Νέα εποχή αδελφοσύνης

Ο Βλαδίμηρος Πούτιν είναι βαθιά ευχαριστημένος και συγκινημένος από το πώς περνούν οι Ρώσοι στρατιώτες στην Ουκρανία: «Ακουμπούν ό ένας στον ώμο του άλλου, βοηθούν ο ένας τον άλλον, υποστηρίζουν ο ένας τον άλλον και όταν χρειάζεται προστατεύουν ο ένας τον άλλον από τις σφαίρες με το σώμα τους, σαν αδέλφια. Τέτοια ενότητα είχαμε πολύ καιρό να δούμε», απάγγειλε στη συγκέντρωση που έγινε στο Στάδιο Λουζνίκιν την περασμένη εβδομάδα.

Η Χάνα Άρεντ (Άνθρωποι σε Χρόνους Ζοφερούς, εκδόσεις Επίκεντρο, σ. 75) μας θυμίζει πότε κυριαρχούσε τέτοια αλληλοβοήθεια, αδελφοσύνη και ενότητα: ήταν τότε που η ανθρωπότητα ζούσε «χρόνους ζοφερούς», τότε που οι «παρίες» αναζητούσαν θαλπωρή μεταξύ τους «γιατί έλειπε το φως». Κρύβονταν στο σκοτάδι,  αποξενώνονταν από τον επικίνδυνο κόσμο· σε τέτοιες περιστάσεις «μόνο η θέρμη και η αδελφοσύνη των σφιχταγκαλιασμένων ανθρώπων μπορεί να αντισταθμίσει την αλλόκοτη εξωπραγματικότητα που αποκτούν οι ανθρώπινες σχέσεις».

Στους «παρίες» του Μεσοπολέμου αναφέρεται η Άρεντ, στους εβραίους και τους πρόσφυγες εκείνης της εποχής. Η περιγραφή της, όπως και η περιγραφή του τσάρου Βλαδίμηρου, ισχύει πλέον και για τον πληθυσμό της Ουκρανίας, που σφιχταγκαλιάζεται σε θέατρα της Μαριούπολης, σε σταθμούς μετρό του Κιέβου, σε  λεωφορεία και τρένα που μεταφέρουν εκατομμύρια πρόσφυγες, τους πρώτους Ευρωπαίους πρόσφυγες του 21^ου αιώνα. Η Άρεντ δεν είχε φανταστεί ότι οι φαντάροι όχι μόνο δημιουργούν αλλά είναι και οι ίδιοι παρίες και πρόσφυγες, όπως μας αποκαλύπτει ο Βλαδίμηρος Πούτιν.

Πρέπει να είσαι βαθιά σκληρός και αλλόκοτος άνθρωπος για να εκθειάζεις την ακραία ανθρώπινη κατάσταση του απεγνωσμένου σφιχταγκαλιάσματος, του αγελαίου στριμώγματος των περιδεών στρατιωτών που προκαλεί η απανθρωπιά και η αγριότητα του πολέμου σου – που τους μετατρέπουν, όταν περάσει ο κίνδυνος, σε αιμοδιψή ζώα. Πρέπει να σε ενθουσιάζει ο ζόφος, να σε χαροποιεί ο φόβος των άμαχων στα καταφύγια, ο πανικός των στρατιωτών «από το μαύρο σύγνεφο κι από τη μαύρη πίσσα» που στριμώχνονται για να πάρουν ζωή ο ένας από τον άλλο.

Και να θέλεις να ξαναγυρίσεις εκατό ακριβώς χρόνια πίσω, στο 1922, όταν ο Πρώτος Παγκόσμιος Πόλεμος είχε ήδη μετατρέψει την Ευρώπη σε «ζοφερή ήπειρο» που ετοιμαζόταν για αιματηρότερο μακελειό, για  αγριότερη αποκτήνωση – την «αδελφοσύνη» των καταφυγίων, στρατοπέδων συγκέντρωσης, πεδίων μαχών.

Αυτό το παρελθόν θαυμάζει, τέτοιους «χρόνους δίσεκτος και μήνες οργισμένους», αλληλοβοήθειας, αλληλοϋποστήριξης και αδελφοσύνης υπόσχεται στους συμπατριώτες του και στους θαυμαστές τους ο Βλαδίμηρος Πούτιν.