Οχι πειράματα

Οι δασικές πυρκαγιές που έχουμε κάθε καλοκαίρι στη χώρα μας, ιδιαίτερα δε φέτος που είναι εκτεταμένες, με περίπου 1 εκατομμύριο στρέμματα δασικών εκτάσεων καμένα, έχουν επίπτωση περιβαλλοντική, οικονομική, κοινωνική – με τις ανθρώπινες απώλειες – και πολιτισμική. Οι επιπτώσεις αυτές έχουν επίδραση τοπική, περιφερειακή και σε όλη τη χώρα. Την επομένη των δασικών πυρκαγιών όλοι αναζητούν τα αίτια των καταστροφών και αναπτύσσεται προβληματισμός για τον τρόπο της αποκατάστασης της καταστραφείσας δασικής βλάστησης και τη μεθοδολογία που θα επιτευχθεί ο στόχος της αποκατάστασης, εστιάζοντας α) στην αντιδιαβρωτική θωράκιση για να αποφευχθεί η διάβρωση του εδάφους και να μη δημιουργηθούν χειμαρρικά – πλημμυρικά φαινόμενα και β) στην επανεγκατάσταση της δασικής βλάστησης, δηλαδή στην αναδάσωση των εκτάσεων.

Στις πρόσφατες πυρκαγιές οι δασικές εκτάσεις που καταστράφηκαν είχαν σε ποσοστό 80% δασοκάλυψη χαλεπίου πεύκης, διότι ανήκουν στην ευμεσογειακή (Quercetalia ilicis, 0 μ. – 600 μ.) και στην παραμεσογειακή ζώνη βλάστησης. Η επιστήμη της Δασολογίας και η έρευνα μας διδάσκουν ότι τα περισσότερα δασικά είδη, και ιδιαίτερα τα μεσογειακά κωνοφόρα (πεύκα κ.λπ.), έχουν την ικανότητα να αναγεννιούνται μετά από πυρκαγιές, κυρίως χάρη στην τράπεζα σπερμάτων που διατηρείται στο έδαφος, τα οποία μετά τη φωτιά δίνουν νέα άτομα.

Για να αποφύγουμε πειραματισμούς για την επαναφορά της δασικής βλάστησης στις καμένες εκτάσεις, οι αναδασώσεις δεν είναι σκόπιμο να γίνουν άμεσα, καθώς θα πρέπει να εκτιμηθεί πρώτα η πορεία της φυσικής αναγέννησης και συνεπώς η απόφαση για την έναρξη αναδάσωσης ή όχι θα αποφασιστεί ύστερα από ένα έως δύο χρόνια.

Τεχνικές αναδασώσεις θα χρειαστούν όπου α) θα έχουμε έλλειψη δέντρων σπορέων μετά την εκτεταμένη πυρκαγιά και β) έχουμε επαναλαμβανόμενη καταστροφή σε πυκνά χρονικά διαστήματα μικρότερα των δέκα ετών.   

Επίσης είναι αναγκαίες οι αναδασώσεις με σκοπό να προστατευθούν το έδαφος και το περιβάλλον από τις δυσμενείς επιδράσεις των ανθρωπίνων δραστηριοτήτων, να βελτιώσουν αισθητά το τοπίο, να υπάρξει εξισορροπητική επίδραση στην υδάτινη οικονομία.

Εκεί που το επιτρέπουν οι κλιματικές συνθήκες, προτείνεται η επιλογή πλατύφυλλων για αναδάσωση, επειδή έχουν χαμηλή ευφλεκτότητα σε περίπτωση πυρκαγιάς. Αυτές οι φυτεύσεις να γίνουν στα πρανή των δρόμων, γύρω από οικισμούς και εγκαταστάσεις, δημιουργώντας πράσινες αντιπυρικές ζώνες.

Για την αποτελεσματικότερη και έγκαιρη διαδικασία των αναδασώσεων είναι αναγκαίο η Δασική Υπηρεσία να συντάξει τις σχετικές μελέτες αναδάσωσης που θα ρυθμίζουν την κατά χώρο και χρόνο φύτευση και την επιλογή των δασικών ειδών. Είναι σημαντικό από φέτος να χρηματοδοτηθούν τα κρατικά δασικά φυτώρια για την παραγωγή των αναγκαίων δενδρυλλίων τα οποία θα μεταφυτευτούν στις καμένες εκτάσεις.

Η διαθεσιμότητα κατάλληλου δασικού πολλαπλασιαστικού υλικού (ποιοτικά και ποσοτικά) αποτελεί αναγκαία προϋπόθεση και συνθήκη για την επίτευξη επιτυχών προγραμμάτων αναδασώσεων με την αποκλειστική χρήση ιθαγενών ειδών, που έχουν προσαρμοστικότητα στις κλιματικές συνθήκες της χώρας μας, και όχι πειραματισμοί με ξενικά είδη με μεγάλο ρίσκο όσον αφορά την προσαρμογή τους στη χώρα μας. Η διαδικασία παραγωγής στα κρατικά δασικά φυτώρια βασίζεται στην επιστημονική γνώση και έρευνα σε ό,τι αφορά τις μεθόδους πολλαπλασιασμού των φυτών, ενώ τηρούνται αυστηρά η εθνική και η ευρωπαϊκή νομοθεσία που αφορούν τη φυτο-υγεία.

Ο Νικήτας Φραγκισκάκης είναι δρ δασολόγος, πρόεδρος του ΔΣ της Πανελλήνιας Ενωσης Δασολόγων Δημοσίων Υπαλλήλων (ΠΕΔΔΥ)