Αμυνα ή επίθεση

Ο πληθωρισμός δεν είναι σώνει και καλά, μόνο καλός ή μόνο κακός. Μέχρι ένα επίπεδο αποτελεί σημάδι μιας υγιούς οικονομίας. Μας κρατάει να ξοδεύουμε παρά να βάζουμε τα μετρητά μας κάτω από το στρώμα.

Το πρόβλημα ωστόσο είναι ότι επειδή τα ποσοστά πληθωρισμού παρέμειναν σταθερά τις τελευταίες δεκαετίες, ορισμένοι ανησυχούν ότι οι τρέχουσες τιμές θα συνεχίσουν να ανεβαίνουν μέχρι το σημείο που θα πιεστούν οι καταναλωτές και θα πάψουν να ξοδεύουν, υπονομεύοντας την οικονομική ανάκαμψη. Αυτό είναι το πρώτο πρόβλημα.

Ο πληθωρισμός οφείλεται κατά κανόνα σε δύο παράγοντες. Είτε από την αυξημένη ζήτηση, όπου οι καταναλωτές απαλλαγμένοι από τους φόβους τους και γεμάτοι αισιοδοξία βγαίνουν από τα σπίτια τους να ξοδέψουν χρήματα. Είτε από αρνητικές εξελίξεις στο μέτωπο της προσφοράς, όπως η αύξηση του κόστους παραγωγής και οι μειωμένες παραγωγές.

Στην περίπτωσή μας ισχύουν και τα τρία. Αρα σε συνδυασμό με τους φόβους για την ανάκαμψη έχουμε μπροστά μας ένα εκρηκτικό κοκτέιλ.

«Καλό κουράγιο» όπως έλεγε παλαιότερα ο Ολι Ρεν το 2010. Ο συμπαθής φινλανδός πολιτικός, ποδοσφαιριστής στα νιάτα του, από επίτροπος Νομισματικών Υποθέσεων στην αρχή του ελληνικού δράματος, σήμερα είναι κεντρικός τραπεζίτης στη χώρα του και μέλος του Διοικητικού Συμβουλίου της ΕΚΤ.

Σε συνέντευξή του στο Politico την περασμένη εβδομάδα, προειδοποίησε ότι η τράπεζα «πρέπει να αποφύγει τα λάθη που έγιναν το 2011 με πρόωρες αυξήσεις των επιτοκίων». Τι εννοούσε ο ποιητής; Προφανώς συνέδεε τις τότε χρεοκοπίες (εκτός της Ελλάδας, άλλων τεσσάρων χωρών) με τα βιαστικά μέτρα αντιμετώπισης της υπερθέρμανσης των ευρωπαϊκών οικονομιών που ακολούθησε τη χρηματοπιστωτική κρίση του 2008. Οι τότε αυξήσεις των επιτοκίων, σύμφωνα με τον Ρεν, επιδείνωσαν τα προβλήματα των χωρών με μεγάλα επίπεδα κρατικού χρέους. Ενας ακόμα κίνδυνος.

Αρα είναι ξεκάθαρο σε ποιο στρατόπεδο είμαστε ως χώρα στη συνεδρίαση της ΕΚΤ την Πέμπτη, την πρώτη μετά τις καλοκαιρινές διακοπές. Σε αυτή την περίπτωση, όπως σωστά υπονοεί ο Ολι Ρεν, οι υπερχρεωμένοι θα χρεωθούν περισσότερο.

Το θέμα είναι τι πρέπει να γίνει για να αντιμετωπιστούν οι βραχυχρόνιες επιπτώσεις. Και σε αυτό είχε απάντηση ο Ρεν, ενθυμούμενος την ιδιότητα του ποδοσφαιριστή, συνέκρινε τον ρόλο της ΕΚΤ με την τελευταία γραμμή άμυνας σε γήπεδο ποδοσφαίρου.

Πρόσθεσε ωστόσο, και αυτό είναι το πιο σημαντικό, ότι οι κυβερνήσεις πρέπει επίσης να παίξουν τον ρόλο τους στο παιχνίδι για να εξασφαλίσουν την ανάπτυξη. Να παίξουν δηλαδή «επίθεση».

Σε αυτή την περίπτωση η καλύτερη λύση και η μόνη αποτελεσματική είναι η αύξηση του διαθέσιμου εισοδήματος. Ο ίδιος ο Ρεν, τόνισε ότι «η αύξηση των μισθών είναι ο κρίσιμος παράγοντας αντιμετώπισης του πληθωρισμού».

Μέσω της αύξησης των μισθών ή του διαθέσιμου εισοδήματος, εξασφαλίζεις όχι μόνο τη συγκράτηση του πληθωρισμού, αλλά και υψηλούς ρυθμούς ανάπτυξης. Συγκρατείς δηλαδή την ακρίβεια και παράλληλα συνεχίζεις να μεγεθύνεις την οικονομία σου. Προφανώς σε αυτό το σενάριο ελλοχεύουν δημοσιονομικοί κίνδυνοι, εξού και δεν το βλέπουν ακόμα με ζέση στο οικονομικό επιτελείο.

Η άλλη λύση αντιμετώπισης του πληθωρισμού είναι αυτή που όλες οι αγορές τρέμουν. Να αρχίσουν οι κεντρικές τράπεζες να ξηλώνουν τα μέτρα στήριξης της οικονομίας και να αυξάνουν τα επιτόκια.

Με αυτά και με αυτά η κυβέρνηση οφείλει να επιλέξει. Πιθανή οικονομική καχεξία ή δημοσιονομικές επιπλοκές. Με λίγα λόγια, όπως θα έλεγε και ο Ολι Ρεν, θα παίξει άμυνα ή επίθεση;