Ο Αλκης και οι άλλοι

Δεκαεννιά ετών ο Αλκης. Και οι καθ’ ομολογία εμπλεκόμενοι στη δολοφονία του είκοσι, είκοσι δύο, εικοσιπέντε ο μεγαλύτερος. Σχεδόν παιδιά. Το 2008 ήταν εντελώς παιδιά. Ο Αλκης πέντε, ο μεγαλύτερος ούτε καν προέφηβος. Γιατί αναφέρομαι σε αυτήν την ημερομηνία; Διότι θεωρώ ότι τα «Δεκεμβριανά» εκείνης της χρονιάς – που πυροδότησε η δολοφονία ενός άλλου παιδιού, του Αλέξη – εργαλειοποιήθηκαν και χρησιμοποιήθηκαν ως άλλοθι για να νομιμοποιηθεί, ας μου επιτραπεί ο νεολογισμός, η «ηθική του μίσους». Και μάλιστα με πρωτοφανή, για μία κοινωνία, ταχύτητα λόγω των υπό ανάπτυξη, εκείνη την εποχή, σόσιαλ μίντια.

Ας αναλογιστούμε λοιπόν το «κάδρο» μέσα στο οποίο συνειδητοποίησε τον κόσμο η γενιά του Αλκη. Είναι αυτό όπου το μίσος έγινε σύνθημα, η μισαλλοδοξία πολιτική και ο ετεροπροσδιορισμός τρόπος ύπαρξης. Ενα περιβάλλον όπου η βία καταστάλαζε παντού, από το κακοποιημένο αστικό τοπίο έως τους διαδικτυακούς ψόφους και από τα αδιέξοδα των μνημονίων έως τις τοξικές αναθυμιάσεις του αντιμνημονιακού λόγου. Μια χώρα με την εγκληματική οργάνωση της Χρυσής Αυγής τρίτο κόμμα στη Βουλή, τους Ρουβίκωνες να τραμπουκίζουν εν ονόματι της προσωπικής τους δικαιοσύνης και τον βανδαλισμό να καθιερώνεται ως ιδεολογική διαμαρτυρία. Και στην οποία η κουλτούρα της ακύρωσης αναπτύσσονταν ως κοινωνικός αυτοματισμός πολύ πριν καθιερωθεί ως διαδικτυακό trend. Ποιος έχει πει ότι ο εγκληματίας διαπράττει το έγκλημα αλλά οι κοινωνίες το προετοιμάζουν;

Ζούμε μια εποχή που η κουλτούρα του μίσους είναι κυρίαρχη είτε εκδηλώνεται ξεκάθαρα είτε υποβόσκει σε απολύτως καλών προθέσεων κινήματα. Ποιος έχει πει ότι ο δρόμος προς την κόλαση είναι στρωμένος με καλές προθέσεις; Πάντως το ότι το μίσος δένει τους ανθρώπους περισσότερο απ’ όσο η αγάπη το έχει πει ο Τσέχωφ. Ενίοτε το έχει αποδείξει και η Ιστορία. Και, όντως, στις μέρες μας, το μίσος και η βία που παράγει μοιάζει με μια διεθνή συγκολλητική ουσία που, άλλοτε συγκεκαλλυμένα και άλλοτε «με υπογραφή», κινητοποιεί αντιδράσεις, αντιστάσεις και διαμαρτυρίες. Και κάπως έτσι, σιγά σιγά, καμουφλάρεται, αποενοχοποιείται, τρυπώνει στον καθημερινό, τον διαδικτυακό, τον πολιτικό λόγο, θολώνει τις ούτως ή άλλως λεπτές γραμμές μεταξύ σοβαρού και αστείου, γίνεται στίχοι τραγουδιών που μιλούν για «σκουληκάκια», «ερπετά» και «σιχαμένα λόγια».

Ωστόσο, όσο και αν οι εποχές και οι κοινωνίες δημιουργούν συνθήκες, αυτές δεν αποτελούν ούτε δικαιολογίες ούτε καν αιτιολογίες για εγκλήματα. Το στοίχημα του ελεύθερου ανθρώπου είναι πώς θα ισορροπήσει μέσα σε αυτές τις συνθήκες. Που όσο πιο δύσκολες και πιο «πολεμικές», τόσο πιο αναγκαίο το στοίχημα. Ας μην απογοητευόμαστε όμως, τα στοιχήματα αυτά πάντα κερδίζονται. Κι αυτό το έχει αποδείξει η Ιστορία. Κυρίως γιατί είναι προσωπικά, δεν υπάγονται σε κινήματα. Ενα τέτοιο στοίχημα κέρδισαν οι γονείς του Αλκη που απάντησαν με μεγαλοψυχία στο τυφλό μίσος των φονιάδων του γιου τους. Αυτοί οι σπουδαίοι άνθρωποι έκαναν, έστω και για λίγο, να φαίνεται λιγότερο ουτοπικό το «Ακόμη κι αν δεις ότι με σκοτώνεις στο ύπνο σου, πρέπει να ξυπνήσεις και να μου ζητήσεις συγγνώμη». Αυτό το έχει πει ο Μοχάμεντ Αλι.