Γερμανικές αποζημιώσεις

Εγινε και πάλι επίκαιρο ένα ζήτημα παλιό: το των γερμανικών επανορθώσεων.

Τα ιστορικά κακουργήματα του ναζισμού έχουν εγείρει παγκόσμια κατακραυγή. Και είναι η κατακραυγή απολύτως εύλογη.

i. Η χρηματική επανόρθωση, όμως, είναι ζήτημα νομικό. Προϋποθέτει αντίστοιχη αγώγιμη απαίτηση.

Οι Γερμανοί εγκατέλειψαν την Αθήνα τη 12η Οκτωβρίου 1944. Υπό τον Γεώργιο Παπανδρέου η κυβέρνηση «Εθνικής Ενότητος» επέστρεψε τη 18η ιδίου μηνός. Επί των οικονομικών αρμόδιος ορίσθηκε ο Αλέξανδρος Σβώλος. Εξέφραζε την αριστερή εκδοχή του σχήματος. Ανήκε στο ΕΑΜ (Εθνικό Απελευθερωτικό Μέτωπο). Με εισήγησή του έγινε δεκτό ότι οι κατοχικές απαιτήσεις πρέπει ν’ αποσβεσθούν.

Θεσπίσθηκε ο ν. 18/1944. Εχει μείνει γνωστός ως ο «Νόμος Σβώλου». Εισήχθη, μ’ αυτόν, η «νέα», μετακατοχική δραχμή. Κατ’ άρθρο 5 αυτού, η σχέση της εισαχθείσας δραχμής προς την αντικατασταθείσα ωρίσθη σε πενήντα δισεκατομμύρια παλαιών δρχ. έναντι μίας νέας (50 δισ. = 1 νέα).

Ουσιαστικά διεγράφησαν όλες οι κατοχικές οφειλές. Ετσι, αργότερα, διά του άρθρου 1 § 2 του α.ν. 1073/1946 απαγγέλθηκε και τυπικώς η απόσβεση. Η διατύπωση υπήρξε χαρακτηριστική: αι παλαιαί υποχρεώσεις αι παραμείνασαι ανεξόφλητοι «λογίζονται εξοφληθείσαι».

ii. Η απόσβεση έπληξε τους ευκατάστατους αστούς. Αυτούς, δηλαδή, που οι κομμουνιστές αποκαλούσαν εκμεταλλευτές του λαού (!). Ηταν υπηγμένο ό,τι συνέβη στη γραμμή του ΕΑΜ. Βέβαιον, πάντως, είναι ότι δεν εξαιρέθηκαν οφειλές αλλοδαπών, άρα και των Γερμανών.

Ο νόμος ίσχυσε. Ισχύει ακόμη.

Διαδικαστικά – Δικονομικά: παγκοσμίως τα κράτη δικάζονται αστικά ενώπιον των εθνικών τους δικαστηρίων. Το αντίθετο θα ήταν αδιανόητο. Φέρ’ ειπείν, το Αφγανιστάν υπέστη εισβολές προσφάτως. Πρώτος εισβολέας ήταν η Σοβιετική Ενωση. Ακολούθησαν οι ΗΠΑ.

Αποφάσεις δικαστηρίων του Αφγανιστάν είναι αυτονόητο ότι δεν εκτελούνται στη Ρωσία ή στις ΗΠΑ. (!!!). Αν συνέτρεχε τέτοια εκτέλεση, τότε το Αφγανιστάν θα πτώχευε τις υπερδυνάμεις (!!!).

Εξάλλου, εάν η Ταϊβάν ήταν δυνατό να δικάσει την Κίνα, θα την είχε οικονομικά εξουθενώσει (!!!).

iii. Από τη λήξη του πολέμου έχουν περάσει εβδομήντα επτά χρόνια. Κυβέρνησαν σχήματα όλων των αποχρώσεων. Συγκυβέρνησε και το ΚΚΕ το 1944 και το 1989. Ουδεμία κυβέρνηση επιδίωξε τις επίμαχες απαιτήσεις. Ο ΣΥΡΙΖΑ, τελευταία, ως αντιπολίτευση μίλησε για αποζημιώσεις έναντι των Γερμανών. Ως κυβέρνηση όμως υπαναχώρησε. Ακόμη περισσότερο: στις 13-14 Ιουνίου 2015, στις Βρυξέλλες, συναντήθηκε με τον διάσημο κ. Σόιμπλε και τη γνωστή κυρία Μέρκελ. Πριν ανοίξει το στόμα του ο κ. Τσίπρας, μίλησε ο κ. Σόιμπλε. Ζήτησε την αποχώρησή μας από την ευρωζώνη. Προσέφερε προς τούτο και οικονομική μας ενίσχυση. Ο κ. Τσίπρας πάγωσε. Παραδόθηκε άνευ όρων. Δεν έθιξε καν ζήτημα επανορθώσεων. Ετι πλέον: ολοκλήρωσε, τότε, την ανεπιφύλακτη υπαγωγή μας στο καθεστώς των Μνημονίων (!!!).

● Τα αμέσως άνω είναι πασίγνωστα. Αρα και το συμπέρασμα φανερό. Είναι αδύνατο το σύνολο του πολιτικού κόσμου ν’ αρνήθηκε να επιδιώξει απαίτηση του ελληνικού λαού υποστατή και de facto εφικτή (!!!).

iv. Σήμερα η Γερμανία είναι η οικονομική ατμομηχανή της Ενωμένης Ευρώπης. Αντίθετα, είναι πολύ ασθενής οικονομικά η πατρίδα μας.

● Επιπλέον όλων αυτών, δύο σημαντικά γεγονότα είναι ενόψει. Σύντομα θα πάψει η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα (ΕΚΤ) ν’ αγοράζει ομόλογα των κρατών – μελών, έτσι δε να χρηματοδοτεί φθηνά την ευρωζώνη.  Η Ελλάς δύσκολα στην ελεύθερη αγορά θα διαθέσει τα ομόλογά της. Και πάντως, εκεί, στην ελεύθερη αγορά, θα τα πουλήσει πολύ φθηνότερα από το τίμημα αγοράς που καταβάλλει η ΕΚΤ.

Συνάμα, σύντομα πρέπει ν’ αναμένεται και το νέο Maastricht. Δηλαδή νέοι δημοσιονομικοί κανόνες για τα ελλείμματα και χρέη των χωρών – μελών. Είναι περίπου αδύνατο να επιτραπεί η κάλυψη των ελλειμμάτων των χωρών – μελών με διαρκή δανεισμό.

v. Τ’ αμέσως άνω είναι ιδιαίτερα κρίσιμα για την Ελλάδα. Θα χρειασθεί στήριξη, οικονομική και πολιτική. Θα ήταν παράδοξο, εξωπραγματικό, να έλθουμε σε ρήξη με τη Γερμανία σήμερα, επιδιώκοντας απαιτήσεις κατοχικών αποζημιώσεων 77 χρόνια μετά το τέρμα της Κατοχής. Αυτό μάλιστα και με τις προεκτεθείσες αδυναμίες, νομικές και πραγματικές.

● Η αλήθεια είναι κάποτε πικρότατη. Με συνθήματα, όμως, δεν ανατρέπεται.

Ο Γ.Κ. Στεφανάκης είναι δικηγόρος, πρώην βουλευτής