Μποτιλιάρισμα αρμοδιοτήτων

Το πρόβλημα το βιώνουν εκατομμύρια πολίτες, ακινητοποιημένοι σε καθημερινή βάση στους δρόμους της Αθήνας. Από τα μέσα Σεπτεμβρίου οι οδικές αρτηρίες του Λεκανοπεδίου ασφυκτιούν και η επιστροφή του δακτυλίου μπορεί όντως να αποτελέσει μια κάποια λύση. Εξ ου και η σημερινή ευρεία σύσκεψη που είχε προγραμματιστεί στο Μέγαρο Μαξίμου για να οριστικοποιηθούν οι αποφάσεις που θα περιορίζουν το πολύωρο τράφικ. Το πρόβλημα είναι ότι αυτή η σύσκεψη κρίθηκε επιβεβλημένο να γίνει στο πρωθυπουργικό γραφείο και όχι στο γραφείο του περιφερειάρχη Αττικής ή στο δημαρχείο Αθηναίων. Ή, ακόμη, στο γραφείο του διοικητή της Τροχαίας Αττικής.

Ουδείς αμφιβάλλει ότι το μεγάλο μποτιλιάρισμα σε δρόμους και διασταυρώσεις αγγίζει και την κεντρική κυβέρνηση, εφόσον πρόκειται για ένα κλασικό παράδειγμα της λεγόμενης καθημερινότητας – με πολιτικό αντίκτυπο, εφόσον δεν βρεθεί αντίδοτο. Αλλά εάν η λύση θα πρέπει και για αυτό να έρθει από το Μέγαρο Μαξίμου, τότε ανακύπτει ένα άλλο ζήτημα που επίσης στο τέλος της μέρας θα έχει παρενέργειες. Διότι, σε αυτή την περίπτωση, είτε έχουμε να κάνουμε με έναν υπερσυγκεντρωτισμό εξουσίας είτε με μια παραδοχή ότι οι αιρετοί τοπικοί άρχοντες αδυνατούν να λάβουν αποφάσεις για όσα έχουν να κάνουν με την κυκλοφορία στην περιοχή τους. Είναι ξεκάθαρο, πάντως, ότι ο Πρωθυπουργός δεν μπορεί να καλείται να ρυθμίσει τα φανάρια και την κίνηση στους δρόμους. Οπως είναι επίσης δεδομένο ότι ανάλογη διυπουργική σύσκεψη δεν θα γινόταν σε κανένα πρωθυπουργικό γραφείο τουλάχιστον στις χώρες του δυτικού κόσμου. Ισως αυτό έχει γίνει κατανοητό και στο κυβερνητικό επιτελείο και, κατά τις πληροφορίες, αποφασίστηκε στη σύσκεψη να μη συμμετάσχει ο Κυριάκος Μητσοτάκης, αλλά ο υπουργός Επικρατείας Γιώργος Γεραπετρίτης.

Ενα βασικότερο ερώτημα για τα όρια ευθύνης ενός πρωθυπουργού ανακύπτει εκ των πραγμάτων. Υπήρξε εποχή, την περίοδο που η χώρα είχε μετατραπεί σε εργοτάξιο, ενόψει και των Ολυμπιακών Αγώγων του 2004, που ένα περίπτερο που κατέπεσε σε μια τρύπα του μετρό στην Πανεπιστημίου είχε εξελιχθεί σε μείζον πολιτικό και κυβερνητικό θέμα. Το περίπτερο χάθηκε σε live τηλεοπτική μετάδοση μαζί με το σαθρό έδαφος που είχε υποχωρήσει στην τρύπα του μετροπόντικα – και το ζήτημα λίγο έλειψε να απασχολήσει το Υπουργικό Συμβούλιο. Ο εκάστοτε πρωθυπουργός δεν μπορεί να κινείται ως νομάρχης ή δήμαρχος, πολύ περισσότερο σε ένα κράτος που υποτίθεται ότι έχει από χρόνια επενδύσει σε μια αποκεντρωμένη διοίκηση. Αλλά οι παθογένειες παραμένουν, όπως έχει καταγραφεί και στη διαχείριση της πανδημίας, όπου περιφερειάρχες και δήμαρχοι εμφανίζονται ως παρατηρητές του προγράμματος εμβολιασμού ή της υγειονομικής προστασίας των συμπολιτών τους.

Ενδεχομένως ένα τέλος σε αυτή την εικόνα να βάλει η δεύτερη φάση του επιτελικού κράτους που θέλει να ξεκλειδώσει στις αρχές του 2022 το Μαξίμου, δημιουργώντας ένα «σύγχρονο πρότυπο διακυβέρνησης», κατά την κυβερνητική προβολή της παρέμβασης. Το σχέδιο για την κάθετη οργάνωση του κράτους, με το οποίο φιλοδοξούν στο Μαξίμου να αναδείξουν ένα διαφορετικό προφίλ της Τοπικής Αυτοδιοίκησης, θα μπορούσε όντως να ξεκαθαρίσει τις αρμοδιότητες καθενός, παράλληλα με τη μετάβαση και σε αυτό το πεδίο στην ψηφιακή εποχή. Το «Επιτελικό Κράτος 2», κατά τον υπάρχοντα σχεδιασμό, προσφέρει στην Τοπική Αυτοδιοίκηση περισσότερες αρμοδιότητες, με παράλληλη αύξηση του συνολικού προϋπολογισμού των ΟΤΑ. Η κίνηση επιφυλάσσει μεγαλύτερες ευθύνες και περισσότερη λογοδοσία για δημάρχους και περιφερειάρχες, ώστε να μπει τέλος και σε ένα διαχρονικό «μπαλάκι» ευθυνών. Το ζήτημα είναι εάν όσοι υπηρετούν στην εγχώρια διοικητική πυραμίδα είναι προετοιμασμένοι για αυτή τη μετάβαση και, κυρίως, εάν μπορούν να ανταποκριθούν σε ένα νέο μοντέλο. Διαφορετικά, στο Μέγαρο Μαξίμου θα συνεχίσουν και στο μέλλον να συνεδριάζουν για το μποτιλιάρισμα στους δρόμους της Αθήνας…