Η διπλή ενεργειακή μεταμόρφωση της Γερμανίας

Ο στόχος είναι φιλόδοξος και άμεση προτεραιότητα: «Προστασία του κλίματος σε μία κοινωνική – οικολογική οικονομία της αγοράς» επιγράφεται το δεύτερο από τα συνολικά δέκα κεφάλαια στο προσύμφωνο των τριών κομμάτων (SPD, Πρασίνων, FDP) που διαπραγματεύονται τη συμφωνία για τον μελλοντικό κυβερνητικό συνασπισμό της Γερμανίας. Δεσμεύονται ότι μέσα στο 2022 θα περάσουν ένα πρόγραμμα άμεσης δράσης για το κλίμα, με όλους τους απαραίτητους νόμους, διατάξεις και μέτρα για συγκοινωνίες, οικοδομές, αγροτική παραγωγή, κατοικία, παραγωγή ηλεκτρικού ρεύματος, βιομηχανία.

Στα συγκεκριμένα μέτρα που συμφωνήθηκαν ήδη προβλέπονται μεταξύ άλλων: Κάθε διαθέσιμη στέγη θα πρέπει μελλοντικά να αξιοποιείται για ηλιακή ενέργεια. Στις επιχειρηματικές εγκαταστάσεις θα είναι υποχρεωτική η τοποθέτηση ηλιακών πάνελ, στις ιδιωτικές οικοδομές θα είναι ο κανόνας.

Για την αιολική ενέργεια θα διατεθεί το 2% της έκτασης της χώρας, ενώ θα επεκταθούν σημαντικά και τα θαλάσσια αιολικά πάρκα. Οι δήμοι και περιφέρειες θα επωφελούνται οικονομικά από την εγκατάσταση ανεμογεννητριών και ηλιακών πάρκων.

Ταυτόχρονα θα επιταχυνθεί η απολιγνιτοποίηση, ιδανικά μέχρι το 2030. Αυτό επιβάλλει τη δραστική ανάπτυξη των εναλλακτικών πηγών ενέργειας και σύγχρονα εργοστάσια φυσικού αερίου για να παραμείνουν ανταγωνιστικές οι τιμές ηλεκτρικού ρεύματος τα επόμενα χρόνια.

Ολα αυτά είναι ακόμη καταγεγραμμένοι στο χαρτί στόχοι, που θα εξειδικευτούν στην υπό διαπραγμάτευση κυβερνητική συμφωνία των τριών κομμάτων. «Ο Ολαφ Σολτς θα είναι ο καγκελάριος του κλίματος», τονίζει με κάθε ευκαιρία ο συμπρόεδρος των Πρασίνων, Ρόμπερτ Χάμπεκ, ο ίδιος θα αναλάβει πιθανότατα ένα «υπερ-υπουργείο» με ευθύνη το κλίμα, τις συγκοινωνίες, την αγροτική παραγωγή.

Η Γερμανία κάνει ένα μοναδικό πείραμα ενεργειακής αλλαγής. Είναι η μόνη χώρα που επιχειρεί ταυτόχρονα την έξοδο από την ατομική ενέργεια και τον άνθρακα, μολονότι δεν έχει άλλες ενεργειακές πηγές πλην των εναλλακτικών. Η Γερμανία εισάγει σχεδόν το 90% των ενεργειακών αναγκών της, για αυτό εξαρτάται απόλυτα από την ανάπτυξη των ανανεώσιμων πηγών ενέργειας. Η διπλή ενεργειακή αλλαγή για μία ενεργοβόρα οικονομία, σαν τη γερμανική, είναι τεράστια πρόκληση, όπως δείχνει και η τρέχουσα δραστική αύξηση στις τιμές φυσικού αερίου παγκοσμίως.

Η Ευρώπη έθεσε στόχο την αντικατάσταση των ορυκτών πηγών ενέργειας. «Αυτό που ζούμε τώρα είναι συνέπεια και αυτής της απόφασης, επειδή τα αποθέματα φυσικού αερίου στον πλανήτη μειώνονται, ενώ αυξάνεται η ζήτηση», εξηγεί στους ξένους ανταποκριτές (VAP) ο Γιούργκεν Τριτίν, κορυφαίο στέλεχος των Πρασίνων, που συμμετέχει και στις διαπραγματεύσεις κυβερνητικής συμφωνίας. Στις ΗΠΑ δεν γίνεται πλέον εξόρυξη ικανοποιητικής ποσότητας φυσικού αερίου «φράκινγκ», ενώ μεγάλο μέρος του αερίου από το Κατάρ διοχετεύεται στην Ασία λόγω μακροπρόθεσμων συμβολαίων και υψηλών τιμών πώλησης. «Για αυτό έχουμε στην Ευρώπη ένα πρόβλημα τιμής, όχι πρόβλημα τροφοδοσίας», λέει ο Τριτίν.

