Το μετερίζι των ξενέρωτων

Στην ταινία «Οι εντιμότατοι φίλοι μου» – στο κωμικό εκείνο ρέκβιεμ για τον χρόνο που αδυσώπητος περνάει, για τις παρέες που σπαραχτικά επιμένουν – οι «εντιμότατοι» τέσσερις σκαρώνουν την εξής φάρσα: πηγαίνουν στον σιδηροδρομικό σταθμό, στην αποβάθρα, και καθώς ο συρμός ξεκινάει και οι επιβάτες κρεμιούνται απ’ τα παράθυρα για να αποχαιρετήσουν τους δικούς τους (μόνο μαντίλια που δεν τους κουνάνε για έναν τριήμερο αποχωρισμό Φλωρεντία – Ρώμη) οι «εντιμότατοι» πηδάνε στον αέρα και τους χαστουκίζουν. Για την ακρίβεια, δεν χρειάζεται καν να τους χαστουκίσουν. Το τρένο κινείται κι έτσι τα μάγουλα των επιβατών προσκρούουν στις παλάμες των «εντιμότατων». Το είδα στη Ριβιέρα, στα Εξάρχεια, το 1985, δέκα χρόνια μετά την πρώτη προβολή του. Ολος ο κινηματογράφος χτυπιόταν από τα γέλια.

Σύγκρυο με πιάνει στη σκέψη τι θα συνέβαινε σήμερα εάν κάποιος σκηνοθέτης τολμούσε να γυρίσει μια τέτοια σκηνή. Μεσήλικοι ετεροφυλόφιλοι λευκοί αρσενικοί – ο ένας μάλιστα, ο Ούγκο Τονιάτσι, ξεπεσμένος κόμης – να βιαιοπραγούν κατά αγνώστων; Μεταξύ των οποίων υπάρχουν σίγουρα γυναίκες, πιθανότατα δε ΛΟΑΤΚΙ, μετανάστες, μέλη μειονοτήτων… Φαντάζομαι την ιερή οργή στα ΜΜΕ, πόσω μάλλον στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Το σύνθημα που θα κυκλοφορούσαν οι ψηφιακοί ακτιβιστές; «Σήμερα μας χαστούκισαν όλους!». Την προτροπή να μποϊκοταριστεί η ρατσιστική, πατριαρχική ταινία, αν όχι και να τιμωρηθούν οι συντελεστές της με επαγγελματικό αποκλεισμό.

Ανθρωποι σαν εμένα θα πάσχιζαν καλόπιστα να εξηγήσουν πως οι «εντιμότατοι» δεν επιτίθενται στη διαφορετικότητα ούτε βεβαίως στους αδύναμους. Οτι η κωμωδία λειτουργεί ως κάθαρση κατά τρόπο ομοιοπαθητικό σχεδόν. Αποκαλύπτει την ασημαντότητά σου εμπρός στο απρόοπτο, το χαώδες, το τραγικό της ύπαρξης. Στην κωμωδία δεν υπάρχουν θύτες και θύματα. Αυτοί που ραπίζουν θα ραπιστούν, καθένας μας θα πέσει στον λάκκο που ανοίγει για τον άλλον…

Στην υπεράσπιση των «Εντιμότατων φίλων μου» θα αποτύγχανα παταγωδώς. Θα με έπαιρνε μάλλον κι εμένα η μπάλα. «Σκάσε, σοβινιστικό γουρούνι!» θα μου επιτίθονταν και θα έψαχναν στα γραπτά μου παρόμοιες βλασφημίες και ασφαλώς θα έβρισκαν. Ενα δεν θα μου έκαναν: πλάκα. Δεν θα καταδέχονταν να με πολεμήσουν με τα δικά μου όπλα.

Οπως ο εθνικισμός αποτελεί το τελευταίο καταφύγιο των απατεώνων… Ετσι η πολιτική ορθότητα – τι και αν ξεκίνησε με τις πιο ευγενείς προθέσεις – έχει γίνει το ψηλότερο μετερίζι των ξενέρωτων.

Εκείνων που δεν σηκώνουν, δεν καταλαβαίνουν από αστεία. Που ενοχλούνται εάν έστω υπονοηθεί κάτι «σόκιν», κάτι που θίγει τη γενετήσια σφαίρα, που υπενθυμίζει ότι όλοι είμαστε πλασμένοι από ιδρώτα, αίμα, σπέρμα και σκατά. Πως ξεχειλίζει ο κόσμος από ομορφιά κι από ασχήμια, από ευγενή αισθήματα και άγρια ένστικτα, από στιγμές ανάτασης και από φεγγάρια ντροπής. Οτι, όπως γράφει ο μέγας Νίκος Εγγονόπουλος, «όλες μας τις μούτες, τις χειρονομίες, τα σκουξίματα τις κάνουμε ασάλευτοι στο χείλος της μαύρης τρούπας, που χάσκει εμπρός στα πόδια μας από την πρώτη μέρα που είδαμε το φως. Της μαύρης τρούπας του τάφου μας…».

Οχι! Για τους ξενέρωτους, οι οποίοι παλαιότερα καλύπτονταν με τον μανδύα της χριστιανικής αιδημοσύνης και τώρα έχουν καβαλήσει το κύμα της πολιτικής ορθότητας, όποιος βγάζει τη γλώσσα, όποιος κοροϊδεύει, πρέπει να εξοβελιστεί από τον δημόσιο χώρο. Και τα ανέκδοτα ακόμα κάποιον προσβάλλουν. Τους Πόντιους κάποτε, τις ξανθιές αργότερα… Και η ελάχιστη νύξη για σωματικές αδεξιότητες, για συμπεριφορικές αγαρμποσύνες, θεωρείται έγκλημα καθοσίωσης. Απαγορεύεται διά ροπάλου να σατιρίζεις τους υπέρβαρους. Ακόμα και αν είσαι υπέρβαρος κι εσύ ο ίδιος.

Τι οραματίζονται οι πολιτικώς ορθοί ξενέρωτοι; Μια κοινωνία όπου κανείς δεν θα στενοχωρεί κανέναν. Κανείς δεν θα αγωνίζεται για τίποτα, αφού όλα τα δικαιώματα θα είναι εκ των προτέρων κατοχυρωμένα. Κανένας δεν θα ξεχωρίζει, ώστε να νιώσουν οι υπόλοιποι μειονεκτικά. Κι όταν ο Τσιτσιπάς θα θριαμβεύει, «τι να το κάνεις; Είναι παλιοχαρακτήρας – χτύπησε τον πατέρα του με μια ρακέτα!» θα διαδίδουν ψευδώς. Εναν κόσμο αγγέλων χωρίς φύλο επαγγέλλονται. Μια αποστειρωμένη, ισοπεδωμένη πόλη.