«Αν η Ελλάδα αποκτήσει δικό της αστροναύτη…»

«Είναι σημαντικό για μια χώρα να έχει αστροναύτες» δήλωσε με τον ενθουσιασμό ενός ανθρώπου που ασχολείται 36 χρόνια με το Διάστημα ο Μισέλ Πράετ, διευθυντής στις Βρυξέλλες του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Διαστήματος (ΕΟΔ), μιλώντας στα «ΝΕΑ». Ευλόγως, η συζήτησή μας ξεκίνησε από το ότι 24 Ελληνες έχουν προκριθεί στη δεύτερη φάση της διαδικασίας επιλογής αστροναυτών του ΕΟΔ, η οποία βρίσκεται σε εξέλιξη. «Αν η Ελλάδα αποκτήσει αστροναύτη, δεν γνωρίζουμε ακόμη αν γίνει, αλλά αν γίνει, την ημέρα εκείνη η Ελλάδα θα αισθάνεται διαφορετικά για το Διάστημα. Το είδαμε στο Βέλγιο. Οταν ο Φρανκ ντε Βίνε μπήκε σε τροχιά (το 2002), και έγινε αργότερα κυβερνήτης στον διεθνή διαστημικό σταθμό (το 2009), όλοι στο Βέλγιο ταυτίστηκαν μαζί του. Ο Ντε Βίνε άλλαξε τον τρόπο που οι Βέλγοι ασχολούνταν με το Διάστημα. Μέχρι τότε, παρότι η χώρα μας έχει την πέμπτη μεγαλύτερη συμμετοχή στον ΕΟΔ, γνώριζαν λίγα. Το ενδιαφέρον αυξάνεται όταν αισθάνεσαι ότι συνδέεσαι με τον αστροναύτη» τονίζει ο κ. Πράετ.

Αμυνα. «Στο Διάστημα η Ελλάδα είναι νεόφερτη. Οχι στην άμυνα, αλλά στο Διάστημα. Αλλά άμυνα και Διάστημα είναι κάπως διασυνδεδεμένα, οπότε η Ελλάδα, με τη γνώση που διαθέτει στην άμυνα, μπορεί να αναπτύξει τεχνολογία για το Διάστημα» δηλώνει ο αξιωματούχος του ΕΟΔ, ο οποίος «γνωρίζει» τη χώρα μας και μέσω της συμμετοχής του στο γνωμοδοτικό συμβούλιο του Ιδρύματος Θεοφανώ. «Η Ελλάδα έχει ενδιαφέρον για ό,τι έχει σχέση με την παρατήρηση της Γης και τις τηλεπικοινωνίες στο Διάστημα. Ενδιαφέρεται επίσης για το νέο πρόγραμμα που παρουσίασε ο επίτροπος Μπρετόν, την ασφαλή συνδεσιμότητα» επισημαίνει ο κ. Πράετ, δίνοντας μια γεύση για το πώς θα κινηθεί ενδεχομένως η χώρα μας σε σχέση με τα νέα προγράμματα, στα οποία θα εγγραφούν τα 22 κράτη-μέλη του ΕΟΔ μετά τις σχετικές συζητήσεις στην υπουργική σύνοδο του Οργανισμού τον Νοέμβριο. Σήμερα η Ελλάδα έχει τη δεύτερη μικρότερη συμμετοχή στον ΕΟΔ με 20 εκατ. ευρώ (0,3% του συνόλου).

Ποιες οι κατευθύνσεις των νέων στόχων του ΕΟΔ; «Αποτελεί προτεραιότητα του ΕΟΔ να συμπράξει για την καλύτερη αντιμετώπιση των προκλήσεων της ΕΕ» λέει ο κ. Πράετ. «Είναι μια νέα προσέγγιση. Πώς μπορεί το Διάστημα να συμβάλει για να προσδιορίσουμε και να εφαρμόσουμε καλύτερα τις ευρωπαϊκές προκλήσεις, την πράσινη συμφωνία, την ψηφιακή μετάβαση, την πολιτική έναντι της κλιματικής αλλαγής. Μισές από τις μεταβλητές του κλίματος καθορίζονται από το Διάστημα, οπότε είναι σημαντικό να υπάρχει η διάσταση του Διαστήματος στην πολιτική για την αλλαγή του κλίματος. Ετοιμάζουμε τη “Δίδυμη Ψηφιακή Γη”. Θα αναπαραγάγουμε ψηφιακά ένα αντίγραφο της Γης. Γνωρίζουμε πώς είναι η Γη, γνωρίζουμε τα κύρια στοιχεία που αφορούν την αλλαγή του κλίματος, την ατμόσφαιρα. Θα αναπαραγάγουμε ψηφιακά όλα τα στοιχεία και θα προσπαθήσουμε με μαθηματικά μοντέλα να δούμε πώς μπορούμε να βελτιώσουμε το σχετικό με τη Γη σύστημα» επεξηγεί ο κ. Πράετ, ο οποίος είναι επίσης μέλος της γαλλικής Académie de l’air et de l’espace (AAE).

