«Η ΕΕ είναι η λύση για την Ουκρανία»

«Η μεγάλης κλίμακας εισβολή της Ρωσίας αποτελεί τον μεγαλύτερο κίνδυνο για την ευρωπαϊκή ήπειρο από το 1945. Η Ευρωπαϊκή Ενωση και οι εταίροι της θα πρέπει να μείνουν ενωμένοι με την Ουκρανία για να απαντήσουν με όλα τα διαθέσιμα μέσα» τόνισε, μιλώντας στα «ΝΕΑ», η Ναταλί Τότσι, διευθύντρια του ιταλικού Istituto Affari Internazionali (IAI), λίγες ώρες αφότου ξεκίνησε η εισβολή μεγάλης κλίμακας που εξαπέλυσε η Ρωσία στην Ουκρανία. Η ιταλίδα αναλύτρια, η οποία είναι επιπλέον επίτιμη καθηγήτρια στο Πανεπιστήμιο Τούμπιγκεν και επισκέπτρια καθηγήτρια στη Harvard Kennedy School, παρότρυνε επίσης την ΕΕ να αναγνωρίσει τις ευρωπαϊκές φιλοδοξίες της Ουκρανίας, τονίζοντας ότι πέρα από την επιβολή κυρώσεων κατά της Ρωσίας θα πρέπει να δοθεί σαφής ευρωπαϊκή προοπτική στην Ουκρανία.

«Θα υπάρξει η πιο βαριά απάντηση από πλευράς κυρώσεων. Αλλά δεν μπορούμε να σταματήσουμε εκεί. Πρέπει να είμαστε πρόθυμοι να αυξήσουμε τη στρατιωτική, ανθρωπιστική και προσφυγική υποστήριξη» τόνισε η έμπειρη ειδικός στην ευρωπαϊκή εξωτερική πολιτική και την επίλυση συγκρούσεων, και πρώην σύμβουλος του Ζοζέπ Μπορέλ και της Φεντερίκα Μογκερίνι. «Αλλά όχι μόνο αυτό, ο μόνος τρόπος», σύμφωνα με τη διευθύντρια του IAI, «είναι να δοθεί μια σαφής ευρωπαϊκή προοπτική στην Ουκρανία. Αυτή είναι η απάντηση που αποτελεί τη μεγαλύτερη απειλή για τον Πούτιν». Σε δραματικό, μάλιστα, τόνο προειδοποίησε ότι «η Ουκρανία θα είναι το Αφγανιστάν του Πούτιν. Η ΕΕ είναι η λύση για την Ουκρανία. Είναι η στιγμή για να δώσουμε αυτής της μορφής την προοπτική στην Ουκρανία».

Οπως επεξήγησε, «υπήρξαν εβδομάδες, στην πραγματικότητα μήνες, που πολλοί ελπίζανε ότι ο Πούτιν θα ακολουθούσε τη διπλωματική οδό» και πιο πρόσφατα ότι ενδεχομένως θα σταματούσε στην αναγνώριση των περιοχών Ντονέτσκ και Λουγκάνσκ. «Σήμερα (Πέμπτη) επιβεβαιώθηκε το χειρότερο σενάριο» τόνισε, επισημαίνοντας πάντως ότι ακόμη και η αναγνώριση των δύο αυτών περιοχών αποτελούσε παράβαση του διεθνούς δικαίου και της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας.

Μάλιστα, η ιταλίδα ειδικός είχε προβλέψει από την Τετάρτη το πρωί, όπως φάνηκε από την αρχική συζήτησή της με «ΤΑ ΝΕΑ», ότι ο Βλαντίμιρ Πούτιν θα προχωρούσε σε περαιτέρω κλιμάκωση της σύγκρουσης, εξαπολύοντας επίθεση πλήρους κλίμακας και καταλαμβάνοντας ακόμη και το Κίεβο με τη βοήθεια των ρωσικών δυνάμεων που έχουν αναπτυχθεί στη Λευκορωσία. Οπως είχε τονίσει, «η Ρωσία έχει de facto καταλάβει στρατιωτικά τη Λευκορωσία, κάτι για το οποίο δεν μιλά κανείς, και οι δυνάμεις που έχει αναπτύξει εκεί στοχεύουν στο Κίεβο».

