Πάρα πολύ δύσκολη η επόμενη μέρα

Η επόμενη μέρα νομίζω ότι θα είναι πάρα πολύ δύσκολη για τις γυναίκες. Οσο κι αν προσπαθούν οι Ταλιμπάν να δείξουν ένα διαφορετικό πρόσωπο και ίσως να το εννοούν τώρα όσοι είναι στο υπουργικό συμβούλιο, δεν νομίζω ότι οι περισσότεροι θα μπορέσουν να δεχτούν μια γυναίκα να έχει κάποιο αξίωμα ή να είναι σε υπεύθυνη θέση. Εχουν εκπαιδευτεί να πιστεύουν ότι η γυναίκα πρέπει να είναι μέσα στο σπίτι και να μην τη βλέπει κανένας. Μια έκφραση  που συνηθίζουν να λένε περήφανα είναι ότι η γυναίκα είναι ένα στολίδι που δεν πρέπει να το βλέπει κανένας άλλος πέρα από τον άνδρα της. Γι’ αυτό και κρύβονται πίσω από τις μπούργκες, καλύπτουν το πρόσωπό τους, δεν παίρνουν τον λόγο ή ακόμα πιο παλιά δεν μπορούσαν να περπατάνε και να κάνουν θόρυβο. Θεωρώ ότι δεν θα αλλάξει εύκολα η νοοτροπία αυτή.

Από την άλλη μεριά, ωστόσο, υπάρχει και κάτι αισιόδοξο. Σε όλες τις πορείες διαμαρτυρίας που είδα να γίνονται τώρα στο Αφγανιστάν πρωτοστατούν οι γυναίκες. Διεκδικούν να μπουν στο υπουργικό συμβούλιο. Το θεωρώ πολύ μεγάλη πρόοδο τη στιγμή που είναι φοβισμένες ή ανήκουν σε μειονότητες. Αυτό δείχνει ότι έχει αλλάξει η νοοτροπία εκεί και δύσκολα θα μπουν ξανά μέσα στα σπίτια. Βέβαια, εκεί δέχονται απειλή ακόμα κι αν βγουν έξω μόνες τους, χωρίς τη συνοδεία άνδρα. Το 2007 και το 2012 που επισκέφτηκα τη χώρα, είδα αυτή τη φοβία να έχει μείνει κατάλοιπο από την εποχή των Ταλιμπάν. Είχαν πολλά προβλήματα και τότε. Είχαν όμως καταφέρει κάποιες δυναμικές γυναίκες να μπουν στην πολιτική. Ομως οι απειλές πάντα υπήρχαν. Ειδικά για τις γυναίκες ηθοποιούς, με τις οποίες ασχολήθηκα εγώ πολύ, τα προβλήματα ήταν πολλά. Τις απειλούσαν, τις θεωρούσαν πόρνες επειδή έδειχναν το πρόσωπό τους στην τηλεόραση, τους έστελναν απειλητικά γράμματα, τους έσπαγαν τα παράθυρα του σπιτιού τους, ενώ δύο δολοφονήθηκαν στον δρόμο. Ακόμα, κι αν όλα αυτά δεν τα έκαναν Ταλιμπάν, η μερίδα των συντηρητικών θρησκευτικών ηγετών υποθάλπει αυτά τα εγκλήματα. Μόνο όσες είχαν υποστηρικτικό σύζυγο μπορούσαν να τα καταφέρουν. Ακόμα κι έτσι, ωστόσο, ήταν μια εποχή που γυναίκες συνεχώς κατακτούσαν πράγματα. Προόδευε η κατάσταση. Παρ’ όλες τις απειλές, προσπαθούσαν όσο μπορούσαν. Φυσικά, πολλές δεν το άντεξαν κι έφυγαν και προσπαθούν από το εξωτερικό να βοηθήσουν πλέον.

Το τελευταίο νέο που έμαθα και με έχει στεναχωρήσει πολύ είναι ότι το Πανεπιστήμιο της Καμπούλ αναμένεται να κλείσει το τμήμα της Τέχνης. Γλυπτική, ζωγραφική, μουσική και θέατρο βγαίνουν από τις αίθουσες. Δεν ξέρω τι μπορεί να κάνει πλέον η διεθνής κοινότητα για να βοηθήσει το Αφγανιστάν. Ισως να μην αναγνωρίσουν τους Ταλιμπάν ή να τους δυσκολέψουν πάρα πολύ ώστε να σεβαστούν τα ανθρώπινα δικαιώματα και με κάθε τρόπο οι διεθνείς οργανισμοί να επεμβαίνουν. Δεν πρέπει να αφήσουμε την κατάσταση να προχωρήσει. Γιατί θεωρώ ότι οι γυναίκες θα υποφέρουν. Και ειδικά οι κοπέλες που δεν έχουν ζήσει την προηγούμενη τέτοια κατάσταση, που μεγάλωσαν πιο ελεύθερες. Τα κορίτσια που είναι είκοσι χρονών, που γεννήθηκαν μέσα στο Ιντερνετ, σπούδαζαν, είχαν όνειρα να γίνουν μηχανικοί, δικηγόροι, δούλευαν, πώς θα χάσουν αυτά τους τα δικαιώματα στην εποχή μας; Ηθελαν να μείνουν στη χώρα τους να κάνουν πράγματα αλλά δεν έχουν άλλη επιλογή και γίνονται πρόσφυγες.

Η Αννέτα Παπαθανασίου είναι ηθοποιός και σκηνοθέτρια. Το ντοκιμαντέρ της «Παίζοντας με τη φωτιά» για τις γυναίκες ηθοποιούς του Αφγανιστάν θα προβληθεί τη Δευτέρα 20 Σεπτεμβρίου στις 23.40 στην ΕΡΤ2