Πληρώνοντας και μελετώντας

Υστερα από μια σημαντική κάμψη, ιδίως στα πρώτα χρόνια της οικονομικής κρίσης, οι προοπτικές κατασκευαστικών έργων ανέκαμψαν σιγά σιγά και ήδη εκτελούνται ή προγραμματίζονται αρκετά. Μάλιστα εν όψει των σημαντικών εισροών από το Ευρωπαϊκό Ταμείο Ανάκαμψης στον ορίζοντα διαφαίνονται ευοίωνες προοπτικές για τα προσεχή χρόνια.

Το πρώτο στάδιο για την εκτέλεση ενός έργου κτιριακού, οδικού, υδραυλικού, λιμενικού, ενεργειακού κ.λπ. είναι βέβαια η μελέτη. Η μελέτη που ξεκινάει από έναν γενικό προγραμματισμό, το λεγόμενο conceptual design, και συνεχίζει με προκαταρκτική, προμελέτη και οριστική μελέτη, συχνά και με μελέτη εφαρμογής και σύνταξη τευχών δημοπράτησης. Δηλαδή σήμερα υπάρχει αρκετή μελετητική εργασία που εκτελείται και οι προοπτικές είναι για περισσότερη.

Το «παράδοξο» είναι ότι οι περισσότερες μελετητικές εταιρείες βρίσκονται σε απόγνωση. Ο λόγος είναι ότι μελέτες εκτελούνται και υποβάλλονται, συχνά με σημαντικό κόστος, ιδίως στις γεωτεχνικές μελέτες που περιλαμβάνουν εργασίες υπαίθρου (γεωτρήσεις, όργανα κ.λπ.) και εργαστηρίου, αλλά καθυστερούν οι πληρωμές τους. Ιδίως το Δημόσιο με τις διάφορες μορφές του, δηλαδή υπουργεία, περιφέρειες, δήμοι, εταιρείες του Δημοσίου, ενδιαφέρονται ιδιαίτερα για την τήρηση των σχετικών χρονοδιαγραμμάτων των μελετών αλλά δεν ενδιαφέρονται για την πληρωμή τους. Αυτό συμβαίνει καμιά φορά και με ιδιωτικές κατασκευαστικές εταιρείες.

Μάλιστα δεν είναι σπάνιο το μελετητικό γραφείο να υποχρεούται να εκδώσει το σχετικό τιμολόγιο (ύστερα από μακροχρόνιο έλεγχο του αντίστοιχου λογαριασμού) και έτσι να καταβάλει τον ΦΠΑ που αναλογεί ακόμη και φόρο (μη εισπραχθέντος) εισοδήματος (γνωρίζω συγκεκριμένες περιπτώσεις) και να περιμένει μήνες για να εισπράξει, επιχειρώντας ματαίως να ευαισθητοποιήσει για «επιτάχυνση» τους υπόχρεους (δημόσιο ή ιδιώτες).

Δηλαδή συνολικά το μελετητικό γραφείο:

(α) καταβάλλει τα έξοδα εκπόνησης της μελέτης

(β) καταβάλλει τον ΦΠΑ

(γ) καταβάλλει τον φόρο εισοδήματος

με την ελπίδα – άγνωστο πότε – να πληρωθεί.

Τα τελευταία χρόνια έχει προστεθεί ένα σημαντικό νέο πρόβλημα. Παλαιότερα οι μελέτες βασίζονταν στην τεχνική αξιολόγηση της προσφοράς με όριο έκπτωσης στην οικονομική προσφορά. Σήμερα πλέον το όριο έκπτωσης έχει καταργηθεί, αφήστε που συχνά προκηρύσσονται μελέτες βάσει μόνο της οικονομικής προσφοράς! Αλλά και οι τεχνικές προσφορές δεν είναι σπάνιο να παίρνουν παραπλήσια βαθμολογία -ουσιαστικά για να κριθεί η προσφορά μόνο επί του οικονομικού. Σε αυτή την κατάσταση έρχεται να προστεθεί η παρουσία – συχνά αγνώστων – μελετητών που προκειμένου να πάρουν τη μελέτη δίνουν υπερβολικές εκπτώσεις. Πρόσφατο – μα όχι μοναδικό – παράδειγμα γεωτεχνικής μελέτης που ανατέθηκε (από εταιρεία του Δημοσίου) με έκπτωση πλέον του 88%! Υποθέτω οι ανάδοχοι έχουν την ίδια αισιοδοξία με τους αρνητές του εμβολιασμού, προσβλέποντας ίσως σε φιλικές διευθετήσεις (αύξηση αντικειμένου, παράβλεψη ελέγχων σωστής εκπόνησης κ.λπ.) από άλλους «αντιεμβολιαστές». Ετσι που πάει το πράμα, θα πληρώνεις για να εκπονήσεις μελέτη…

Αποτέλεσμα αυτών είναι η προοπτική εκπόνησης ελαττωματικών μελετών, μα και η εξαφάνιση σοβαρών μελετητικών εταιρειών που απέκτησαν υπολογίσιμη τεχνογνωσία στα «καλά χρόνια» πριν από το 2010 και κατάφεραν να επιβιώσουν τη δεκαετία της κρίσης.

Μήπως – λέω, μήπως – πρέπει να αντιμετωπιστούν αυτά τα θέματα από την κυβέρνηση τώρα που έμπλεη χαράς προαναγγέλλει σημαντικά έργα;

Ο δρ Σπύρος Καβουνίδης είναι πολιτικός μηχανικός, πρόεδρος και διευθύνων σύμβουλος της ΕΔΑΦΟΣ ΑΕ.