Ας επενδύσουμε στους πρόσφυγες

Οι πρόσφυγες αντιμετωπίζονται συχνά ως πρόβλημα, ενώ στην πραγματικότητα μπορούν να είναι λύση. Γνωρίζω έναν σύρο πρόσφυγα φυσικοθεραπευτή που βοήθησε ένα Ελληνόπουλο που κινούνταν για χρόνια με αμαξίδιο να σταθεί στα πόδια του. Τις προάλλες δοκίμασα τα, διάσημα πλέον στη Θεσσαλονίκη, γλυκά μιας αφγανής ζαχαροπλάστριας. Εφαγα φαγητό μαγειρεμένο από μια Κούρδισσα που παρακολουθεί νυχτερινό λύκειο, για να πραγματοποιήσει το όνειρό της να σπουδάσει. Στην ημέρα καριέρας «Career4all» του Συμβουλίου Ενταξης Μεταναστών και Προσφύγων του Δήμου Θεσσαλονίκης, είδα δεκαπέντε ελληνικές επιχειρήσεις που αναζήτησαν και βρήκαν εργατικό δυναμικό ανάμεσα σε περισσότερους από 350 πρόσφυγες που έσπευσαν να συμμετάσχουν. Οι πρόσφυγες στην πλειονότητά τους είναι προικισμένοι με γνώσεις, δεξιότητες και εμπειρία και αποζητούν όχι μόνο να επιβιώσουν, αλλά να γίνουν χρήσιμοι, να ξαναβρούν την αξιοπρέπειά τους, ενώ τα παιδιά τους διψούν να αποκτήσουν μια καινούργια πατρίδα.

Σύμφωνα με πρόσφατη έρευνα της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στην Ελλάδα, ανάμεσά τους βρίσκονται επιστήμονες, επιχειρηματίες, τεχνίτες και άνθρωποι με εμπειρία στη γεωργία και την κτηνοτροφία. Παράλληλα, η έλλειψη εργατικού δυναμικού σε τομείς έντασης εργασίας, όπως η αγροτική παραγωγή, ο τουριστικός και o επισιτιστικός τομέας, είναι ένα πρόβλημα της ελληνικής οικονομίας που φαίνεται να παγιώνεται. Αναδείχθηκε στην πανδημία, με τη γνωστή έλλειψη αλλοδαπών εποχικών εργατών γης, αλλά έχει δομικό υπόβαθρο που αντανακλά και στο ασφαλιστικό μας σύστημα. Σχετίζεται με την εσωτερική και εξωτερική μετανάστευση των νέων, την έλλειψη υποδομών και συνθηκών σχεδιασμού του μέλλοντος στην ύπαιθρο, καθώς και τη γήρανση του πληθυσμού.

Τώρα, όπου η κρίση υποδοχής των προσφύγων καταλάγιασε και μπορούμε να εστιάσουμε, κράτος και κοινωνία, στον πλούτο που μπορούν να προσφέρουν, είναι η ευκαιρία οι πρόσφυγες να αναζωογονήσουν αυτούς και άλλους τομείς της οικονομίας. Με τις κατάλληλες συνθήκες, μπορούν να είναι χρήσιμοι, όχι μόνο για τις υπάρχουσες ανάγκες, όπως οι αγροτικές και άλλες χειρωνακτικές εργασίες ή η φροντίδα ηλικιωμένων και παιδιών, αλλά και στην υλοποίηση καινοτόμων στροφών στην οικονομία που προαπαιτούν ένταση εργασίας, όπως οι αειφόρες καλλιέργειες. Εχουν, επίσης, πολλά να προσφέρουν με το δικό τους εκπαιδευτικό υπόβαθρο, φέρνοντας ξεχωριστή τεχνογνωσία και δικά τους προϊόντα, εξαγώγιμα και στην υπόλοιπη Ευρώπη, με εξασφαλισμένη δεξαμενή καταναλωτών τους εκεί συμπατριώτες τους.

Για να γίνουν όλα αυτά, χρειάζεται να χαράξουν και να εφαρμόσουν στην πράξη κοινή στρατηγική πολλοί φορείς, όπως το κεντρικό κράτος και η τοπική αυτοδιοίκηση, επιμελητήρια και συνεταιρισμοί, φορείς γλωσσομάθειας και εκπαίδευσης, αλλά και οι ίδιοι οι πρόσφυγες μαζί με κοινότητες που τους φιλοξενούν. Χρειάζεται άρση των γραφειοκρατικών αγκυλώσεων, γεωγραφικός και τομεακός συντονισμός και στρατηγική στοχευμένης κατάρτισης. Πρώτα από όλα, όμως, χρειάζεται να αποφασίσουμε μαζί με τους πρόσφυγες να επενδύσουμε σε όσα έχουν να προσφέρουν, ώστε από χώρα υποδοχής, να γίνουμε χώρα ένταξης. Γιατί, αν δεν αλλάξουμε την εικόνα της Ελλάδας ως ενδιάμεσου σταθμού στα μάτια τους, σε λίγα χρόνια θα μιλάμε για μια ακόμα χαμένη ευκαιρία. Δεν είναι μόνο τα παιδιά τους που διψούν για μια καινούργια πατρίδα, αλλά και η πατρίδα μας που διψάει για καινούργια παιδιά.

Η Ελεάννα Ιωαννίδου είναι μέλος του Τομέα Προστασίας της Υπατης Αρμοστείας του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο γραφείο Θεσσαλονίκης