«Τα έργα πρέπει να μένουν ζωντανά μέσα μας και στον χρόνο»

Η παράσταση γεννήθηκε μέσα στις συνθήκες της πανδημίας. Την περασμένη άνοιξη στο πλαίσιο των «Προσώπων του ήρωα», του Κέντρου Πολιτισμού Ιδρυμα Σταύρος Νιάρχος για τον εορτασμό των 200 χρόνων από την Ελληνική Επανάσταση, παίχτηκε πέντε φορές σε ζωντανή διαδικτυακή αναμετάδοση από το Βαλλιάνειο Μέγαρο, την ιστορική έδρα της Εθνικής Βιβλιοθήκης της Ελλάδας. Κι αφού άγγιξε τουλάχιστον 18.000 θεατές πίσω από τις οθόνες, ο «Προμηθέας Δεσμώτης» του Αισχύλου έρχεται τώρα να συναντήσει επιτέλους το κοινό του διά ζώσης. Το έργο του συνθέτη και δραματουργού του ήχου Δημήτρη Καμαρωτού παρουσιάζεται στις 15/11 στο ΚΠΙΣΝ, σε μια κινηματογραφική προβολή-αποτύπωση παράστασης. Με πρωταγωνιστές τους Αμαλία Μουτούση, Κωνσταντίνο Αβαρικιώτη, τη μεσόφωνο Αννα Παγκάλου και τους μουσικούς Κατερίνα Κωνσταντούρου και Χρήστο Λιάτσο, οι στίχοι του Αισχύλου ζωντανεύουν σε μια νέα μετάφραση του Νίκου Α. Παναγιωτόπουλου.

ΟΙ ΣΤΙΧΟΙ ΤΟΥ ΑΙΣΧΥΛΟΥ. Οπου και να σταθείς στον «Προμηθέα Δεσμώτη» έχεις κάτι να αναρωτηθείς. Εχει να κάνει με την πηγή, με την απαρχή, μ’ ένα βάθος χρόνου προς τα πίσω και μια προοπτική χρόνου προς τα μπρος. Ετσι όπως μπορεί ο καθένας να θυμάται τον εαυτό του. Τότε που δεν είχαμε απόψεις, γνώμη, ιδεολογία, αλλά ήμασταν ύπαρξη. Νομίζω πως όλοι το έχουμε ζήσει αυτό. Γι’ αυτό δεν τελειώνουν τα πολύ μεγάλα κείμενα: έχουν κάτι πολύ ζωντανό και πολύ αληθινό. Δεν είναι κείμενα στα οποία μένεις έτσι όπως μπορεί να μας τα δίδαξαν στο σχολείο. Είναι ζωντανοί οργανισμοί κι εγώ μέσα σε αυτό το έργο βρίσκω το βλέμμα του παππού μου όταν μπορεί να τον κοίταζα κι έβλεπα μέσα στα μάτια του ένα ερώτημα.

ΤΟ ΜΕΓΑΛΟ «ΓΙΑΤΙ;». Σκέφτομαι ότι ο Προμηθέας βρίσκεται καρφωμένος από έναν θεό γι’ αυτό που έκανε και σε όλο το έργο ρωτάει γιατί. Είναι ένα ανοιχτό ερώτημα το οποίο περιμένει απάντηση. Αυτό αισθάνομαι ότι δεν ανήκει μόνο στον Προμηθέα αλλά το έχουμε όλοι μας – με κάποιον τρόπο είμαστε κάπου καρφωμένοι. Ξέρουμε ότι θα πεθάνουμε. Αυτό είναι του καθενός μας η μικρή ιστορία. Δεν χρειάζεται να βγούμε στους δρόμους και να είμαστε επαναστάτες για να έχουμε αυτό το πράγμα μέσα μας.

