί να διαβουλεύεται και, ιδανικά, να συντονίζεται με το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο και την Παγκόσμια Τράπεζα, ώστε να διατηρήσει την ανεξαρτησία του, δεδομένης της συμμετοχής της Ρωσίας και στους δύο οργανισμούς.

Οι Ουκρανοί θα είναι ευαίσθητοι σχετικά με ξένες παρεμβάσεις στην ανοικοδόμησή τους. Ομως η ξένη εποπτεία είναι το τίμημα της ξένης βοήθειας, ιδιαίτερα στην κλίμακα που θα απαιτήσει η Ουκρανία. Η κυβέρνηση στο Κίεβο μπορεί να προσφέρει διαβεβαιώσεις, ενισχύοντας τη διαφάνεια των δαπανών της. Επίσης, το Σχέδιο Μάρσαλ επέτρεψε στην Ευρώπη να ξεπεράσει μια γενιά τεχνολογικά. Η Ουκρανία έχει τώρα την ίδια ευκαιρία – να κάνει «πράσινο» το ενεργειακό της σύστημα, να εκσυγχρονίσει τις υποδομές μεταφορών και επικοινωνιών και να βελτιώσει τον πολεοδομικό σχεδιασμό. Αυτά είναι πρώτα και κύρια καθήκοντα για τους Ουκρανούς. Η Δύση μπορεί και πρέπει να βοηθήσει.

Ο Μπάρι Αϊχενγκριν είναι καθηγητής Οικονομικών στο Πανεπιστήμιο της Καλιφόρνιας στο Μπέρκλεϊ και πρώην ανώτερος σύμβουλος