Μη βλασφημείτε{LF}τα Θεία

Ο Δημήτρης Κουτσούμπας είναι σύνθετη περίπτωση. Αρχικά, σε τρομάζει με την πέτρινη όψη, το παγερό ύφος και γενικώς την κοψιά της σοβιετικής κατασκευής και αισθητικής. Επειτα, θαυμάζεις πως παράγονται ακόμη γνήσια σοβιετικά κομψοτεχνήματα εκτός επικρατείας της παλιάς ΕΣΣΔ και μάλιστα εδώ παραπάνω, στη Βοιωτία. (Σαν τις εγγλέζικες μοτοσικλέτες «Enfield», που παράγονται ακόμη στην Ινδία με προδιαγραφές 1950…) Το τραχύ παρουσιαστικό του, σε συνδυασμό με τις ακραιφνείς σταλινικές πεποιθήσεις του, σε προδιαθέτουν για το χειρότερο. Αυτή ήταν η εικόνα που σχημάτισα για τον γραμματέα του ΚΚΕ, μόλις εμφανίσθηκε στο πολιτικό προσκήνιο.

Παρατηρώντας, όμως, με την πάροδο του χρόνου, τη δημόσια παρουσία του και ιδίως τις ομιλίες του στη Βουλή, άρχισα να καταλαβαίνω ότι η όψη του μάλλον αδικεί τον Δ. Κουτσούμπα. Ανεξαρτήτως της γνώμης που έχει ο καθένας για τις πολιτικές θέσεις του και την ιδεολογία που πρεσβεύει (προσωπικώς, έχω τη χειρότερη), κανείς δεν μπορεί να αρνηθεί ότι ο Δ. Κουτσούμπας είναι ένας σοβαρός άνθρωπος. Πρέπει, επίσης, να είναι συμπαθέστερος από όσο δείχνει. Από την κοινοβουλευτική παρουσία του καταλαβαίνεις ότι έχει χιούμορ και ευστροφία. Ως δημόσια παρουσία είναι πάντα ευπρεπής, λ.χ., στη Βουλή θα πάει χωρίς γραβάτα, αλλά στην Πρόεδρο της Δημοκρατίας θα τον δείτε πάντα με γραβάτα και το σακάκι κουμπωμένο.

Ακούω επίσης ότι του αρέσει πολύ η κλασική μουσική, αλλά αυτό δεν σημαίνει πολλά – και στον Στάλιν άρεσε, αλλά δεν τον απέτρεψε από άλλα που του άρεσαν περισσότερο. Οπως μου λένε μάλιστα είναι πολύ ευγενής στους τρόπους του. Μου αφηγείται, λ.χ., αξιόπιστο πρόσωπο ότι τον πέτυχαν κάποτε με την παρέα του σε μια ψαροταβέρνα, στις Τζιτζιφιές ή το Μοσχάτο. Σε όλο το μαγαζί, μόνο αυτές οι δύο παρέες ήταν μέσα και ο Κουτσούμπας ήθελε να καπνίσει. Σηκώνεται, λοιπόν, πλησιάζει το τραπέζι της άλλης παρέας και τους ρωτά, ευγενέστατα, αν θα του επέτρεπαν να καπνίσει. Του απάντησαν κάτι εξίσου ευγενικά, αλλά δεν θυμάμαι τι. Εκείνος τους ζήτησε συγγνώμη και βγήκε να καπνίσει έξω. Γενικώς, ο Δ. Κουτσούμπας είναι κατά κανόνα ψύχραιμος και κόσμιος. Εκτός αν του θίξεις τα θεία…

Τέτοια ήταν η περίπτωση του καθηγητή Σεργκέι Ραντσένκο από το πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς. Ισως επειδή ο Ραντσένκο είναι Ρώσος και σταδιοδρομεί σε ένα φημισμένο αμερικανικό πανεπιστήμιο, για τον Δ. Κουτσούμπα είναι ο «Παπαρατσένκο». Ενας παπάρας, δηλαδή, επειδή φέρνει στη δημοσιότητα έγγραφα από τα ιστορικά αρχεία της ΕΣΣΔ, που επιβεβαιώνουν πράγματα ήδη γνωστά και από την έρευνα ελλήνων ιστορικών, όπως οι Στ. Καλύβας και Ν. Μαραντζίδης. Να τα θυμίσω στα γρήγορα: ότι το σοβιετικό μπλοκ εφοδίαζε με όπλα και χρήματα τον λεγόμενο Δημοκρατικό Στρατό, ότι οι ήρωες Ζαχαριάδης και Βαφειάδης ήταν δουλικά και μικροπρεπή ανθρωπάκια και, τέλος, ότι το ΚΚΕ δεν είχε πρόβλημα αν η Ελλάδα χωριζόταν στα δύο, όπως συνέβη αργότερα στην Κορέα.

Εκείνο που έφερε τον Δ. Κουτσούμπα σε θέση προφανώς μειονεκτική για να βρίζει έναν ιστορικό από το βήμα της Βουλής, χωρίς μάλιστα να έχει υπάρξει αφορμή προηγουμένως, είναι ότι τα πλήγματα στον μύθο του ΚΚΕ έρχονται πια και απέξω. Στο εσωτερικό, εύκολα ξεμπερδεύεις με τις ενοχλητικές φωνές: είναι οι γνωστοί φασίστες, που πληρώνονται για να ξερνάνε τον αντικομμουνισμό τους κ.ο.κ. Αλλά, στο Πανεπιστήμιο Τζονς Χόπκινς, πώς του ήρθε του άλλου να τη σπάσει στον Κουτσούμπα, του οποίου την ύπαρξη ίσως να αγνοούσε μέχρι προχθές;

Το ΚΚΕ, το ορθόδοξο, το αυθεντικό, είναι ένας ιστορικός αναχρονισμός, μια ελληνική ιδιαιτερότητα, που εκ των πραγμάτων θα φθίνει. Ωστόσο, ακόμη διαθέτει μεγάλη δυνατότητα ήπιας ισχύος στην πολιτική ζωή. Ενώ, λ.χ., ελάχιστοι στην Ελλάδα εξεπλάγησαν με τα στοιχεία του ρώσου ιστορικού, ακούσατε κανέναν να εκφέρει δημοσίως σχόλια ή χαρακτηρισμούς που ίσως προκύπτουν; Πού να τολμήσει κανείς!.. Η συντριπτική πλειονότητα σήμερα καταλαβαίνει ότι δεν υπάρχει ουσιώδης διαφορά ανάμεσα στο ένα καθεστώς που ορίζει «υπανθρώπους» και στο άλλο που ορίζει «πρώην ανθρώπους», παρά μόνο στο επίπεδο της τεχνικής ορολογίας του εγκλήματος. Αλλά, για τους γνωστούς λόγους, παριστάνουμε ότι δεν το ξέρουμε και αποφεύγουμε να το σχολιάσουμε.

Είναι διασκεδαστική, πάντως, η αφέλεια του «ξένου ιστοριοδίφη», κατά την ορολογία Κουτσούμπα, που εκδηλώνεται με την καλοπροαίρετη προτροπή του προς τον τελευταίο γνήσιο κομμουνιστή να μελετήσει τα στοιχεία που εισφέρει στη συζήτηση. Τελείως γατάκι, ο καημένος ο Ραντσένκο!