Επανεξετάζονται οι ισορροπίες Ρωσίας – Ισραήλ στη Συρία

Σε αντίθεση με το σταθερά καλό κλίμα που επικρατούσε επί θητείας Νετανιάχου, σήμερα οι ρωσοϊσραηλινές σχέσεις διάγουν μια περίοδο ομιχλώδη. Η επικείμενη συνάντηση Βλαντίμιρ Πούτιν και Ναφτάλι Μπένετ την ερχόμενη Παρασκευή (22/10) στο Σότσι ίσως ξεδιαλύνει κάποιες σκιές. Το «βαρόμετρο» των ρωσοϊσραηλινών σχέσεων συνίσταται στον βαθμό ελευθερίας κινήσεων της ισραηλινής αεροπορίας να πλήττει ιρανικούς στόχους εντός της Συρίας. Κατά την τελευταία πενταετία, οι ισραηλινές επιδρομές πραγματοποιούνταν ανενόχλητες, αφού προηγουμένως ενημερώνονταν οι ρωσικές στρατιωτικές δυνάμεις που σταθμεύουν στη συριακή επικράτεια. Η ρωσική ανοχή ήταν εξασφαλισμένη.

Ωστόσο, από τον περασμένο Ιούλιο, η «Ρωσοϊσραηλινή Entente» στη Συρία ατονεί. Εκτοτε η Ρωσία δεν σιωπά πια και με επίσημες ανακοινώσεις της τονίζει την αποτελεσματικότητα των αντιπυραυλικών συστημάτων που διέθεσε στο καθεστώς Ασαντ, παραθέτοντας ακριβή στοιχεία περί του (μεγάλου) αριθμού των ισραηλινών πυραύλων που καταρρίπτονται, στην προσπάθειά τους να περιορίσουν την ιρανική παρουσία στη γειτονική χώρα. Αποκορύφωμα αυτής της νέας πραγματικότητας αποτέλεσε η ανταπάντηση της Συρίας έναντι ισραηλινής πυραυλικής επίθεσης στο έδαφός της τα ξημερώματα της Παρασκευής 3/9, όταν συριακός πύραυλος ρωσικής κατασκευής εκτοξεύθηκε κατά του Ισραήλ και κατέπεσε στα ανοικτά των ακτών του Τελ Αβίβ. Ο θόρυβος αναστάτωσε τα μεγάλα αστικά κέντρα του Κεντρικού Ισραήλ και το πρωί της ίδιας ημέρας η ισραηλινή αστυνομία περισυνέλεγε τα θραύσματα του συριακού πυραύλου που είχαν σκορπιστεί στα πάρκα του Τελ Αβίβ. Εικόνες πρωτόγνωρες για τα τοπικά δεδομένα. Η ξαφνική αλλαγή της ρωσικής στάσης προβλημάτισε πολλούς. Τον περασμένο Ιούλιο, η έγκυρη αραβική εφημερίδα «Al-Sharq Al-Awsat», που εκδίδεται στο Λονδίνο, επικαλέστηκε ασφαλείς ρωσικές πηγές, οι οποίες υποστήριζαν ότι η «λήξη της ρωσικής ανοχής» ως προς τις ισραηλινές πυραυλικές επιθέσεις κατά ιρανικών στόχων στη Συρία ικανοποιεί παραινέσεις της διακυβέρνησης Μπάιντεν. Σύμφωνα με αυτήν τη συλλογιστική, οι ΗΠΑ επιθυμούσαν με κάθε τρόπο να μειωθεί η ένταση μεταξύ Ισραήλ και Ιράν στη Συρία, προκειμένου να μην αποτραπεί η Τεχεράνη να προσέλθει εκ νέου στις διαπραγματεύσεις με τη νέα διακυβέρνηση Μπάιντεν για τον έλεγχο του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Με άλλα λόγια, η «λήξη της ρωσικής ανοχής» εντάσσεται στην αμερικανική πολιτική κατευνασμού προς το Ιράν – και ως εκ τούτου το Ισραήλ οφείλει να επιδείξει αυτοσυγκράτηση. Πλην, όμως, το Ιράν δεν δείχνει πρόθυμο να πράξει τα δέοντα, με αποτέλεσμα η υπομονή των ΗΠΑ να εξαντλείται. Αυτό τουλάχιστον φάνηκε στην επίσκεψη του ισραηλινού ΥΠΕΞ Γιαΐρ Λαπίντ στην Ουάσιγκτον την περασμένη εβδομάδα, όταν ο αμερικανός ομόλογός του Αντονι Μπλίνκεν δήλωνε ότι «υπάρχουν και άλλα μέσα» ικανά να αναγκάσουν το Ιράν να επιστρέψει στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων. Και ενώ ο ισραηλινός ΥΠΕΞ βρισκόταν ακόμα στις ΗΠΑ, τα ξημερώματα της Πέμπτης 14/10, το Ισραήλ έπληξε ιρανικούς στόχους στη Συρία – αυτή τη φορά, άνευ ρωσικών επιπλήξεων.

Τίθεται το ερώτημα εάν, πέραν της αμερικανικής, εξαντλείται και η ρωσική υπομονή έναντι της ιρανικής απροθυμίας. Εκτιμάται ότι αυτό θα είναι το βασικό ζήτημα που καλείται να αποσαφηνίσει ο ισραηλινός πρωθυπουργός Ναφτάλι Μπένετ κατά την επερχόμενη συνάντησή του με τον πρόεδρο Πούτιν, μιας και οι σκιές κανέναν πια δεν εξυπηρετούν.

Ο δρ Γαβριήλ Χαρίτος είναι ερευνητής στο ισραηλινό Ινστιτούτο Μπεν – Γκουριόν. Διδάσκει Ιστορία Πολιτικών Σχέσεων Ισραήλ – Ελλάδας – Κύπρου στο Πάντειο Πανεπιστήμιο