Πάλεψε για τη χώρα που της άξιζε

«Με περιμένουν κι άλλοι μόχθοι; Γιατί αφού με έχεις τρελάνει στις δοκιμασίες, επίτρεψέ μου να σου θυμίσω εκείνο που μου υποσχέθηκες και το οποίο ακόμα δεν μου έδωσες». Αυτό λέει ο χαρακτήρας «Αριελ» στην Τρικυμία του Σαίξπηρ, και η μη-εκπληρωμένη υπόσχεση που υπενθυμίζει είναι η απόδοση της ελευθερίας. Και βάζω εισαγωγικά στο «Αριελ» γιατί ο χαρακτήρας αυτός δεν είναι ούτε αρσενικός ούτε θηλυκός· δεν μπορεί να καθηλωθεί, δεν έχει μορφή συγκεκριμένη, παίρνει χίλια-δυο σχήματα, και είναι καταδικασμένο, αυτό το «πνεύμα», να δέχεται και να υπομένει και να υπηρετεί για να κερδίσει την ελευθερία του. Εχει θάρρος, δύναμη, αντοχή, καλοσύνη χωρίς αφέλεια, χάρη, φλόγα, γοητεία. Μπορεί να σκορπάει νάζι, χάδι, χαμόγελα -αλλά όχι μόνο: όπως όλοι όσοι αγωνίζονται για την ελευθερία τους, κατορθώνει τα ακατόρθωτα: κάνει μαγικά, σηκώνει τρικυμίες, αποδεσμεύει ανέμους, βουλιάζει καράβια, οδηγεί ναυαγούς. Αυτό το πνεύμα «Αριελ», που ήταν παγιδευμένο μέσα σε κορμό δέντρου για δώδεκα χρόνια, ξέρει από υπομονή και αντοχή (όπως, τολμώ να πω, πολλές γυναίκες…) αλλά είναι και τόσο προικισμένο ώστε να εκπέμπει αυτοπεποίθηση και δυναμικότητα (όπως, χμ, κάποιοι άντρες).

20 χρόνια στη υπηρεσία των πολιτών. Πριν γυρίσετε σελίδα, σας καθησυχάζω: το κείμενο δεν είναι φιλολογικό. Πρώτον διότι το νόημα της Τρικυμίας είναι η συγχώρεση και η ελευθερία, η συμφιλίωση και η αρμονία (νοήματα που ξεπερνούν, θα συμφωνήσετε, μια φιλολογική εμμονή) και δεύτερον γιατί η ασαφής, διφορούμενη σεξουαλικότητα του/της Αριελ μου έφερε στον νου τα επιγραμματικά λόγια της προέδρου του Σωματείου Υποστήριξης Διεμφυλικών, Μαρίνας Γαλανού, όταν κατέθετε με την Επιτροπή για την Εθνική Στρατηγική Ισότητας των ΛΟΑΤΚΙ+ αναλυτικό σχέδιο δράσης: «Μας αξίζει μια καλύτερη χώρα που θα σέβεται όλους τους συνανθρώπους μας».

Η Μαρίνα Γαλανού, που πέθανε την περασμένη εβδομάδα, ήταν και εκδότρια του εκδοτικού οίκου και βιβλιοπωλείου «Πολύχρωμος Πλανήτης» και υπηρέτησε πάνω από 20 χρόνια σε οργανώσεις της κοινωνίας των πολιτών. Ηταν ένα άτομο ιδιαίτερα σεμνό που κατείχε όμως μαγικές ιδιότητες: γιατί τα λόγια και οι πράξεις της είχαν σαν αποτέλεσμα να ψηφιστούν νόμοι που περιλάμβαναν και τους τρανς στην προστασία από παραβιάσεις ελευθεριών και εγκλήματα μίσους, να ψηφιστεί ο νόμος για τη νομική αναγνώριση της ταυτότητας φύλου και να σωθεί ένα εγκαταλελειμμένο βρέφος-πρόσφυγας με διαφυλική σωματότητα. Και ίσως, είχαν και τη δύναμη στο να γίνουν κάποτε, σύντομα, οι λέξεις αυτές τόσο κοινές ώστε να μην τις κοκκινίζει ο κορέκτορας του υπολογιστή μου.

