Το «κουσούρι»

Η κύρια ανησυχία για την ελληνική οικονομία, από τη στιγμή που μπήκαμε στην περιπέτεια του Covid ήταν να μη βγούμε εκτός του οικονομικού κύκλου των υπόλοιπων ευρωπαϊκών χωρών. Να μη γίνουμε ξανά μια «εξαιρετική» περίπτωση. Τις τελευταίες μέρες, πολλοί παρατηρούν (και σωστά) ότι το κόστος δανεισμού, δηλαδή τα επιτόκια των ελληνικών ομολόγων κάθε διάρκειας, έχουν ανέβει. Το δεκαετές κινείται πάνω από το 1,5%, το 5ετές που είχε δει και αρνητικά επίπεδα τον προηγούμενο Αύγουστο κινείται πλέον στο 0,7%. Το καθησυχαστικό ωστόσο είναι ότι η αύξηση είναι μεν σημαντική, αλλά αντίστοιχη της αύξησης του κόστους δανεισμού για όλες τις ευρωπαϊκές οικονομίες. Είναι μια τάση που ξεκίνησε επί της ουσίας από τα τέλη Αυγούστου, όταν άρχισαν να ανακάμπτουν οι οικονομίες, όταν ο ορίζοντας έγινε καθαρότερος, σηματοδοτώντας και την αλλαγή στην πολιτική στήριξης της οικονομίας από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα.

Κάποιοι δεικτικοί ωστόσο αναλυτές αφήνουν να εννοηθεί ότι αρχίζει να προεξοφλείται κάποιο επερχόμενο κακό. Οτι θα αρχίσει ξανά τα βαραίνει την κατάσταση το υψηλό ελληνικό δημόσιο χρέος. Προφανώς το τεράστιο ελληνικό χρέος βαραίνει. Αλλά τα στοιχεία δείχνουν ότι δεν βαραίνει περισσότερο από το παρελθόν. Η Societe Generale προέβλεψε την προηγούμενη εβδομάδα ότι το 2022 πρόκειται να αποδειχθεί πιο δύσκολο για τα spreads, καθώς η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα θα μειώνει τις αγορές τίτλων της. Προέβλεψε και κάτι ακόμα, ότι μετά από χρόνια το γερμανικό δεκαετές θα περάσει σε θετικό έδαφος, κλείνοντας τη χρονιά στο +0,25%. Αρα ανεβαίνει το γερμανικό, ανεβαίνει και το ελληνικό 10ετές. Το θέμα είναι ποια είναι η διαφορά τους. Ποιο είναι δηλαδή το spread. Τα υψηλότερα επίπεδα μεταξύ των δύο επιτοκίων καταγράφηκαν όχι όταν η χώρα χρεοκόπησε αρχικά. Ούτε πριν από το δεύτερο μνημόνιο. Το υψηλότερο spread καταγράφηκε το περιπετειώδες καλοκαίρι του 2015. Συγκεκριμένα στις 8 Ιουλίου έφτανε στα αστρονομικά επίπεδα των 1.865 μονάδων βάσης. Η μικρότερη διαφορά μεταξύ των δύο επιτοκίων καταγράφηκε τον περασμένο Ιούνιο. Στις 15 Ιουνίου 2021 το spread είχε πέσει στις 97 μονάδες βάσης. Εφτά μήνες μετά στις 10 Ιανουαρίου του 2022, το spread έχει αυξηθεί ελαφρώς, σε σύγκριση με το παρελθόν, στις 155 μονάδες βάσης. Παραμένει δηλαδή σε βιώσιμα επίπεδα. Η απόκλιση του κόστους δανεισμού από τη μεγαλύτερη οικονομία της ευρωζώνης τη Γερμανία, παραμένει παρά το άνοιγμα της ψαλίδας σε φυσιολογικά επίπεδα. Το κόστος δανεισμού μας ενδιαφέρει, όσο πλησιάζουμε προς το τέλος του προγράμματος στήριξης από την ΕΚΤ (31 Μαρτίου) και με δεδομένο ότι η χώρα θα πρέπει να βγει στις αγορές για να μαζέψει τουλάχιστον 12 δισ. ευρώ φέτος.

Η κατάσταση δείχνει για την ώρα ελεγχόμενη. Η μεταπανδημική ελληνική οικονομία θα βγει από την κρίση του Covid τόσο χτυπημένη όσο και οι υπόλοιπες ευρωπαϊκές οικονομίες. Αρα στον ίδιο οικονομικό κύκλο. Κουβαλάει απλά ένα «κουσούρι» επιπλέον από το παρελθόν, εκτός του υψηλού δημόσιου χρέους, που επιβαρύνει περαιτέρω την κατάσταση και με τόκους τους φορολογούμενους. Δεν έχει την επενδυτική βαθμίδα. Της λείπουν δύο αναβαθμίσεις. Ως εκ τούτου το πληρώνει με επιπλέον κόστος δανεισμού. Η «ομπρέλα» προστασίας της ΕΚΤ, με τον υβριδικό τρόπο που βρήκε για να μας στηρίζει και μετά τον Μάρτιο, εξομαλύνει κάπως την κατάσταση, διατηρώντας τα spread σε διαχειρίσιμα επίπεδα. Ωστόσο όσο θα προχωρά ο οικονομικός κύκλος στην επόμενη φάση και τα επιτόκια θα παίρνουν την ανηφόρα τόσο το «κουσούρι» θα γίνεται πιο έντονο…