Οι εστίες της βίας

Η δολοφονία του 19χρονου από οργανωμένους οπαδούς του ΠΑΟΚ έφερε ξανά στην επιφάνεια το πρόβλημα της βίας που ταλανίζει εδώ και πολλά χρόνια την ελληνική κοινωνία. Μια κοινωνία που σε μεγάλο ποσοστό ανέχεται τη βία, μια κοινωνία φιλανδοποιημένη σε ακραία φαινόμενα.

Αξίζει τον κόπο να προσπαθήσει κανείς να εντοπίσει  τους επάλληλους κύκλους που εκλύουν την τοξικότητα της βίας. Οι κύκλοι αυτοί συχνά εφάπτονται, τέμνονται και επικαλύπτονται. Υπάρχουν τουλάχιστον τέσσερις κύκλοι με διακριτά χαρακτηριστικά, που απαντώνται σε πολλές πόλεις της χώρας.

Η ΧΟΥΛΙΓΚΑΝΙΚΗ ΒΙΑ. Οι σύνδεσμοι οπαδών ποδοσφαιρικών ομάδων είναι ένα διαχρονικό φυτώριο βίας. Συσπειρώνουν περιθωριακές κοινωνικές ομάδες, έχουν σαφώς στοχοθετημένους εχθρούς, η βία τους είναι ακραία και άλογη. Τα τελευταία χρόνια έχει μεταφερθεί εκτός γηπέδων, καθιστώντας τη δράση τους κοινωνικά επικίνδυνη. Πολιτικά, πέραν από τη μεγάλη πλειοψηφία απολιτικών μελών, οι σύνδεσμοι έχουν γίνει προνομιακός βιότοπος ακροδεξιού και ακροαριστερού εισοδισμού, με στόχο τη στρατολόγηση νέων μελών και τη μεταφορά τεχνογνωσίας. Προφανώς δεν απαντάται μόνο στη Θεσσαλονίκη, όπως έσπευσαν πολλοί να υποστηρίξουν με αφορμή τη δολοφονία. Ομως πρέπει να επισημάνουμε δύο ιδιόμορφα φαινόμενα μεγάλης έντασης στη Θεσσαλονίκη: Οι σύνδεσμοι της δημοφιλέστερης ομάδας έχουν τα τελευταία χρόνια ξεπεράσει τα όρια. Παράλληλα, ένα ιδιότυπο δίκτυο αθλητικών ραδιοσταθμών και εκπομπών εμέσει απερίγραπτο μίσος.

Η ΑΚΡΟΔΕΞΙΑ ΒΙΑ. Η εκλογική κατάρρευση της Χρυσής Αυγής άφησε ορφανούς μερικές χιλιάδες ακροδεξιούς ακτιβιστές που αναζήτησαν νέες συλλογικότητες. Μικρές ομάδες ακροδεξιών αναζητούν τόπους και τρόπους συγκρούσεων με ακροαριστερούς και μετανάστες. Πρόσφατες είναι οι συγκρούσεις με χρήση μολότοφ στο ΕΠΑΛ Σταυρούπολης, ενώ δεν έχει περάσει πολύς καιρός από την απόπειρα λιντσαρίσματος του τότε δήμαρχου Θεσσαλονίκης το 2018, σε εκδηλώσεις για τη Γενοκτονία των Ποντίων. Παρόμοια επεισόδια με πρωτοστάτες ακροδεξιούς έχουν εκδηλωθεί στην Αθήνα στα τέλη του 2021. Ενδεικτικό είναι το ρεπορτάζ της γερμανικής εφημερίδας «Τageszeitung» με τίτλο «Μαινόμενοι νεοναζί στην Ελλάδα».

Η ΑΚΡΟΑΡΙΣΤΕΡΗ ΒΙΑ. Η βία των ακροαριστερών δείχνει συνεχώς το πρόσωπό της. Στην ημερήσια διάταξη διαρκείς επιθέσεις σε αστυνομικά τμήματα, συγκρούσεις στους δρόμους, καταλήψεις δημοσίων χώρων σε πολλά πανεπιστήμια. Ειδικά στο Πανεπιστήμιο Θεσσαλονίκης, διαδραματίζονται τις τελευταίες ημέρες καταδρομικές επιθέσεις στο κτίριο που στεγάζονται οι γραμματείες της Σχολής Θετικών Επιστημών. Οπως καταγγέλλει η παράταξη των πανεπιστημιακών ΚΙΠΑΝ της Σχολής Θετικών Επιστημών του ΑΠΘ «η ομάδα αυτή έσπασε τα εσωτερικά τζάμια όλων των γραμματειών, κατέστρεψε τις πόρτες της Κοσμητείας και της γραμματείας του Μαθηματικού, κατέστρεψε το φωτοτυπικό μηχάνημα του Μαθηματικού, οθόνες και Η/Υ στην Κοσμητεία… ενώ γέμισε με αφρό πυροσβεστήρα το γραφείο της Κοσμητείας».

Η ΒΙΑ ΤΩΝ ΑΝΤΙΕΜΒΟΛΙΑΣΤΩΝ. Εισβολές σε νοσοκομεία για να εμποδίσουν διασωληνώσεις ασθενών, κάψιμο βιβλίων του Τριβιζά στη Χαλκίδα, «σύλληψη» και αρπαγή διευθυντή γυμνασίου, «επίταξη» σχολείων, «πρόστιμα» εκατομμυρίων σε κρατικούς λειτουργούς, βανδαλισμοί σε συγκεντρώσεις, πολιορκία της Ιεράς Μητρόπολης Μεσσηνίας επειδή ο Μητροπολίτης τάχθηκε υπέρ του υποχρεωτικού εμβολιασμού. Ενδεικτικές περιπτώσεις μιας νέας μορφής βίας που έρχεται να προστεθεί στις προϋπάρχουσες.

Η Δημοκρατία μας έχει υποχρέωση να αντιδράσει σε αυτά τα φαινόμενα με όλα τα μέσα που έχει στη διάθεσή της. Η ανοχή πρέπει να σταματήσει. Δημοκρατία και βία είναι έννοιες ασύμβατες. Μακάρι η δολοφονία του 19χρονου να είναι ο καταλύτης. Να μη μείνει ένα απλό γεγονός αλλά να λειτουργήσει ως συμβάν που θα οδηγήσει σε αλλαγή παραδείγματος.

Ο Πέτρος Παπασαραντόπουλος είναι συγγραφέας και εκδότης των εκδόσεων Επίκεντρο