Το μήνυμα Ερντογάν

Χωρίς να προέκυψε και κάποια άμεση εξέλιξη, εντούτοις η πρόσφατη συνάντηση Μητσοτάκη – Ερντογάν άφησε να διαφανεί ότι έχει τη δυναμική να εξελιχθεί στην πιο ελπιδοφόρα ελληνοτουρκική συνάντηση των τελευταίων ετών. Σε αυτό οπωσδήποτε συνέτεινε τόσο η θετική προσέγγιση και νηφάλια στάση του έλληνα Πρωθυπουργού, όσο και η έστω και υπεροπτικά συναινετική στάση του Ερντογάν. Εξάλλου αυτός είναι ο ενορχηστρωτής των εκάστοτε διακυμάνσεων στην ένταση των ελληνοτουρκικών σχέσεων και σε μία Σύνοδο Κορυφής ΝΑΤΟ είχε κάθε λόγο να βελτιώσει ανάλογα την εικόνα του. Σε κάθε όμως περίπτωση, η συνάντηση κινήθηκε, έστω και δειλά, προς μία διαφορετική ελπιδοφόρο προοπτική. Εχει θεσμικό χρέος τώρα η κυβέρνηση να καλλιεργήσει σοβαρά αυτό το κλίμα, ώστε κάποτε ν’ απεγκλωβιστούμε από αυτήν την πατροπαράδοτη, δαπανηρή, ανούσια και φθοροποιό αντιπαλότητά μας με την Τουρκία. Μια αντιπαλότητα με τόσο βαθιές ιστορικές ρίζες, που αγγίζουν τα όρια του εθνικού DNA. Αυτό όμως δεν σημαίνει ότι μοιρολατρικά πρέπει να την αποδεχόμαστε, ούτε ότι δεν μπορούμε να ξεκινήσουμε μία προσπάθεια προσέγγισης, αρχίζοντας με την επίλυση αρκετών διενέξεων, οι περισσότερες από τις οποίες και ανούσιες είναι και εκπηγάζουν από εκατέρωθεν εθνικά συμπλέγματα, τα οποία σκόπιμα καλλιεργούνται για προφανείς πολιτικές σκοπιμότητες.

Σήμερα και οι δύο χώρες καταστρατηγούμε, κατά το δοκούν, το διεθνές δίκαιο. Και θεωρώ ότι ακριβώς πάνω σε αυτή την πρακτική της αμοιβαίας παραβατικότητας, εδραζότανε και το κεντρικό μήνυμα του Ερντογάν, «να τα βρούμε μεταξύ μας». Ανεξάρτητα του τι ισχυρίζεται η κάθε χώρα για την εσωτερική της κατανάλωση και προς τη διεθνή κοινότητα, και οι δύο κινούμεθα με γνώμονα τις εσωτερικές πολιτικές, κομματικές και εθνικές σκοπιμότητες και πολύ λιγότερο μας απασχολεί ο εναρμονισμός με τις διεθνείς συνθήκες και συμβάσεις. Σε τέτοιες όμως περιπτώσεις, μόνο οι διμερείς συνδιαλλαγές μπορούν ν’ αποδώσουν. Εξάλλου ούτε η Γαλλία, ούτε η Χάγη, ούτε καν η Αμερική και η Ρωσία δεν μπορούν να επιβάλουν λύσεις στην περιοχή μας. Να επηρεάσουν ίσως, όχι όμως να επιβάλουν. Οσο για την Ευρώπη, αδυνατεί καν να επιβάλει απλές κυρώσεις, πόσω μάλλον γεωπολιτικά τετελεσμένα. Το Κυπριακό συνιστά ίσως την πιο ιστορικά κλασική περίπτωση αυτής της διεθνούς αδράνειας, όταν δεν θίγονται άμεσα ζωτικά συμφέροντα των μεγάλων δυνάμεων.

Μία χαρακτηριστικά ενδεικτική δυνατότητα διμερούς εξομάλυνσης διενέξεων, αφορά και την χρόνια αντιδικία σχετικά με την έκταση του εθνικού εναέριου χώρου μας. Τα επικαλούμενα 10 ναυτικά μίλια αντίκεινται στις διατάξεις του Διεθνούς Δικαίου των θαλασσών και συνεπώς καμία χώρα ή Οργανισμός δεν μπορεί να μας τα κατοχυρώσει. Γίνονται αποδεκτά γιατί απλά δεν ενοχλούν/ ενδιαφέρουν καμία χώρα. Εάν όμως τα αποδεχτεί και η μόνη χώρα που τα καταγγέλλει και τα αμφισβητεί διεθνώς, τότε αφενός μεν καθιερώνονται γενικότερα, έστω και άτυπα, κυρίως όμως θα απαλλαγούμε από τη χρονίζουσα γάγγραινα των δυσβάσταχτα δαπανηρών καθημερινών αναχαιτίσεων. Και θα μπορούσαμε ακόμα να τις ελαχιστοποιήσουμε, εάν αμοιβαία εκλογικεύαμε τις παράτυπες αιτιάσεις μας, όσον αφορά τις πτήσεις των τουρκικών μαχητικών αεροσκαφών εντός του FIR Αθηνών.

Τέτοιοι, ουσιαστικά ανώδυνοι, αμοιβαίοι συμβιβασμοί, ίσως σταδιακά μπορέσουν να μας απαλλάξουν από αυτό το βλακώδες γεωπολιτικό τέλμα στην περιοχής μας, στην οποία κανείς ούτε γνωρίζει, ούτε αποδέχεται τι δικαιούται και τι ανήκει σε ποιον.

Δεν υπάρχει καμία αμφιβολία ότι οι συμβιβασμοί επί των αποκαλούμενων εθνικών θεμάτων, περίπτωση Πρεσπών, μοιραία θα επιφέρουν και το ανάλογο πολιτικό κόστος. Πλην όμως, αυτές είναι οι περιπτώσεις που αξιολογείται ένα πολιτικό ανάστημα, και αφετέρου διότι ύστερα από αμέτρητες στείρες διεθνείς διαμεσολαβητικές προσπάθειες, διαφαίνεται ότι είναι η μόνη μεθοδολογία με κάποια προοπτική. Ελπίζω και θέλω να πιστεύω ότι ο σημερινός Πρωθυπουργός έχοντας κληρονομήσει, έστω και κάτι, από τον ανοιχτόμυαλο πολιτικό ρεαλισμό του πατέρα του, θα πρέπει να διαθέτει και το συνεπακόλουθο πολιτικό σθένος για μία εθνικών διαστάσεων υπέρβαση. Η αρχή έγινε, η συνέχεια θα δείξει.

Ο Αντώνης Αντωνιάδης είναι επίτιμος αρχηγός ΓΕΝ