Με ποιους θα πας και ποιους θ’ αφήσεις{CR}

Για όσους παρακολουθούμε τις αντιλήψεις, τις νοοτροπίες και τις συμπεριφορές που ηγεμονεύουν στην ελληνική κοινωνία, φαίνεται ότι στο κοινωνικό σώμα παρατηρούνται σημαντικές μεταλλάξεις, που ενδεχομένως εγκυμονούν σημαντικές πολιτικές εξελίξεις.

Σημείο αφετηρίας της ανάλυσής μας είναι οι εκλογές του 2019 που ανέδειξαν την πρώτη πανευρωπαϊκά μεταλαϊκιστική κυβέρνηση. Ο αριστεροδέξιος λαϊκισμός ηττήθηκε εκλογικά και πολιτικά αλλά το ιδεοσύστημά του συνέχισε να ηγεμονεύει στα μυαλά και τις καρδιές της πλειοψηφίας της κοινωνίας. Οπως δείχνουν όλες οι σφυγμομετρήσεις εκείνης της εποχής, το αντιμνημόνιο και το λεφτόδεντρο συνέχιζαν να επικρατούν στην πλειονότητα της ελληνικής κοινωνίας και της μεσαίας τάξης, έστω και με μικρότερη ένταση. Η πολιτική ήττα του ΣΥΡΙΖΑ και η εκλογική εξαφάνιση των ΑΝΕΛ οφείλονταν κυρίως στη βεβαιότητα κυβερνητικής ανικανότητας και αναποτελεσματικότητας. Ο Κυριάκος Μητσοτάκης και η Νέα Δημοκρατία κυριάρχησαν πολιτικά χωρίς να μπορέσουν να ηγεμονεύσουν ιδεολογικά. Η πολιτική πλειοψηφία στο κοινοβούλιο πέρασε στη συντηρητική παράταξη, με ισχυρή κοινωνική υποστήριξη, χωρίς ιδεολογική ηγεμονία.

Σταδιακά όμως, εν μέσω πανδημίας, διαμορφώθηκε ένας μεταρρυθμιστικός λόγος που κατάφερε να συσπειρώσει ευρύτατα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας, σύμφωνα με επάλληλες πρόσφατες δημοσκοπήσεις. Θέματα ταμπού προηγούμενων εποχών, όπως η αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, οι ελάχιστες βάσεις εισαγωγής στα ΑΕΙ, οι αλλαγές στο εργασιακό, η πανεπιστημιακή αστυνομία συγκεντρώνουν τη συναίνεση της πλειοψηφίας των κατοίκων αυτής της χώρας. Ευρεία συναίνεση υπάρχει επίσης για την ανάγκη υποχρεωτικού εμβολιασμού σε συγκεκριμένες κοινωνικές ομάδες, όπως οι υγειονομικοί και οι εκπαιδευτικοί.

Πριν πανηγυρίσει κανείς, καλύτερα ας κρατήσουμε μικρό καλάθι. Πρώτον, γιατί δεν μπορεί κανείς να ελέγξει την ειλικρίνεια των απαντήσεων. Δεύτερον, επειδή δεν ξέρουμε πώς θα αντιδράσουν σημαντικά τμήματα της κοινωνίας όταν οι μεταρρυθμίσεις θα επηρεάσουν τη δική τους υπόσταση. Τρίτο και σημαντικότερο, επειδή ο λόγος περί μεταρρυθμίσεων πρέπει να συνοδευτεί και από την ανάλογη πολιτική πράξη.

Εδώ είναι η μεγάλη στιγμή του πολιτικού υποκειμένου, του κόμματος και της κυβέρνησης, που θα αναλάβει να υιοθετήσει τις απαραίτητες μεταρρυθμίσεις. Κάθε καλόπιστος παρατηρητής θα μπορούσε να εντοπίσει, σε πολλές περιπτώσεις μια κυβερνητική ατολμία. Η ανάκληση του μέτρου του υποχρεωτικού εμβολιασμού των εκπαιδευτικών, οι καθυστερήσεις στην υλοποίηση της πανεπιστημιακής αστυνομίας, η light αξιολόγηση των εκπαιδευτικών, είναι μερικές μόνον από τις περιπτώσεις που ο λόγος περί μεταρρυθμίσεων και η αντίστοιχη πράξη βρίσκονται σε δυσαρμονία.

Τούτων δοθέντων, η χώρα βρίσκεται σ’ ένα κρίσιμο σταυροδρόμι. Οι μεταρρυθμιστικές αντιλήψεις μοιάζει να έχουν το πάνω χέρι και υπάρχουν όλες οι υλικές προϋποθέσεις για έναν ριζικό μετασχηματισμό αυτής της χώρας. Οπως, ορθά, έχει επισημάνει ο Νίκος Φίλης, ο ΣΥΡΙΖΑ δεν έχει αντιληφθεί τι συμβαίνει, υποτιμώντας συστηματικά την κυβέρνηση Μητσοτάκη και επενδύοντας σε μια αδιέξοδη καταστροφολογία. Με τη δική του ορολογία, «θα λέγαμε ότι η Νέα Δημοκρατία προσπαθεί μια βαθιά κοινωνική αλλαγή: να συνδυάσει μια νεοσυντηρητική δεξιά και νεοφιλελεύθερη ηγεμονία με θεσμούς και κοινή εξουσία. Παλεύει αυτόν τον αγώνα με ιδεολογικούς όρους, προσπαθώντας να εγκαταστήσει στη συλλογική φαντασίωση της καθιέρωσης και νέους μύθους της συντηρητικής παράταξης».

Η κυβέρνηση και η Νέα Δημοκρατία πρέπει ν’ αποφασίσουν, επειγόντως, με ποιους θα πάνε και ποιους θ’ αφήσουν. Αλλιώς, μια ακόμα χαμένη ευκαιρία για αυτή τη χώρα θα διδάσκεται ως case study από τους ιστορικούς τους μέλλοντος.