Η Τότσι επεξήγησε ότι η επιλογή μεγάλης κλίμακας εισβολής ήταν ένα από τα τέσσερα προβλεπόμενα σενάρια, το χειρότερο, που αποφάσισε να εφαρμόσει ο ρώσος πρόεδρος. Το «λιγότερο κακό σενάριο» θα ήταν το να σταματήσει η ρωσική επιθετικότητα στην αναγνώριση των αποσχισθεισών περιοχών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ. «Το λιγότερο κακό σενάριο είναι αυτό στο οποίο ο Πούτιν θα σταματούσε τις κινήσεις του στην αναγνώριση των αποσχισθεισών περιοχών του Ντονέτσκ και του Λουγκάνσκ, όχι όπως ορίζονται από τα σύνορα των δύο περιοχών, που είναι μια ευρύτερη περιοχή, αλλά περιορίζοντας την αναγνώριση στους θυλάκους που ελέγχουν οι ρώσοι αυτονομιστές και δεν βρίσκονταν στον έλεγχο της ουκρανικής κυβέρνησης».

Στην περίπτωση αυτού του λιγότερου κακού σεναρίου, καθώς ουκρανικά στρατεύματα δεν ήταν παρόντα στους θυλάκους αυτούς, δεν θα είχαμε καταστάσεις με μεγάλες στρατιωτικές συγκρούσεις, ενώ, αν και θα υπήρχε παραβίαση της εδαφικής ακεραιότητας της Ουκρανίας, θα ήταν σε μικρότερο μέγεθος του κατεκτημένου εδάφους. Ομως, ο Πούτιν δεν σταμάτησε εκεί, λέει, κάτι που μπορούσε να δει κανείς από τα μηνύματα που έστειλε ο ρώσος πρόεδρος μέσω του διαγγέλματος που είχε κάνει στην αρχή της εβδομάδας, όταν αναγνώρισε το Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ. «Τόσο στρατιωτικά όσο και πολιτικά, βάσει των όσων είπε ο Πούτιν τη Δευτέρα, ουσιαστικά αρνείται την ύπαρξη ουκρανικού έθνους. Από τον τόνο και τα λεγόμενά του βλέπει κανείς ότι οι προθέσεις του δεν ήταν απλά να σταματήσει στο Ντονέτσκ και το Λουγκάνσκ. Τον ενδιαφέρει ολόκληρη η Ουκρανία».

Υπάρχουν τώρα περιθώρια διπλωματίας; Η Τότσι θεωρεί ότι ακόμη και σε περίοδο πολέμου μπορεί να γίνουν προσπάθειες στο πλαίσιο της διπλωματίας, τουλάχιστον για την επίτευξη εκεχειρίας, για παράδειγμα. «Οι διπλωματικές προσπάθειες θα συνεχιστούν, αλλά δεν είναι πλέον μια εναλλακτική έναντι του πολέμου, διότι ο πόλεμος έχει ξεκινήσει» λέει.

Για τις κυρώσεις η διευθύντρια του IAI λέει ότι από την περασμένη Τρίτη, όταν αποφασίστηκε το πρώτο πακέτο κυρώσεων, «ήταν περισσότερο σημαντικές από ό,τι πολλοί περίμεναν» και έδειξε «το βαθύ επίπεδο συντονισμού που υπάρχει ανάμεσα σε ΕΕ και ΗΠΑ, κυρίως, καθώς και με Βρετανία, Καναδά κ.λπ.». Επίσης, έδωσε έμφαση στην ταχύτητα με την οποία ελήφθησαν οι αποφάσεις για την επιβολή κυρώσεων στην περίπτωση του πρώτου κύματος, αλλά και για τις σκληρότερες που ακολούθησαν τη μεγάλης κλίμακας εισβολή. «Οσο κλιμακώνεται η κρίση τόσο περισσότερο θα σφίγγουν οι κυρώσεις. Από τη στιγμή που ο Πούτιν έβαλε το χειρότερο χαρτί στο τραπέζι, θα έρθει πιο βαριά ανταπόκριση από τις κυρώσεις» δήλωσε η διευθύντρια του IAI.

Οσον αφορά τον ίδιο τον Πούτιν, εκτίμησε ότι η εισβολή στην Ουκρανία το πιο πιθανό είναι ότι θα καταλήξει να φέρει την κάθετη πτώση του «στρατιωτικού δικτάτορα». Η Τότσι προβλέπει, μάλιστα, ότι η εισβολή στην Ουκρανία «θα επιταχύνει μια διαδικασία πολιτικής μετάβασης, αλλά το θέμα είναι ότι οι αλλαγές θα επέλθουν με υψηλό κόστος». Σχετικά, πάντως, με τον κίνδυνο επέκτασης του ουκρανικού πολέμου σε ευρύτερη κλίμακα και διάχυσής του σε άλλες γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές, η Τότσι ήταν κατηγορηματική: «Δεν βλέπω κίνδυνο επέκτασης της κρίσης πέρα από την περιοχή της Ουκρανίας. Δεν νομίζω ότι ο Πούτιν θέλει να πάει πιο πέρα από εκεί. Αλλά μια Ουκρανία υπό κατάληψη είναι ήδη ένα πολύ αρνητικό αποτέλεσμα».