«Δεν μπορούμε να είμαστε αρεστοί σε όλους»

Αναμφίβολα τα τελευταία χρόνια τα υπέρβαρα άτομα και δη τα παιδιά πέφτουν εύκολα θύματα στιγματισμού. Η παιδική παχυσαρκία στην Ελλάδα έχει λάβει ανησυχητικές διαστάσεις και αποτελεί πλέον ένα σοβαρό πρόβλημα δημόσιας υγείας, αρκεί να σκεφτούμε ότι οι πιθανότητες να γίνει ένα υπέρβαρο παιδί αυξάνονται δραματικά μετά την εφηβεία. Σε αυτό το φαινόμενο έρχεται να προστεθεί και η ολοένα αυξανόμενη χρήση του Διαδικτύου και των νέων τεχνολογιών καθώς και συχνές καραντίνες λόγω Covid όπου η καθημερινή άσκηση μειώνεται δραματικά με ολέθρια αποτελέσματα. Είναι ενδιαφέρον λοιπόν να δούμε το φαινόμενο του σχολικού εκφοβισμού στην παιδική ηλικία και την ενδεχόμενη συσχέτισή του με την παχυσαρκία μεταγενέστερα.

Σε μια 50ετή προοπτική μελέτη όλων των γεννήσεων στη Βρετανία σε 1 εβδομάδα το 1958 η έκθεση σε εκφοβισμό εκτιμήθηκε αναδρομικά, όταν οι συμμετέχοντες ήταν ηλικίας 7 και 11 ετών (27,7% περιστασιακά θύμα εκφοβισμού και 14,6% συχνά θύμα εκφοβισμού). Βιοχημικοί δείκτες φλεγμονής στο αίμα και η παρουσία παχυσαρκίας μετρήθηκαν σε ηλικία 45 χρόνων. Οι ερευνητές είχαν στόχο να ελέγξουν αν ο εκφοβισμός και η θυματοποίηση στην παιδική ηλικία αυξάνει τον κίνδυνο για νόσηση σχετιζόμενη με την ηλικία στα μέσα της ζωής, με τη χρήση βιολογικών δεικτών όπως η φλεγμονή και η παχυσαρκία, ανεξάρτητα από άλλους παράγοντες κινδύνου της παιδικής ηλικίας.

Το συμπέρασμα είναι ότι τα εκφοβισμένα παιδιά παρουσιάζουν αυξήσεις σε παράγοντες κινδύνου για τη νόσο σχετιζόμενη με την ηλικία στη μεσαία ενηλικίωση, ανεξάρτητα από συνυπάρχοντες κινδύνους της παιδικής ηλικίας και της ενήλικης ζωής. Ετσι, δεδομένου του υψηλού επιπολασμού του εκφοβισμού και της θυματοποίησης στην παιδική ηλικία, η αντιμετώπιση αυτής της μορφής ψυχοκοινωνικού στρες νωρίς στη ζωή έχει τη δυνατότητα μείωσης του κινδύνου για τη νόσο σχετιζόμενη με την ηλικία και τις επιπλοκές της.

Σημαντικό παράγοντα εκδήλωσης του φαινομένου αποτελεί επίσης και η παραμέληση των γονέων προς τα παιδιά τους. Απουσιάζουν πάρα πολλές ώρες από το σπίτι, δεν έχουν ποιοτικό χρόνο  μαζί τους. Οπότε, η έντονη επιθυμία του παιδιού για φαγητό μπορεί να αποτελεί μια έκφραση μοναξιάς και έλλειψης επικοινωνίας με τους γονείς. Οταν το παιδί έχει δημιουργήσει μια καλή σχέση με τους γονείς, μπορεί να αντιμετωπίσει το οτιδήποτε, ακόμα κι έναν συμμαθητή ή φίλο που θα του ασκήσει bullying. Σε αυτή την περίπτωση το παιδί δεν θα πρέπει να απαντήσει επιθετικά. Του εξηγούμε ότι δεν χρειάζεται να κάνει παρέα με κάποιο παιδί εφόσον δεν ταιριάζουν και ότι μπορεί να επιλέξει κάποιο άλλο παιδί πιο ήρεμο και πιο ευγενικό. Δεν μπορούμε να είμαστε αρεστοί σε όλους.

Ο Εμμανουήλ Χ. Σουρής είναι ψυχολόγος – κοινωνικός σύμβουλος, υποψήφιος διδάκτωρ Ιατρικής Πανεπιστημίου Πατρών