Μπλα, μπλα, μπλα

Aπ’ όλες τις λέξεις που διεκδικούν τον τίτλο της «λέξης της χρονιάς», υπάρχει μία που ξεχωρίζει, όχι επειδή επαναλαμβάνεται τρεις φορές, αλλά επειδή είναι αποκαλυπτική μέσα από τον πρωτογονισμό της. Την ξεστόμισε τον περασμένο Σεπτέμβριο η 18χρονη Γκρέτα Τούνμπεργκ, μιλώντας σε νεαρούς ακτιβιστές του κλίματος στο Μιλάνο. Κι αυτό που εννοούσε ήταν ότι οι πολιτικοί λένε πολλά και δεν κάνουν τίποτα. «Οι ελπίδες και τα όνειρά μας», είπε, «πνίγονται στις άδειες υποσχέσεις τους».

Η λέξη, για την ακρίβεια οι λέξεις, είναι «μπλα, μπλα, μπλα». Και μετά την ομιλία εκείνη έγιναν σύνθημα και κραυγή, σύμβολο της απόστασης ανάμεσα στον επείγοντα χαρακτήρα της μάχης κατά της κλιματικής αλλαγής και τους βραδείς ρυθμούς με τους οποίους κινούνται οι περισσότεροι ηγέτες του πλανήτη. Αυτό δεν σημαίνει ότι δεν έχει σημειωθεί καμιά πρόοδος. Δεκάδες χώρες δεσμεύτηκαν φέτος να επιδιώξουν τον «μηδενικό άνθρακα», ώστε να αντιμετωπιστεί η φονική υπερθέρμανση της Γης. Προς το παρόν πάντως οι εκπομπές των αερίων του θερμοκηπίου αυξάνονται. Και ο στόχος να περιοριστεί μέχρι το  2030 η αύξηση της θερμοκρασίας κάτω από τον 1,5 βαθμό σε σχέση με τα προβιομηχανικά επίπεδα μοιάζει πλέον μη ρεαλιστικός.

Το «μπλα, μπλα, μπλα» δεν περιορίζεται στο κλίμα. Επεκτείνεται στα ανθρώπινα δικαιώματα, το κράτος δικαίου, αλλά και το περιεχόμενο της δημοκρατίας. Ο ρώσος πρόεδρος συγκεντρώνει στρατεύματα στα σύνορα με την Ουκρανία, γνωρίζοντας ότι οι συνέπειες μιας νέας εισβολής των δυνάμεών του σε μια ξένη χώρα θα είναι περιορισμένες. Οι εθνικιστές ηγέτες της Ουγγαρίας και της Πολωνίας προκαλούν την Ευρωπαϊκή Ενωση, γνωρίζοντας ότι το πολύ-πολύ να τους απευθυνθεί άλλη μια προειδοποίηση. Οι Γάλλοι θυμήθηκαν αυτές τις μέρες τις υποσχέσεις που είχε δώσει ο πρόεδρος Μακρόν το 2016 για τη συμφιλίωση των πολιτών με την πολιτική: στις δημοτικές εκλογές που έγιναν πέντε χρόνια μετά, ψήφισε με το ζόρι ένας στους τρεις πολίτες. Θα ξεχαστούν τόσο εύκολα άραγε και οι υποσχέσεις που δώσαμε στον καιρό της πανδημίας;

Σε ένα ποίημά του που δημοσιεύτηκε τον περασμένο μήνα στο περιοδικό New Yorker, ο Κλάρενς Μέιτζορ περιγράφει την εικόνα που βλέπει από το παράθυρό του ένα σιωπηλό βράδυ, μια εικόνα οικεία και ταυτόχρονα ανησυχητική, τα φώτα εξακολουθούν να φωτίζουν, τα τρένα εξακολουθούν να κινούνται, λείπει όμως οποιαδήποτε ένδειξη ζωής. Κι ύστερα επιστρέφει στην τηλεόραση, όπου παρακολουθεί μια ταινία για το τέλος του κόσμου που είναι πιθανό να έρθει ανά πάσα στιγμή. Mπορεί άραγε να φτάσουμε με ένα «μπλα, μπλα, μπλα» στο τέλος του κόσμου και να μην το πάρουμε καν χαμπάρι γιατί θα βλέπουμε τηλεόραση;