Η ανορθόδοξη πολιτική Ερντογάν βυθίζει τη λίρα

Για τέταρτο συνεχόμενο μήνα μείωσε το βασικό της επιτόκιο η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας, βουλιάζοντας το εθνικό νόμισμα σε νέα ιστορικά χαμηλά, με τις απώλειες να φτάνουν πια από τις αρχές του έτους το 50%. Εδωσε πάντως σήμα ότι θα σταματήσει, προς το παρόν τουλάχιστον, τις μειώσεις των επιτοκίων.

Η κεντρική τράπεζα μείωσε χθες τα επιτόκια από το 15% στο 14% την ώρα που ο επίσημος πληθωρισμός καλπάζει με πάνω από 20%. Τον Σεπτέμβριο τα επιτόκια ήταν 19%. Η νέα αυτή κίνηση οδήγησε την ισοτιμία τις λίρας στο 15,30 έναντι του δολαρίου που αποτελεί ιστορικό ρεκόρ. Ο επικεφαλής της κεντρικής τράπεζας Σαχάπ Καβτσιόγλου με τον τρόπο αυτό έδειξε ότι εξακολουθεί να υποστηρίζει την ανορθόδοξη νομισματική πολιτική του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν.

Η νομισματική αρχή της κεντρικής τράπεζας ανακοίνωσε χθες ότι θα παρακολουθήσει τώρα τον σωρευτικό αντίκτυπο των πρόσφατων αποφάσεων πολιτικής, των μειώσεων επιτοκίων, μέσα το πρώτο τρίμηνο του 2022, για να λάβει στη συνέχεια τις αποφάσεις της.

Στη συνέχεια ο Ερντογάν ανακοίνωσε ότι αυξάνει τον κατώτατο μισθό της Τουρκίας για το 2022 κατά 50%. Πάνω από το 40% όλων των εργαζομένων στην Τουρκία αμείβονται μόνο με τον κατώτατο μισθό, σύμφωνα με τις υπηρεσίες κοινωνικής ασφάλισης της χώρας, που σημαίνει ότι μια τέτοια αύξηση θα επηρεάσει ευρέως την οικονομία σε μια εποχή που οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι η δημοτικότητα του Ερντογάν πέφτει. Οικονομολόγοι λένε ότι το σχέδιο του προέδρου είναι πιθανό να οδηγήσει σε ραγδαίες αυξήσεις των τιμών, διαβρώνοντας περαιτέρω το βιοτικό επίπεδο του πληθυσμού που ήδη υποφέρει από την αυξανόμενη φτώχεια.

Οι συνεχώς αυξανόμενες τιμές λόγω του υψηλού πληθωρισμού και της μείωσης της αγοραστικής αξίας της λίρας Τουρκίας έχουν ήδη πυροδοτήσει μεγάλες αντιδράσεις στη χώρα. Ο μηνιαίος κατώτατος μισθός για το 2021 ήταν 2.826 λίρες, ποσό που με την τότε ισοτιμία στις αρχές του έτους ανερχόταν σε 380 δολάρια, αλλά έχει υποχωρήσει στα 186 δολάρια με την υποτίμηση της λίρας κατά 50% φέτος, σύμφωνα με τα στοιχεία του Bloomberg. Τώρα θα γίνει 4.250 λίρες ή 275 δολάρια. Τα αρνητικά πραγματικά επιτόκια της χώρας έχουν ασκήσει τεράστια πίεση στο εθνικό νόμισμα, με τη λίρα να υποχωρεί περισσότερο από 40% έναντι του δολαρίου από τότε που η τράπεζα άρχισε να μειώνει το κόστος δανεισμού τον Σεπτέμβριο.

Προχθές αργά το βράδυ μάλιστα ο Ερντογάν αντικατέστησε δύο υφυπουργούς Οικονομικών, προχωρώντας σε έναν ακόμη μίνι καθώς η λίρα πέφτει σε χαμηλά ρεκόρ. Η κίνηση έγινε ενόψει της απόφασης για τη μείωση των επιτοκίων. Απομάκρυνε τον Σακίρ Ερτζάν Γκιουλ και τον Μεχμέτ Χαμντί Γιλντιρίμ, σύμφωνα με διάταγμα που δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα της κυβέρνησης. Διόρισε στη θέση τους τούς Μαχμούτ Γκιουρκάν και Γιουνούς Ελιτάς. Απομάκρυνε επίσης άλλους ανώτερους αξιωματούχους επιφορτισμένους με δημόσια χρηματοδότηση και οικονομικά προγράμματα και έρευνα.

Η αντίδραση του Ερντογάν στο υψηλότερο κόστος δανεισμού έχει συνδεθεί με τις ισλαμικές απαγορεύσεις για την τοκογλυφία, αναφέρει το διεθνές ειδησεογραφικό πρακτορείο. Κατά την άποψή του, οι παραγωγοί μετακυλίουν στους πελάτες τούς τόκους που πληρώνουν ανεβάζοντας τις τιμές. Τους προηγούμενος μήνες έδιωξε τους τρεις προκατόχους του Καβτσιόγλου επειδή αύξησαν τα επιτόκια για να περιορίσουν τον πληθωρισμό. Επίσης πρόσφατα αντικατέστησε και τον υπουργό Οικονομικών Λουτφί Ελβάν, ο οποίος θεωρείτο ότι δεν συμφωνούσε με την οικονομική πολιτική του προέδρου.

Ο πληθωρισμός έφτασε ήδη το 21,3% τον Νοέμβριο, αλλά ο νέος υπουργός Οικονομικών Νουρεντίν Νεμπάτι δήλωσε ότι η Τουρκία είναι αποφασισμένη να μην αυξήσει τα επιτόκια. Σύμφωνα με το οικονομικό μοντέλο του Ερντογάν, ο φθηνότερος δανεισμός θα τονώσει τη βιομηχανία και θα δημιουργήσει θέσεις εργασίας, ενώ ο πληθωρισμός τελικά θα σταθεροποιηθεί. Η κεντρική τράπεζα της Τουρκίας είχε παρέμβει στην αγορά συναλλάγματος τέσσερις φορές τις τελευταίες δύο εβδομάδες για να ανακόψει τον κατήφορο της λίρας.