Αλλά η ενέργεια είναι και γεωπολιτική. Ο στόχος να μειωθεί η εξάρτηση από τις ορυκτές πηγές ενέργειας ανατρέπει και τη μέχρι τώρα σχέση της Ευρώπης με τη Ρωσία, η οποία ζει από τις εξαγωγές φυσικού αερίου. «Αν υλοποιηθεί η πρόταση των Πρασίνων, θα μειωθεί και η εξάρτηση από τη Ρωσία. Το green deal, ο στόχος της Ευρώπης να γίνει κλιματικά ουδέτερη μέχρι το 2045, είναι για τη Ρωσία του Πούτιν ένα θεμελιακό πρόβλημα», λέει ο Τριτίν.

Πώς θα χρηματοδοτηθεί το τεράστιο κόστος της ενεργειακής αλλαγής; Ζητούμενο πρωτίστως είναι οι ιδιωτικές επενδύσεις. Αν προσπαθήσετε να επενδύσετε σε ένα αιολικό πάρκο, σε μία ένωση πολιτών, θα χρειαστείτε τρία χρόνια μέχρι να έρθει η σειρά σας να επενδύσετε», λέει ο Τριτίν, «πρέπει να δημιουργηθούν οι προϋποθέσεις, ώστε το διαθέσιμο για επενδύσεις ιδιωτικό κεφάλαιο να μπορεί να επενδυθεί».

Ενα δεύτερο εργαλείο είναι η κατάργηση εχθρικών προς το περιβάλλον επιδοτήσεων π.χ. η επιδότηση του ντίζελ για την αγροτική παραγωγή. Εκτιμάται ότι ετησίως χάνονται τουλάχιστον 50 δισ. ευρώ σε φοροαπαλλαγές με επιβαρυντικές για το κλίμα επιπτώσεις.

Η αναζήτηση λύσεων για τη μείωση των επιβλαβών για το κλίμα εκπομπών επαναφέρει τη χρήση της ατομικής ενέργειας, ως «καθαρής» ενέργειας. Ο Γιούργκεν Τριτίν, ιδρυτικό μέλος των Πρασίνων και πρώτος «πράσινος» υπουργός Περιβάλλοντος στην κυβέρνηση του σοσιαλδημοκράτη καγκελάριου Γκέρχαρντ Σρέντερ, πρωτοστάτησε στο κλείσιμο των αντιδραστήρων της Γερμανίας. Ο αριθμός των πυρηνικών αντιδραστήρων στην Ευρώπη μειώνεται σταθερά, λέει, για δύο λόγους: Αφενός, καμία χώρα της δεν βρήκε λύση για τα πυρηνικά απόβλητα. Αφετέρου, η ατομική ενέργεια καλύπτει μόνο το 4,7% των ενεργειακών αναγκών παγκοσμίως. «Οποιος πιστεύει ότι μπορεί με την ατομική ενέργεια να λύσει το πρόβλημα του κλίματος, πρέπει να χτίσει πολλά πυρηνικά εργοστάσια για να καλύψει το υπόλοιπο 95% των σημερινών ενεργειακών αναγκών συν αυτές που θα δημιουργηθούν στο μέλλον», λέει ο Τριτίν.

Η ατομική ενέργεια δεν είναι και οικονομικά ανταγωνιστική. Η κιλοβατώρα από πυρηνική ενέργεια κοστίζει πάνω από 20 λεπτά, ενώ από εναλλακτικές πηγές ενέργειας κοστίζει 4-5 λεπτά στην Ευρώπη, στο Κατάρ κάτω από 1 λεπτό. «Η συγκεκριμένη τεχνολογία έχει μεγάλο κόστος και είναι ελάχιστα αποτελεσματική για να σώσει το κλίμα», λέει ο Τριτίν. Ετσι, δεν θα χρειαστεί να ξαναβγεί στους δρόμους με το παλιό σύνθημα των Πρασίνων:  «Ατομική ενέργεια; Οχι ευχαριστώ».