Η χρονιά της Σοφίας Μπεκατώρου

Είναι ο Γιάννης Αντετοκούνμπο και η Μαρία Σάκκαρη ο Ελληνας και η Ελληνίδα που αξίζουν τον τίτλο του καλύτερου αθλητή της χρονιάς στη χώρα μας; Χωρίς αμφιβολία ναι. Ο Αντετοκούνμπο μέσα στο 2012 έγινε πρωταθλητής στο ΝΒΑ κερδίζοντας και τον τίτλο του ΜVP των τελικών. Δεν μιλάμε για έναν απλό χαρισματικό πρωταθλητή, αλλά για ένα παγκόσμιο είδωλο: κυκλοφορούν στις ΗΠΑ τρεις βιογραφίες του και σε λίγο η Disney θα βγάλει στα σινεμά και μια ταινία για τη ζωή του – κάτι ανάλογο δεν το έχει κάνει ούτε για τον ΛεΜπρον Τζέιμς που θυμίζει σε πολλούς τον Μάικλ Τζόρνταν, έναν ζωντανό θρύλο. Δίκαια και η βράβευση της Σάκκαρη. Τη χρονιά που έφυγε εκτοξεύτηκε στο νούμερο έξι της παγκόσμιας κατάταξης του τένις και αγωνίστηκε στα ημιτελικά του Ρολάν Γκαρός και του USA Open – έκανε δηλαδή πράγματα που στην ιστορία του ελληνικού τένις δεν μπορούσε να τα ονειρευτεί ποτέ αθλήτρια. Ωστόσο – και μολονότι οι δύο πρωταγωνιστές δικαίως κέρδισαν τα βραβεία και το χειροκρότημα των αθλητικών συντακτών – η χρονιά, κατά τη γνώμη μου, ανήκει σε μια άλλη αθλήτρια: στη Σοφία Μπεκατώρου που ακριβώς 11 μήνες πριν, δίνοντας τη γνωστή συνέντευξη στην οποία μίλησε για κακοποιήσεις σπάζοντας τη σιωπή της, προκάλεσε έναν αληθινό σεισμό στην ίδια την ελληνική κοινωνία.

Δυνατοί

Αγαπάμε τους αθλητές όταν τους βλέπουμε ακμαίους και δυνατούς να δίνουν τις μάχες τους. Σπανίως μας ενδιαφέρει τι έχουν περάσει μέχρι να φτάσουν να διεκδικούν διακρίσεις και μετάλλια. Ελάχιστα μας ενδιαφέρουν οι συνθήκες προπόνησης, οι δυσκολίες τους, οι πίκρες και οι προηγούμενες απογοητεύσεις τους. Ποτέ σχεδόν δεν μας νοιάζει να μάθουμε ποιοι πραγματικά είναι οι αθλητές, τι πέρασαν μέχρι να φτάσουν στη χρυσή στιγμή της δόξας τους, ποιες ήταν οι θυσίες τους, οι φόβοι που νίκησαν και οι ανασφάλειες με τις οποίες έπρεπε να αναμετρηθούν – και μπορεί να είναι και καλύτερα έτσι, αφού καμιά φορά όλα αυτά ανοίγουν την πίσω πόρτα του συναισθηματισμού και θολώνουν την κρίση, δηλαδή την απόλαυση. Ο αθλητής είναι συνήθως ο μεγάλος άγνωστος – αυτός που πρέπει να κερδίσει την προσοχή μας μόνο χάρη στα προσόντα, τα ρεκόρ και τη δεξιότητά του, καλά καλά σαν να μην είναι ένας κανονικός άνθρωπος. Ωσπου έρχεται η Μπεκατώρου και μας θυμίζει ότι ακόμα και πίσω από τη λαμπερή καριέρα μιας ολυμπιονίκου μπορεί να κρύβονται πολλά και θλιβερά που κανείς δεν φανταζόταν. Και με την τόλμη και το θάρρος της γίνεται σύμβολο: οδηγεί πολλές γυναίκες στο να αφηγηθούν προσωπικές ιστορίες που σόκαραν. Οχι για τη θλίψη που προκάλεσαν, αλλά για την αλήθεια τους.

Θεμέλια

Από πολλούς η Σοφία Μπεκατώρου θεωρήθηκε ως αυτή που έβαλε τα θεμέλια για την ύπαρξη του κινήματος #MeToo και στην Ελλάδα. Σαφώς και συνέβη κάτι τέτοιο όμως η ιδιαιτερότητα αυτής της ιστορίας είναι ότι η Μπεκατώρου είναι πρώην πρωταθλήτρια – κι αυτό δεν είναι τυχαίο. Στην Αμερική τις καταγγελίες ξεκίνησαν δημοσιογράφοι με τηλεοπτική καριέρα που τους επέτρεπε να χειριστούν τα ΜΜΕ και ηθοποιοί που κουβαλούσαν τη δύναμη της φήμης τους. Κάτι ανάλογο συνέβη και στις ευρωπαϊκές χώρες που υπήρξαν καταγγελίες: το #ΜeToo έμοιαζε με μια υπόθεση ξεκαθαρίσματος λογαριασμών στη σόου μπιζ – ήταν και είναι ο τρόπος άμυνας των γυναικών απέναντι στην ανδρική επιθετικότητα. Στην Ελλάδα όμως αυτή που μπήκε μπροστά ήταν μια αθλήτρια και μάλιστα ολυμπιονίκης. Και δεν είναι τυχαίο: μόνο κάποια που έχει αναμετρηθεί με αληθινές δυσκολίες θα μπορούσε να βρει τη δύναμη να τσαλακώσει το είναι της βγάζοντας στη δημοσιότητα ιστορίες θαμμένες στα εσώψυχά της. Η Μπεκατώρου βρήκε τη δύναμη ως αθλήτρια: πρόκειται για μια δύναμη που εξασφαλίζει μια αντοχή – την αντοχή να κλείσεις τα αφτιά σου σε στημένες επικρίσεις, την αντοχή να μην ακούς όσους σε κατηγορούν ότι πρόδωσες το σπορ που σε έκανε σπουδαία, την αντοχή να βγεις μπροστά. Αυτό το τελευταίο άλλωστε κάνει κάθε πρωταθλητής: μαθαίνει να αντέχει.

