Κάποτε στο Οίτυλο

Τι συμπτώσεις! Βλέποντας στην TV (MEGA), το σίριαλ «Η γη της ελιάς» και ακούγοντας τις ονομασίες Οίτυλο, Λιμένι, Αρεόπολη, η συγκίνηση είναι αναπόφευκτη. Στο Οίτυλο γεννήθηκα και πέρασα τα πρώτα παιδικά μου χρόνια. Ημουν το πρώτο εγγόνι του Νικόλα Γερακάρη, πατέρα δέκα παιδιών. Τεσσάρων αγοριών και έξι κοριτσιών, που του χάρισαν 25 εγγόνια. Το Οίτυλο δεν έχει αλλάξει όνομα εδώ και τρεις χιλιετίες. Το αναφέρουν ο Στράβων και ο Ομηρος στην Ιλιάδα (Ραψωδία Β, στίχοι 581-585). Από το Οίτυλο αρχίζει το ιστορικό μυθιστόρημα του μεγάλου γάλλου συγγραφέα Ιουλίου Βερν «Οι πειραταί του Αιγαίου». Και σε χρόνο ανύποπτο, πριν από δέκα έτη, ο συνάδελφος Παύλος Τσίμας έγραφε στο σαββατιάτικο άρθρο του στα «ΝΕΑ»: «Το Οίτυλο της Μάνης, ένας τόπος ευλογημένος με όλη την ομορφιά της γης». Και σε ρεπορτάζ στο «ΕΘΝΟΣ της ΚΥΡΙΑΚΗΣ» υπήρχε ο υπότιτλος «Στο μαγικό Οίτυλο».

Αυτό το χωριό βρίσκεται πολύ κοντά στη θάλασσα, αλλά είναι σκαρφαλωμένο σε υψόμετρο 256 μέτρων. Από εκεί, φαίνεται ο υπέροχος κόλπος που περιγράφει ο Ιούλιος Βερν. «Μεσολαβεί» η Μονή Δεκούλου, «κέντρο διαβουλεύσεων» μεταξύ Μανιατών και των απεσταλμένων της Μεγάλης Αικατερίνης αδελφών Ορλώφ, για την πρώτη ελληνική επανάσταση κατά των Οθωμανών. Στο Οίτυλο κατοικούσαν 2.500 Οιτυλιώτες και άλλοι από κοντινά χωριά, που κατέφευγαν εκεί όπου ποτέ οι Τούρκοι δεν κατόρθωσαν να φθάσουν. Κάτι που ισχύει γενικότερα για τη Μάνη, τον τόπο που ύμνησαν πολλοί έγκριτοι ιστορικοί (Σπυρίδων Τρικούπης, Διονύσιος Κόκκινος κ.ά.), αλλά και αγωνιστές του 1821 (ο γιος του Θεόδωρου Κολοκοτρώνη, Γενναίος, που διετέλεσε και πρωθυπουργός).

Από το Λιμένι πήραμε τον δρόμο της προσφυγιάς (αδελφοκτόνος εμφύλιος η αιτία). Ηταν Οκτώβριος του 1946. Από εκεί, ξεκινούσε κάθε πρωί για την Καλαμάτα το «πλοίο της γραμμής», ένα μικρό, παλιό, καΐκι. Ανέβηκαν όλα τα μέλη της οικογένειας, εκτός από τέσσερα (Σπύρος, Γιώργος, Βασίλης, Κώστας) που βρίσκονταν από καιρό μακριά, για λόγους ευνόητους.

Ο παππούς μου, η γιαγιά μου, μισολιπόθυμη, τυλιγμένη σε μία βελέντζα, που την κατέβασαν από το κατηφορικό, όλο στροφές, πέτρινο καλντερίμι, οι πέντε από τις έξι κόρες τους. Μαζί ήταν η μάνα μου, εγώ και η αείμνηστη αδερφή μου. Δεν γινόταν να πάρουμε και τον αδερφό μου Ηλία, που είχε πεθάνει από πνευμονία καθώς συμπλήρωνε τα δύο του χρόνια. Εμεινε μόνος στον μικρό του τάφο, χωρίς ούτε ένα λουλούδι. Απουσίαζε και η μεγαλύτερη αδερφή του πατέρα μου, η Αρχοντούλα, που την είχαν «εκτελέσει», δηλαδή δολοφονήσει, μαζί με άλλους 15 Οιτυλιώτες, άγνωστοι από άλλα χωριά. Ο Σπύρος, ο πατέρας μου, είχε το όνομα του παππού του, που είχε δολοφονηθεί χωρίς αιτία, στο πλαίσιο του «γδικιωμού». Ενας παλαβός «έκρινε» ότι έπρεπε να δολοφονήσει τον «καλύτερο Γερακάρη», για εκδίκηση δολοφονίας συγγενικού του προσώπου «ώστε να πονέσουν περισσότερο όλοι οι Γερακάρηδες». Ο άθλιος δολοφόνος ήταν ο πρώτος που παρέβη στη Μάνη τον άγραφο αλλά ιερό νόμο της «μπέσας» που μετέτρεπε θύτες και θύματα σε «ψυχαδερφούς».

Ο Νίκος Γερακάρης είναι δημοσιογράφος.