Η απαγόρευση της άποψης

Τον Μάιο του 1980, φοιτητές στην πόλη Γκουανγκζού της Νότιας Κορέας εξεγέρθηκαν ενάντια στο αντιλαϊκό στρατιωτικό καθεστώς. Πολλές εκατοντάδες δολοφονήθηκαν βάναυσα από αλεξιπτωτιστές που στάλθηκαν για να καταστείλουν την εξέγερση. Ο στρατηγός Τσουν Ντου-χουάν, επικεφαλής της στρατιωτικής κυβέρνησης, υποστήριξε ότι οι μαθητές ήταν επαναστάτες της Βόρειας Κορέας.

Τις επόμενες δύο δεκαετίες, η Νότια Κορέα έγινε δημοκρατία και ο Τσουν φυλακίστηκε. Ενώ οι προοδευτικοί στην Κορέα εξακολουθούν να θρηνούν τους μαθητές του Γκουανγκζού ως μάρτυρες της δημοκρατίας, ορισμένοι συντηρητικοί πιστεύουν ότι ο Τσουν είχε δίκιο να βλέπει την εξέγερση ως σχέδιο της Βόρειας Κορέας. Τώρα, ο νυν πρόεδρος της Νότιας Κορέας, Μουν Τζε-ιν, πιέζει για τη θέσπιση νόμων με στόχο την απαγόρευση τέτοιων απόψεων ως «ιστορικών στρεβλώσεων». Η άρνηση ότι η εξέγερση στο Γκουανγκζού ήταν κάτι άλλο από αναζήτηση της ελευθερίας θα μπορεί να οδηγήσει ένα άτομο στη φυλακή για πέντε χρόνια.

Οι υποστηρικτές μιας τέτοιας νομοθεσίας στη Νότια Κορέα επισημαίνουν νόμους σε πολλές ευρωπαϊκές χώρες που απαγορεύουν την άρνηση του Εβραϊκού Ολοκαυτώματος. Οι αντίπαλοι, εν τω μεταξύ, θεωρούν τους νόμους αυτούς ως επίθεση στην ελευθερία του λόγου.

Φυσικά, υπάρχουν ιστορικά γεγονότα: το Αουσβιτς υπήρχε, έπεσαν ατομικές βόμβες και μαθητές σκοτώθηκαν στο Γκουανγκζού. Ομως πολλά είναι επίσης ανοιχτά προς ερμηνεία. Τα στρεβλά επιχειρήματα και τα ψεύδη πρέπει να αμφισβητηθούν με καλύτερα επιχειρήματα και μεγαλύτερη ακρίβεια.

Αυτή είναι η ιδανική περίπτωση για την ελευθερία του λόγου, ούτως ή άλλως. Στην πραγματικότητα, νομικοί και κοινωνικοί περιορισμοί υπάρχουν παντού, συχνά για σωστούς λόγους. Η υποκίνηση μίσους και διακρίσεων λόγω φυλής, θρησκείας ή σεξουαλικότητας είναι παράνομη στην Ευρωπαϊκή Ενωση. Αν και το σύνταγμα των Ηνωμένων Πολιτειών είναι λιγότερο περιοριστικό, εξακολουθεί να απαγορεύει την ομιλία που κατευθύνει ή υποκινεί «επικείμενη παράνομη δράση». Ομοίως, τα αμερικανικά δικαστήρια δεν επεκτείνουν την προστασία της ελευθερίας του λόγου στην παιδική πορνογραφία ή τη δυσφήμηση.

Είναι αρκετό αυτό; Το ιδεώδες της ελευθερίας του λόγου δεν είναι λίγο αφελές σε μια εποχή όπου ένας πρόεδρος των ΗΠΑ μπορεί να διαδίδει βλαβερά ψέματα σε εκατομμύρια ψηφοφόρους μέσω του Διαδικτύου; Πρέπει να απαγορευθούν οι επικίνδυνες θεωρίες συνωμοσίας που επιδεινώνουν μια παγκόσμια πανδημία ή υπονομεύουν τους δημοκρατικούς θεσμούς;

Δεδομένου ότι πιστεύω στην ελευθερία του λόγου, δεν μου αρέσουν οι νόμοι κατά της άρνησης του Ολοκαυτώματος και άλλες αποκρουστικές απόψεις. Αλλά αυτή η θέση πρέπει να δοκιμαστεί έναντι των σαφών κινδύνων να αφήσουμε να κυκλοφορήσουν μερικές από τις πιο δηλητηριώδεις απόψεις. Πολλοί πίστευαν ότι η διάδοση της ναζιστικής προπαγάνδας στη Γερμανία μετά τον Δεύτερο Παγκόσμιο Πόλεμο θα αποτελούσε άμεσο κίνδυνο για την εύθραυστη φιλελεύθερη δημοκρατία της χώρας. Αυτό δεν ήταν μια παράλογη υπόθεση. Η απαγόρευση τέτοιας προπαγάνδας είχε νόημα τότε.

Ενα συνηθισμένο πρακτικό επιχείρημα εναντίον της νομιμοποίησης των τρελών θεωριών κάποτε έκρινε ότι ήταν οριακές και επομένως σχετικά ακίνδυνες. Πριν από την εποχή του Διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης, η ιδέα ότι η Χίλαρι Κλίντον και ο Τζορτζ Σόρος διοικούσαν ένα παγκόσμιο δίκτυο κανιβάλων παιδόφιλων θα είχε χαρακτηριστεί αμέσως τρέλα. Ομως σήμερα, εκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο – συμπεριλαμβανομένου και του 50% των Ρεπουμπλικάνων στις ΗΠΑ – λένε ότι πιστεύουν τέτοιες ανοησίες. Τα επιχειρήματα δεν τους νοιάζουν.

Αρκετές ευρωπαϊκές χώρες, καθώς και η ΕΕ, επεξεργάζονται νόμους για τη ρύθμιση των διαδικτυακών πλατφορμών. Αλλά το να ζητάμε από τις κυβερνήσεις ή τις πλατφόρμες κοινωνικών μέσων να λογοκρίνουν τις παράλογες και επιβλαβείς πεποιθήσεις δεν σημαίνει ότι θα απαλλαγούμε από αυτές. Οσοι τις ασπάζονται θα θεωρήσουν ότι βρίσκονται υπό πολιορκία από το κακόβουλο κατεστημένο.

Το βέβαιο είναι ότι δεν επιτρέπεται η υποκίνηση βίας. Η ομιλία του Ντόναλντ Τραμπ στις 6 Ιανουαρίου, προτρέποντας τον όχλο να εισβάλει στο Καπιτώλιο των ΗΠΑ, σίγουρα πλησίασε αυτό το όριο. Ηταν μια σαφής απόδειξη ότι η γλώσσα μπορεί να είναι επικίνδυνη. Αυτό που έχουν κάνει τα διαδικτυακά μέσα ενημέρωσης είναι να ψηλώσουν τον πήχη. Οι «λέξεις μάχης» διαδίδονται πολύ πιο γρήγορα και ευρύτερα από ποτέ. Απαιτείται μεγάλη εγρήγορση, για να προστατέψουμε την ελευθερία μας να εκφραζόμαστε, παρατηρώντας παράλληλα τα κοινωνικά και νομικά όρια που εμποδίζουν τις λέξεις να μετατραπούν σε πραγματικές μάχες.

Ο Ιαν Μπουρούμα είναι συγγραφέας.