Εκλογικές αμφιβολίες

Κάθε τόσο, στερεοτυπικά, με δύναμη μηχανικής επανάληψης, επανέρχεται το ερώτημα: πότε θα γίνουν εκλογές; Προσπερνώντας την ενυπάρχουσα αδιαφορία για τη συνταγματική πρόβλεψη, η διαρκής επαναφορά της συζήτησης για πιθανές πρόωρες εκλογές και την αναζήτηση του χρόνου πραγματοποίησής τους, καλύπτει το κενό αντιπαράθεσης, που συνοδεύει την περίοδο που διανύουμε.

Δεν είναι αδιάφορο να θυμίσει κανείς ότι το κόμμα που βρίσκεται σήμερα στην κυβέρνηση, όταν ήταν στην αντιπολίτευση, είχε ζητήσει και επίμονα ζητούσε πρόωρα, πρόωρες εκλογές. Ετσι και οι αλλεπάλληλες δεσμευτικές δηλώσεις του Πρωθυπουργού περί εξάντλησης της τετραετίας θα μπορούσαν να αναγνωσθούν και υπό το φως  αυτής της εμπειρίας. Εμπεριέχουν μια σχετικότητα, που αφήνουν πάντα ανοιχτό το ενδεχόμενο, το κάθε δεσμευτικά λεγόμενο να τίθεται στη διάθεση του χρόνου και των περιστάσεων.

Πέρα από τη «φιλολογική» διάσταση αυτής της ανούσιας ζύμωσης, κάθε πολιτική συνθήκη φέρει μέσα της την αναγκαιότητά της. Και σήμερα βαραίνουν τη συνθήκη πολλά και δύσκολα δεδομένα, που για ένα κυβερνητικό σχήμα, που μεριμνά με ιδιαίτερη επιμέλεια για τον εαυτό του, οι πρόωρες εκλογές θα είναι ένας διαρκής πειρασμός. Θα υποκύψει κάποια στιγμή στον πειρασμό ή ο Πρωθυπουργός θα τηρήσει την πολιτική και ηθική δέσμευσή του, όταν τονίζει ότι αυτό «θα ήταν ένας τακτικισμός»;

Το ζήτημα του χρόνου των επόμενων εκλογών θα υποχωρήσει και θα φύγει από το προσκήνιο τους μήνες που έρχονται. Η ανυπαρξία αντιπολίτευσης αφήνει στην κυβέρνηση μεγάλη ελευθερία χειρισμών. Σχεδόν ο χρόνος της «ανήκει». Ελεύθερα θα κινηθεί και ελεύθερα θα σχεδιάσει. Ομως, όσο και αν αυτή η συγκυρία μοιάζει ιδανική, η πραγματικότητα θα έχει τον τελευταίο λόγο. Ηδη έχουν συμπληρωθεί 26 μήνες από τις εκλογές του 2019. Οσο και αν η κυβέρνηση στάθηκε με διαχειριστική αξιοπρέπεια απέναντι σε πρωτόγνωρα προβλήματα, όπως η πρώτη φάση της πανδημίας, με την πάροδο του χρόνου γίνεται ορατή η υστέρηση, χειροπιαστά τα προβλήματα των γνωστών συμβατικών πολιτικών υπολογισμών, της ανησυχίας για την επιβάρυνση από δύσκολες αποφάσεις, την υπερβολική ενασχόληση με την εικόνα του εαυτού της.

Η θετική πορεία της οικονομίας της παρέχει δυνατότητες «παροχών» και σχεδιασμό μελλοντικών υποσχέσεων. Στον βαθμό που αυτό δεν διαταραχτεί από ευρύτερες αρνητικές εξελίξεις στην ευρωπαϊκή οικονομία και το περιθώριο δημοσιονομικής ελευθερίας παραμείνει, βάσιμα θα αισθάνεται η κυβέρνηση μια ασφάλεια. Δίκαια μπορεί να υπολογίζει ή να φαντάζεται ότι οι υλικές παροχές μπορούν να αντισταθμίσουν τη φθορά του χρόνου, την αδυναμία ουσιαστικών μεταρρυθμίσεων, τον μη περιορισμό του κράτους, τη διεύρυνση των ανισοτήτων, την ανεργία των νέων, τη χαμηλή αμοιβή της εργασίας.

Αν κρίνει κανείς από την ως σήμερα φιλοσοφία που ορίζει την πολιτική δράση της κυβέρνησης, την απουσία διακινδύνευσης και πολιτικής τόλμης, αυτή θα βρίσκεται, ως προς τον χρόνο των εκλογών σε δίλημμα και διαρκή αμφιβολία. Ποια είναι η κατάλληλη στιγμή για την επόμενη εκλογική αναμέτρηση και νίκη; Και πόσα προβλήματα μπορεί να φέρει η ώρα που δεν τα φέρνει ο χρόνος, όπως λέει ο λαός μας;

Τα κυβερνητικά σχήματα που διατηρούν άκοπα την επιρροή τους, εγκλωβίζονται σε παρόμοια διλήμματα και αμφιβολίες. Χωρίς διάθεση προφητείας και φιλοδοξίες πρόβλεψης, μέχρι το φθινόπωρο του 2022 ο σχετικός προβληματισμός θα διατρέχει την κυβερνητική πρακτική. Με την απλή αναλογική να πιέζει τον πολιτικό χρόνο και να προσθέτει ανασφάλεια, φρονώ ότι ο Σεπτέμβριος του επόμενου έτους θα είναι μάλλον εκλογικός.

Ο Λευτέρης Κουσούλης είναι πολιτικός επιστήμονας