Ζούμε σε έναν κόσμο που έχει σε ίσες δόσεις μαγεία και φρίκη. Το φοβερό όμως είναι ότι το μεγαλύτερο κομμάτι της φρίκης το προκαλούμε εμείς οι ίδιοι πολεμώντας τη μαγεία, δηλαδή το διαφορετικό. Και όχι επειδή μας απειλεί πραγματικά, αλλά επειδή δεν το καταλαβαίνουμε -μόνο και μόνο γιατί μας τρομάζει. Αντίθετα, όταν το συναντάμε στην τέχνη, δεν έχουμε κανένα πρόβλημα: ακούμε «Υπάρχουν περισσότερα πράγματα σε ουρανό και γη, Οράτιε, από όσα έχει ονειρευτεί η φιλοσοφία σου» στον Αμλετ και χειροκροτούμε, ενώ η ασαφής σεξουαλικότητα του/της Αριελ συμβάλλει στη διαιώνιση της διάσημης ευάερης μαγικής ιδιότητας της Τρικυμίας που με απόλαυση διαβάζουμε και παρακολουθούμε ξανά και ξανά· αλλά όταν ερχόμαστε σε επαφή με αυτήν την ιδιότητα στην πραγματική ζωή η απόλαυση γίνεται αμηχανία, ή και απαρέσκεια, ή και χλευασμός. Ή και βία.

Αγωνίστηκε για τα αυτονόητα. Χρειαζόμαστε λοιπόν τον Σαίξπηρ για να συνεννοηθούμε; Για να δεχτούμε αυτό που βδελυσσόμαστε στο σουπερμάρκετ ή στον δρόμο ή στο ληξιαρχείο; Παρόλο που ξέρουμε ότι οι τρανς δεν μας απειλούν, δεν επιλέγουν να υπόκεινται στις απίστευτες σωματικές και ψυχικές τους δοκιμασίες, δεν βασανίζονται για να «παίξουν» ερωτικά παιχνίδια, δεν φυλακίζονται οικειοθελώς μέσα σ’ αυτόν τον κορμό που είναι το ίδιο τους το σώμα, που πολλοί αποκαλούμε «κανονικοποίηση». Και παρόλο που ξέρουμε ότι θα ελευθερώνονταν από μόνοι τους αν μπορούσαν, χωρίς να ζητούν την κατανόησή μας (μα πόση ύβρη, να ζητά η φύση από τα παιδιά της «κατανόηση!»). Δυστυχώς όμως πρέπει εμείς, η κοινωνία, να τους ελευθερώσουμε. Αποδίδοντάς τους όλα εκείνα τα υπεσχημένα από κάθε διακήρυξη Δικαιωμάτων του Ανθρώπου, όλα εκείνα τα αυτονόητα για τα οποία αγωνίστηκε η Μαρίνα Γαλανού σ’ όλη της τη ζωή. Και δεν τους τα αποδίδουμε, παρόλο που «στην καλύτερη χώρα που μας αξίζει» χρειαζόμαστε τους «διαφορετικούς» όπως εκείνοι εμάς: γιατί οι μαγικές τους δυνάμεις μπορούν να μας ελευθερώσουν εξίσου εμάς, όσο οι νόμοι και θεσμοί μας εκείνους.

Κατανοώ όπως όλοι ότι η πολιτική είναι παιχνίδι ισορροπιών, και γνωρίζω όπως όλοι ότι οι ψήφοι από τους οποίους εξαρτάται είναι τόσο ανόμοιοι όσο και η ίδια η ανθρώπινη φύση που πολλοί επιλέγουν να μην παραδέχονται. Αλλά ξέρουμε ότι οι «καλύτερες χώρες» δεν γίνονται δια μαγείας – η μαγεία ανήκει στην Τέχνη. Γίνονται με την αναγνώριση όσων πρέπει να γίνουν από ένα κράτος που έχει τη δύναμη και το θάρρος να χαρίσει την απαραίτητη και αυτονόητη ελευθερία σε όλους· και των μαγικών εκείνων «αερικών» που περνούν ανάμεσά μας, ανθεκτικά και γενναία.

Η Καρολίνα Μέρμηγκα είναι συγγραφέας