Επιταχυντές. Επικεντρώνουμε τη συζήτηση πιο συγκεκριμένα, στην περαιτέρω συμβολή του ΕΟΔ για την αντιμετώπιση των φυσικών καταστροφών, όπως είναι οι πλημμύρες, οι τυφώνες, αλλά και των καταστροφών που οφείλονται σε ανθρώπινη παρέμβαση, όπως οι πυρκαγιές. Ο κ. Πράετ μάς θυμίζει ότι ήδη το ευρωπαϊκό πρόγραμμα πλοήγησης Galileo και το πρόγραμμα γεωσκόπησης Copernicus είναι τα κύρια προγράμματα που συμβάλλουν με τη συλλογή δεδομένων προς την κατεύθυνση αυτή. «Ωστόσο χρειάζεται περαιτέρω ενδυνάμωση και εδώ θα παίξουν ρόλο οι επονομαζόμενοι επιταχυντές, ένας νέος στόχος του ΕΟΔ. Χρειαζόμαστε γρήγορες και ανθεκτικές αντιδράσεις για να αντιμετωπίσουμε τις κρίσεις στη Γη. Με τον επιταχυντή για την “Ταχεία Ανθεκτική Αντίδραση σε Κρίσεις” θα εντοπίζουμε και θα δίνουμε πληροφορίες για να υπάρξει γρηγορότερη και αποτελεσματικότερη αντίδραση στη Γη σε τέτοιες καταστάσεις» λέει ο ειδικός. Ο δεύτερος επιταχυντής που βρίσκεται στην ατζέντα του ΕΟΔ είναι ο επονομαζόμενος «Χώρος για ένα Πράσινο Μέλλον» και αφορά τον μετριασμό της κλιματικής αλλαγής, ενώ ο τρίτος με την επωνυμία «Προστασία των Διαστημικών Πόρων» θα συμβάλει στη συλλογή έγκαιρων και ακριβών προειδοποιήσεων για απειλές που προέρχονται από τα διαστημικά συντρίμμια (περίπου 1 δισ.), αλλά και τον διαστημικό καιρό.

Θα μπορούμε να προλαβαίνουμε τις καταστροφικές πυρκαγιές; τον ρωτάμε. Ξεκαθαρίζει εξαρχής ότι πολλά στηρίζονται στις αντιδράσεις των αρμόδιων φορέων. «Εναπόκειται στους αρμόδιους φορείς, που λαμβάνουν την πληροφορία, να καθορίζουν την αντίδραση. Γνωρίζουμε ότι μπορούμε να προλάβουμε καιρικά φαινόμενα, όπως οι τυφώνες. Εχουμε στην Ευρώπη τον καλύτερο μετεωρολογικό δορυφόρο στον κόσμο. Για τις πυρκαγιές, μπορεί να εντοπιστούν γρήγορα από δορυφόρους. Αλλά μια πυρκαγιά εξελίσσεται πολύ γρήγορα. Από τη στιγμή που εντοπίζεται μέχρι τη στιγμή που φτάνει η πληροφορία από τον δορυφόρο μπορεί να έχει γίνει ήδη αντιληπτή και στη Γη» απαντά, αναδεικνύοντας τις δυσκολίες, που περιβάλλουν το συγκεκριμένο ζήτημα. «Οι διαστημικές πληροφορίες μπορούν να συμβάλουν σε πολλά πεδία πολιτικής» λέει ο Πράετ και αναφέρει ως παραδείγματα, που ενδιαφέρουν άμεσα και την Ελλάδα, την αγροτική πολιτική, το κτηματολόγιο. «Τα γεωγραφικά δεδομένα παίζουν σημαντικό ρόλο και οι δορυφορικές εικόνες δεν αμφισβητούνται».

Ο πόλεμος. Η συζήτηση περνάει στον πόλεμο στην Ουκρανία και στα προβλήματα που έχουν ενσκήψει για τον ΕΟΔ. «Η συνεργασία είναι στο DNA του ΕΟΔ, με Αμερικανούς, Κινέζους, Ιάπωνες, Ρώσους, Ινδούς. Μετά την επίθεση της 24ης Φεβρουαρίου η συνεργασία με τους Ρώσους ακυρώθηκε. Η Ρωσία απομάκρυνε τους ανθρώπους της από τον Κουρού (τον ευρωπαϊκό διαστημικό λιμένα στη Γαλλική Γουινέα). Οι μηχανές για το όχημα εκτόξευσης Vega προέρχονται από την Ουκρανία» λέει για δύο μείζονα ζητήματα. «Η αλλαγή είναι ριζική» σημειώνει, ξεκαθαρίζοντας πάντως ότι ο ΕΟΔ δεν διαθέτει στρατιωτικούς δορυφόρους. Περνώντας σε διαφορετικό τόνο ο κ. Πράετ τονίζει: «Το ευρωπαϊκό Διάστημα βασίζεται σε αξίες. Δημοκρατία, αξιοπρέπεια, ελευθερία, αλληλεγγύη. Είναι ένα είδος κοινής ωφελείας. Δεν έχει να κάνει με το να δοθεί η δυνατότητα σε ιδιώτες εκατομμυριούχους να ασχοληθούν με το Διάστημα. Δεν είναι απλώς τεχνολογία. Αλλά και η τεχνολογία είναι αξία. Το Διάστημα συνδέεται επίσης με την ομορφιά, με την εύνοια της τύχης, με αξίες σημαντικές για τους Ευρωπαίους».