Αποφεύγοντας τα χειρότερα στην Ουκρανία

Ενα επικίνδυνο σημείο ανάφλεξης στην Ευρώπη θα μπορούσε να φέρει τις ΗΠΑ και τη Ρωσία σε ανοιχτή σύγκρουση. Η κρίση σχετικά με την Ουκρανία μπορεί να επιλυθεί, αλλά κάθε μέρος πρέπει να σέβεται τα νόμιμα συμφέροντα ασφαλείας του άλλου. Η αντικειμενική αναγνώριση αυτών των συμφερόντων θα παράσχει τη βάση για διαρκή αποκλιμάκωση των εντάσεων.

Η Ουκρανία αν και έχει αναμφίβολα το δικαίωμα στην κυριαρχία και την ασφάλεια από μια ρωσική εισβολή, δεν έχει το δικαίωμα να υπονομεύσει την ασφάλεια της Ρωσίας στη διαδικασία αυτή. Η τρέχουσα κρίση στην Ουκρανία είναι το αποτέλεσμα της υπερβολής τόσο από τη Ρωσία όσο και από τις ΗΠΑ. Η υπέρβαση της Ρωσίας έγκειται στην προσάρτηση της Κριμαίας το 2014 και στην κατοχή της βιομηχανικής καρδιάς της Ουκρανίας στο Ντόνετσκ και το Λουκάνσκ. Καθώς και στις συνεχείς προσπάθειές της να διατηρήσει την Ουκρανία εξαρτημένη από αυτήν για ενέργεια, βιομηχανικές εισροές και αγορές. Η Ουκρανία έχει έννομο συμφέρον να ενσωματωθεί στενότερα στην οικονομία της Ευρωπαϊκής Ενωσης και έχει υπογράψει συμφωνία σύνδεσης με την ΕΕ για τον σκοπό αυτόν. Το Κρεμλίνο, ωστόσο, φοβάται ότι η ένταξη στην ΕΕ θα μπορούσε να αποτελέσει σκαλοπάτι για την ένταξη της Ουκρανίας στο ΝΑΤΟ.

Οι ΗΠΑ επίσης υπερβάλλουν. Το 2008, η κυβέρνηση του προέδρου Μπους ζήτησε να προσκληθεί η Ουκρανία να ενταχθεί στο ΝΑΤΟ, μια προσθήκη που θα έφερνε την παρουσία της Συμμαχίας στα σύνορα της Ρωσίας. Αυτή η προκλητική πρόταση δίχασε τους συμμάχους των ΗΠΑ, αλλά το ΝΑΤΟ επιβεβαίωσε ότι η Ουκρανία θα μπορούσε τελικά να γίνει ευπρόσδεκτη ως μέλος, σημειώνοντας ότι η Ρωσία δεν έχει βέτο για το ποιος θα ενταχθεί. Οταν η Ρωσία προσάρτησε βίαια την Κριμαία το 2014, ένας από τους στόχους της ήταν να διασφαλίσει ότι το ΝΑΤΟ δεν θα μπορούσε ποτέ να αποκτήσει πρόσβαση στη ναυτική βάση και τον στόλο της Ρωσίας στη Μαύρη Θάλασσα.

Κρίνοντας από τα δημόσια πρακτικά των συζητήσεων μεταξύ των προέδρων Μπάιντεν και Πούτιν αυτόν τον μήνα, η διεύρυνση του ΝΑΤΟ προς την Ουκρανία παραμένει στο τραπέζι. Αν και η Γαλλία και η Γερμανία ενδέχεται να διατηρήσουν τη μακροχρόνια απειλή τους να ασκήσουν βέτο σε οποιαδήποτε τέτοια προσπάθεια για ένταξη, αξιωματούχοι της Ουκρανίας και του ΝΑΤΟ έχουν επαναλάβει ότι η επιλογή της ένταξης ανήκει στην Ουκρανία.

Οι χώρες δεν μπορούν απλώς να επιλέξουν τις στρατιωτικές τους συμμαχίες, επειδή τέτοιες επιλογές έχουν συχνά επιπτώσεις στην ασφάλεια των γειτόνων τους. Μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, η Αυστρία και η Φινλανδία εξασφάλισαν και οι δύο την ανεξαρτησία και τη μελλοντική τους ευημερία με το να μην ενταχθούν στο ΝΑΤΟ, καθώς αυτό θα προκαλούσε την οργή των Σοβιετικών. Η Ουκρανία σήμερα πρέπει να επιδείξει την ίδια σύνεση.

Η κρίση στην Ουκρανία μπορεί να επιλυθεί ειρηνικά και άμεσα. Το ΝΑΤΟ θα πρέπει να αφαιρέσει την ένταξη της Ουκρανίας από το τραπέζι και η Ρωσία θα πρέπει να αποφύγει οποιαδήποτε εισβολή. Η Ουκρανία θα πρέπει να είναι ελεύθερη να προσανατολίζει τις εμπορικές της πολιτικές όπως κρίνει σκόπιμο, υπό την προϋπόθεση ότι τηρεί τις αρχές του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.

Καμία παγκόσμια δομή ειρήνης δεν μπορεί να είναι σταθερή και ασφαλής εκτός εάν όλα τα μέρη αναγνωρίσουν τα νόμιμα συμφέροντα ασφάλειας άλλων. Ο καλύτερος τρόπος για να αρχίσουν να το επιτυγχάνουν οι μεγάλες δυνάμεις είναι να επιλέξουν τον δρόμο της αμοιβαίας κατανόησης και της αποκλιμάκωσης.

Ο κορυφαίος οικονομολόγος Τζέφρι Σακς είναι καθηγητής στο Πανεπιστήμιο Κολούμπια, διευθυντής του Κέντρου Βιώσιμης Ανάπτυξης σε αυτό, καθώς και πρόεδρος του Δικτύου Λύσεων για τη Βιώσιμη Ανάπτυξη του ΟΗΕ