Οι αθέατες διακρίσεις

Η Παγκόσμια Ημέρα της Γυναίκας έγινε αφορμή για τη δημοσίευση στατιστικών που αποδεικνύουν και με αριθμούς ότι ισότητα μπορεί μεν να υφίσταται τυπικά (σε πολλά μέρη του κόσμου δεν ισχύει καν), αλλά δεν υπάρχει στην πραγματική ζωή. Για παράδειγμα, σύμφωνα με εκτιμήσεις της Eurostat, στην Ελλάδα υπάρχει τουλάχιστον 10% μισθολογική διαφορά υπέρ των ανδρών, με βάση το μέσο ωρομίσθιο. Η Eurostat μάλιστα, θεωρώντας ότι το να μετρά ωρομίσθια κι ημερομίσθια δεν δίνει μια πραγματικά ενδεικτική εικόνα της γυναικείας θέσης, έφτιαξε έναν πολυπλοκότερο δείκτη που συνυπολογίζει το ωρομίσθιο, τις ώρες πληρωμένης εργασίας και το σύνολο των ατομικών εσόδων ανά μήνα. Δουλεύοντας με βάση τα στοιχεία του 2018, η ευρωπαϊκή στατιστική υπηρεσία διαπίστωσε ότι η διαφορά μεταξύ των φύλων ήταν 36,7% υπέρ των ανδρών στην ΕΕ συνολικά κι ότι στην Ελλάδα ξεπερνά τον μέσο όρο αγγίζοντας το 40,4%.

Παράλληλα, το περιοδικό Economist δημοσίευσε μια μεγάλη έρευνα για την ανισότητα ανάμεσα στα φύλα στις χώρες του ΟΟΣΑ. Σύμφωνα με αυτή, στην Ελλάδα οι γυναίκες εξακολουθούν να είναι κάτω από τον μέσο όρο του ΟΟΣΑ στην ισότητα στην ανώτατη εκπαίδευση, στην πληρωμένη άδεια μητρότητας, στην πρόσβαση σε υψηλόβαθμες θέσεις εργασίας και σε διοικητικά συμβούλια, στην εκλογή στο Κοινοβούλιο, ενώ σημείωσε και πτώση λίγο πιο κάτω από το μέσο όρο του ΟΟΣΑ στη συμμετοχή στην αγορά εργασίας στα χρόνια της πανδημίας. Αξίζει να λάβουμε υπόψη ότι οι μετρήσεις αυτές αφορούν τον γενικό πληθυσμό κι ότι η κατάσταση σε ευάλωτες κοινωνικά ομάδες είναι αποκαρδιωτική. Εχει σημασία να μην ξεχνάμε τις τρανς γυναίκες, τις μετανάστριες και πρόσφυγες, τις Ρομά, όσες μεγαλώνουν μόνες παιδιά, ότι υπάρχουν περιοχές με σημαντικά ποσοστά φτώχειας και διακρίσεων, ακόμη και περιοχές όπου ζουν γυναίκες που δεσμεύονται από τον νόμο της σαρίας (ναι, στην Ελλάδα).

Συζητάμε πολύ συχνά τελευταία για τη φυσική βία (και καλά κάνουμε), αλλά έχει τεράστια σημασία το περιβάλλον στο οποίο καλλιεργούνται αυτές οι συμπεριφορές. Εξάλλου τα εμπόδια στην προσωπική κι επαγγελματική εξέλιξη και την οικονομική ανεξαρτησία είναι κι αυτά μια άγρια διάκριση που καλύπτεται πίσω από κοινωνικές νόρμες για τον ρόλο της γυναίκας, ορισμένες εκ των οποίων έχουν, πολύ βολικά, «φωλιάσει» στην κοινή συνείδηση.