Πληρότητα

Πριν από τα ρεκόρ, τις νίκες, την καταξίωση, τον θρίαμβο, υπάρχει ως γκάζι η θέληση να ξεχωρίσεις, η όρεξη να δείξεις τι μπορείς, η διάθεση να πρωταγωνιστήσεις – χωρίς μάλιστα να υπάρχει καμία απολύτως εγγύηση ότι θα τα καταφέρεις. Η Σοφία Μπεκατώρου σημάδεψε το 2021 ως αθλήτρια και πρωταθλήτρια. Δηλαδή ως άνθρωπος χαρισματικός, σπάνιος, άφοβος, ικανός να αναμετρηθεί με επικρίσεις, ερωτηματικά, απορίες, αλλά και συμβάσεις. Είμαι βέβαιος πως πολλοί στον κύκλο της θα τη ρώτησαν τι τα θέλει όλα αυτά. Δεν ξέρω τι ακριβώς απάντησε. Αλλά είναι βέβαιο ότι την ίδια ακριβώς απάντηση θα έδωσε πολλά χρόνια πριν, στην ίδια ακριβώς ερώτηση, όταν αποφάσισε να γίνει πρωταθλήτρια στην ιστιοπλοΐα, αντί να χαίρεται τη ζωή της ανέμελα, όπως συμμαθήτριες και φίλες. Στην ερώτηση «τι τα θες όλα αυτά» η Μπεκατώρου απάντησε και τότε όπως και τώρα: με τη στάση της ζωής της – μια στάση σπάνια που βασίστηκε όχι στην ανάγκη για πρωτιά (δηλαδή και για επίδειξη), αλλά στην ανάγκη για μια νίκη μοναδική από αυτές που χαρίζουν μια πληρότητα. Ισως χαρίζουν και την ευτυχία που φέρνει η αίσθηση μιας συμμετοχής σε κάτι αληθινά σημαντικό.

Ψηφοφορίες

Κανείς σύνδεσμος αθλητικών συντακτών δεν θα βράβευε ποτέ την Μπεκατώρου. Εχει σταματήσει χρόνια τώρα να φέρνει διακρίσεις, δεν είναι αυτό που λέμε ενεργή αθλήτρια, δεν είχε μέσα στη χρονιά επιδόσεις και δεν κέρδισε μετάλλια: οι αθλητικοί συντάκτες (και όσοι άλλοι παίρνουν μέρος σε ψηφοφορίες κάνοντας παράλληλα και ανασκοπήσεις) στέκονται πάντα στο εφήμερο. Ενδιαφέρονται για αυτό που έγινε φέτος, ψηφίζουν για τα θαυμαστά που είδαν τα μάτια τους, επιβραβεύουν όποιον και όποια έχει να επιδείξει νίκες. Και πιθανότατα καλά κάνουν: η δημοσιογραφία και η αθλητικογραφία μας είναι Τέχνες του εφήμερου – υπάρχουν για να εξυπηρετούν την ανάγκη μιας ενημέρωσης, ίσως και τον σχολιασμό της. Στην περίπτωση της Μπεκατώρου είχαμε φέτος κάτι πολύ μεγαλύτερο: ένα ανθρώπινο μάθημα πρωταθλητισμού – όπου ο πρωταθλητισμός δεν είχε να κάνει με τίτλους και διακρίσεις, αλλά με την ίδια τη δύναμη της καρδιάς. Η Μπεκατώρου βγήκε μπροστά για να βοηθήσει πολλές άλλες γυναίκες να μιλήσουν. Δύσκολα θα το είχε κάνει αν δεν ήταν αθλήτρια, δηλαδή άνθρωπος συνηθισμένος στο να παλεύει να ξεπεράσει τον εαυτό του. Κυρίως όμως ό,τι έκανε το έκανε ως πρωταθλήτρια. Δηλαδή ως μια ηρωίδα που έχει έναν μεγάλο στόχο και τον υπηρετεί με όλη της τη δύναμη – χωρίς συμβιβασμούς, χωρίς φόβους, χωρίς φρένο, αλλά μόνο γκαζώνοντας. Αυτή τη φορά δεν υπήρχε ο αέρας στα πανιά της αλλά η δύναμη της δικής της αξιοπρέπειας. Σε κάθε περίπτωση ο θρίαμβος ήταν χωρίς προηγούμενο…