Λαϊκή ψήφος και «τριγωνοποίηση»

Επειδή στην πολιτική, όπως άλλωστε και στη ζωή, ελάχιστα πράγματα γίνονται τυχαία, οι τελευταίες εξαγγελίες του Πρωθυπουργού για ευάλωτες κοινωνικές ομάδες, εγείρουν εύλογα ερωτήματα ως προς τη στρατηγική τους σημασία.

Σηματοδοτούν μια στροφή της κυβέρνησης προς τα λαϊκά στρώματα ή μια τακτική κίνηση επίδειξης κοινωνικής ευαισθησίας απέναντι στους πιο αποξενωμένους από την κυβερνώσα παράταξη ψηφοφόρους ενόψει των αργότερα ή νωρίτερα επερχόμενων εκλογών;

Είναι αλήθεια ότι και αρκετά πριν από τις προηγούμενες εκλογές ο Κυριάκος Μητσοτάκης είχε και πάλι επιχειρήσει να επαναπροσεγγίσει τους λιγότερο προνομιούχους και νεότερης ηλικίας πολίτες. Ενώ όμως για αυτόν τα γενικότερα αποτελέσματα υπήρξαν σε αδρές γραμμές λαμπρά, οι ειδικότερες επιδόσεις της ΝΔ στις λαϊκές συνοικίες και στους κάτω των 30-35 ψηφοφόρους δεν ήταν οι καλύτερες. Εξού και τα υψηλότερα των αναμενομένων εκλογικά ποσοστά που συγκέντρωσε ο ΣΥΡΙΖΑ και η σχετικά μεγαλύτερη επιρροή που η Αριστερά διατήρησε στη νεολαία. Η εκλογική επιτυχία του αρχηγού της ΝΔ το 2019 υπήρξε αναμφισβήτητα μια πολιτική νίκη της μεσαίας τάξης και των παραγωγικών ηλικιών.

Θέλει σήμερα ο Πρωθυπουργός να επαναλάβει το τότε εγχείρημα για να διευρύνει επί το λαϊκότερο την εκλογική βάση του κόμματός του; Δεν αποκλείεται.

Το ζήτημα είναι αν επαναλαμβανόμενο το ίδιο εγχείρημα μπορεί τώρα να αποδώσει καλύτερα αποτελέσματα και μάλιστα υπό συνθήκες απλής αναλογικής και ενδεχόμενης πολλαπλής κοινωνικής δυσφορίας.

Είναι πάντως μάλλον απίθανο να τα καταφέρει με γυρισμένη την πλάτη στη μεσαία τάξη ή, ακόμα χειρότερα, θεωρώντας την κομματικά δεδομένη. Γιατί πρόκειται για μια τάξη η μεγάλη πλειονότητα της οποίας είναι στρατηγικά σκεπτόμενη, άρα πολιτικά κινητική και ακόμα περιμένει να τηρηθούν προηγούμενες προεκλογικές δεσμεύσεις και να εφαρμοσθούν μεταρρυθμίσεις σαν και αυτές που είναι αναγκαίες για να μην πάει στράφι ολόκληρο το Ταμείο Ανάκαμψης και προστεθεί στην ήδη προβληματικά εξελισσόμενη πανδημία η ματαίωση των τελευταίων προσδοκιών για αναβάθμιση της θέσης και της προοπτικής της χώρας.

Κατά τα άλλα η μεν νεότερη γενιά δύσκολα θα μεταβάλει τη στάση της όσο οι προσδοκίες της παραμένουν χαμηλές, οι δε πιο ευάλωτες κοινωνικές ομάδες σχετικά εύκολα αντιλαμβάνονται ότι οι όποιες παροχές έχουν μόνον οριακή βελτίωση, αν η όποια βελτίωση δεν αφορά στον σύνολο πληθυσμό.

Εξάλλου στις εκλογές με απλή αναλογική μετράει και η τελευταία ψήφος. Αρα το τελικό αποτέλεσμα δεν εξαρτάται μόνον από τον βαθμό ικανοποίησης των σχετικά περισσότερων, αλλά από τον μέσο όρο ικανοποίησης όλων. Και εκείνο που θα μετρήσει στη συμπεριφορά των λαϊκών στρωμάτων δεν προσδιορίζεται υποχρεωτικά με ταξικούς όρους. Ενίοτε καθορίζεται περισσότερο ψυχολογικά, αισθητικά, υφολογικά και ηθολογικά. Δηλαδή πολιτισμικά και επικοινωνιακά. Γι’ αυτό και οι ψήφοι τους δεν κερδίζονται μόνον από αυτούς που έχουν κάτι να τους δώσουν. Αλλά πρωτίστως από αυτούς που στα μάτια τους φαίνονται λιγότερο ξένοι και απόμακροι. Που έχουν την έγνοια τους, μιλούν τη γλώσσα τους, μπορούν και θέλουν να τους προστατεύσουν.

Εκεί βρισκόταν πάντα το μυστικό της επιτυχίας πολιτικών ηγετών και σχηματισμών με αναμφισβήτητη λαϊκότητα, εγγύτητα και ενσυναίσθηση. Απλώς στο παιχνίδι τώρα πλέον μπαίνουν και αυτοί που ξέρουν ή μαθαίνουν την τέχνη της «τριγωνοποίησης». Που σημαίνει στην πολιτική απλοελληνική τέχνη της αποκόμισης κερδών από τη σύγκρουση των πρωταγωνιστών μιας πιθανής εκλογικής πόλωσης.

Ο Γιώργος Σεφερτζής είναι πολιτικός επιστήμονας – αναλυτής