ΡΩΓΜΕΣ. Θέλαμε να πάμε στο Βαλλιάνειο, γιατί για εμάς τα βιβλία και η βιβλιοθήκη δεν πρέπει να μένουν σε ράφια, αλλά ζωντανά μέσα μας και μέσα στον χρόνο. Ο χώρος μαζί με το έργο έγιναν ένα. Ο «Προμηθέας» είναι ένα έργο που δεν εξελίσσεται σε συγκεκριμένο χρονικό διάστημα. Είναι άχρονο. Είναι αυτή η ρωγμή μέσα στον χρόνο που κάνει το έργο. Και τη ζούμε αυτή τη ρωγμή. Είναι δική μου και την κουβαλάω. Οι αναμνήσεις από τα παιδικά μου χρόνια. Ενας γείτονας, ένας φίλος, ένας παππούς, κάποιος άλλος, ένας συγγενής μου. Είχαν όλοι κομμάτια από τον Προμηθέα. Γιατί δεν είναι χαρακτήρας. Είναι κάτι που φέρουμε ως υπάρξεις. Εννοείται πως όλο αυτό το οποίο είναι τόσο ζωντανό και τόσο πραγματικό, δεν παύει να είναι και μια ιδέα. Γιατί μιλάει για ιδέες. Και τι είναι η γνώση, με ποιον τρόπο συμβάλλει στην ελευθερία μας. Αλλά και τελικά ποια είναι η ελευθερία μας.

Η ΜΕΤΑΦΡΑΣΗ. Ο Προμηθέας δεμένος, καρφωμένος, ματωμένος, εκπληρώνει τελικά αυτό που θέλει. Δεν είναι παθητικά εκεί. Εκανα μάλιστα τον συνειρμό με τη δική μας κατάσταση την εποχή της πανδημίας. Μου έδινε δύναμη μέσα σε μια εποχή που έπρεπε να είμαι μπροστά από τον υπολογιστή. Γιατί οι πρώτοι δύο μήνες που κάναμε πρόβα ήταν μέσω του Zoom. Ηταν πολύ καινούργιο αυτό για μένα και για όλους μας. Να κάνουμε μια δουλειά που είναι κατ’ εξοχήν μέσα από ζωντανή επαφή. Κάτι άλλο που ήταν στα χέρια μας τεράστια βοήθεια ήταν η μετάφραση του Νίκου Παναγιωτόπουλου: ένα έργο από μόνο του.

ΠΑΡΤΙΤΟΥΡΑ – ΣΕΝΑΡΙΟ. Από την αρχή όλο το έργο δουλεύτηκε κομμάτι κομμάτι σαν σεκάνς, κινηματογραφικά. Οταν εμείς πήραμε τον ρόλο στα χέρια μας ήταν ήδη ένα σενάριο. Είναι κάτι που αναζητούσε ο Καμαρωτός: αυτή τη συνάντηση του ποιητικού λόγου, της θεατρικής πράξης με τη μουσική και με τον κινηματογράφο. Είναι κάτι που νομίζω ότι του αρέσει, τον απασχολεί και το ψάχνει. Με τον Καμαρωτό είμαστε μαζί από την πρώτη αρχαία τραγωδία που έκανα με τον Μιχαήλ Μαρμαρινό: τη «Μήδεια» το 1990. Από τότε συνεχίζουμε να συνεργαζόμαστε και ο καθένας ανάλογα από το πού βρίσκεται, τι έχει κάνει, τι ψάχνει, ποιες είναι οι εμπειρίες του στη δουλειά, βρίσκουμε τον επόμενο βηματισμό μας. Ο μουσικός τρόπος του να πλησιάζει κανείς έναν ρόλο, δεν είναι κάτι καινούργιο. Και ο Λευτέρης Βογιατζής είχε έναν απόλυτα μουσικά τρόπο να πλησιάζει τα έργα και ο Μιχαήλ Μαρμαρινός έχει. Απλώς στην περίπτωση του Δ. Καμαρωτού είναι φτιαγμένο από έναν μουσικό όλη η παράσταση. Οπότε παίρνεις στα χέρια σου μια παρτιτούρα ενώ είσαι ηθοποιός. Σ’ αυτήν έχει βρει μια γλώσσα τέτοια που να μπορούμε να την καταλάβουμε και ουσιαστικά να είναι μια κανονική παρτιτούρα. Είναι ωραίο γιατί από τη μία σου δίνονται από την αρχή κάποιες πολύ στάνταρ κατευθύνσεις, δεν μπορείς να ξεφύγεις από κάποιους κανόνες, όλο το ενδιαφέρον είναι πώς μέσα εκεί σιγά σιγά με τη δουλειά αναπτύσσεις τη δική σου προσωπική ελευθερία έκφρασης.

info

«Προμηθέας Δεσμώτης», μετάδοση στις 15/11, στις 21.00, στην Αίθουσα Σταύρος Νιάρχος, ΚΠΙΣΝ, είσοδος 5-10 ευρώ, προπώληση ticketservices.gr και τηλεφωνικά στο 210-7234.567.