1945: Το πρώτο θύμα του Ψυχρού Πολέμου

Γεννημένος το 1912, τρεις μήνες μετά τον θάνατο από καρκίνο του νεαρού πατέρα του, αξιωματικού του Βασιλικού Ναυτικού της Σουηδίας, ο Ραούλ, ένας ψηλόλιγνος ξανθός νεαρός, γόνος παντοκρατορίας σουηδών βιομηχάνων στους οποίους ανήκει και ο εθνικός αερομεταφορέας της χώρας, με ιδιαίτερη κλίση στο σχέδιο από παιδί, σπούδασε Αρχιτεκτονική σε αμερικανικό πανεπιστήμιο και πριν αποφασίσει τι θα κάνει στη ζωή του δοκίμασε τις δυνάμεις του στις επιχειρήσεις της οικογένειας στη Ν. Αφρική και στη Χάιφα, για να διαπιστώσει τελικά ότι τίποτε δεν τον ικανοποιούσε. Μοναχικός, έπαιζε ελάχιστα με άλλα παιδιά και την αδελφή του από τον δεύτερο γάμο της μητέρας του με σουηδό βαρόνο. Αντίθετα, έκρυβε μέσα του βαθύ οίκτο για ανήμπορους ανθρώπους και ζώα, μέχρι που οι δικοί του ανακάλυψαν ότι ήταν εκείνος που ευθυνόταν για τα άφαντα μικρά αλεπουδάκια που έσωζε ελευθερώνοντάς τα μεσάνυχτα πριν ξεκινήσει κάποιο από τα συνηθισμένα κυνήγια της οικογένειας.

Ηταν μόλις 31 ετών την τελευταία χρονιά του πολέμου, όταν ύστερα από συνεννόηση στα ανώτατα κλιμάκια της ηγεσίας των Συμμάχων, τον πλησίασε το ΥΠΕΞ της χώρας του για να του προτείνει να αναλάβει εφοδιασμένος με διπλωματικό διαβατήριο δεύτερος γραμματέας της πρεσβείας της Σουηδίας στη Βουδαπέστη. Σκοπός; Η διάσωση εκατοντάδων χιλιάδων Εβραίων της Ουγγαρίας, των τελευταίων προς θανάτωση στα ναζιστικά κρεματόρια, ακόμα και την ύστατη στιγμή και ενώ ο πόλεμος τελείωνε και ακούγονταν τα κανόνια του Κόκκινου Στρατού έξω από τη Βουδαπέστη. Μια πόλη με δεκάδες υψωμένες σουηδικές σημαίες έξω από διαφορετικά κτίρια, τα οποία είχε αγοράσει ο Βάλενμπεργκ για να μπορεί να κρύβει οικογένειες κυνηγημένων Εβραίων εφόσον εθεωρούντο ξένο έδαφος.

Με πακτωλό χρημάτων που του είχε διατεθεί από τους Συμμάχους, κατάφερε να εξαγοράσει τους πάντες, πλην ενός: τον διαβόητο Αϊχμαν, που ενώ γνώριζε ότι σχεδίαζε την εξόντωσή του, και γι’ αυτό κοιμόταν κάθε βράδυ σε διαφορετικό κτίριο, τον προσκάλεσε σε δείπνο στο διαμέρισμά του δελεάζοντάς τον με πανάκριβο κονιάκ, ασυλία στην Αμερική και πολλά δολάρια.

Ακούραστος, έτρεχε μέχρι την τελευταία στιγμή στον σταθμό της πόλης κι έβγαζε κυριολεκτικά μέσα από τα βαγόνια Εβραίους που αναχωρούσαν για το Αουσβιτς με πλαστά σουηδικά διαβατήρια.

Τον Φεβρουάριο του 1945, όταν ύστερα από δίμηνη πολιορκία ο σοβιετικός στρατός κατέλαβε την πόλη, χάθηκαν και τα τελευταία ίχνη του. Οι τελευταίες μαρτυρίες αναφέρουν ότι στη συνάντησή του με τον επικεφαλής υπαξιωματικό του σοβιετικού στρατού έδιωξε τον οδηγό του και πήγε να τον συναντήσει μόνος. Δεν γύρισε ποτέ. Το αυτοκίνητό του κατασχέθηκε από τον επικεφαλής στρατιωτικό, συλλέκτη αργότερα ωραίων αυτοκινήτων. Το όνομά του; Λεονίντ Μπρέζνιεφ, μετέπειτα γραμματέα του κόμματος. Αιτία; Για τους Σοβιετικούς ήταν πράκτορας των Συμμάχων. Μέγα του κρίμα; Γνώριζε ρωσικά! Εις μάτην οι γονείς του τον αναζήτησαν με διαρκείς πιέσεις ακόμα και στον πρόεδρο Ρίγκαν, που πράγματι έκανε παρέμβαση στη Μόσχα, αλλά χωρίς αποτέλεσμα. Ο φάκελός του παραμένει κλειστός. Απελπισμένοι, μητέρα και πατριός αυτοκτόνησαν το 1979 με ηρεμιστικά χάπια. Η ειρωνεία; Ο Ραούλ ζούσε ακόμα. Θα πέθαινε αργότερα σε κάποιο γκουλάγκ. Πιέσεις άσκησε διά του συζύγου της και η θεία του, σύζυγος του Κόφι Ανάν, και πάλι χωρίς αποτέλεσμα…

Στα δικά μας, τώρα. Ολες οι πρωτεύουσες του κόσμου έχουν κάποια οδική αρτηρία με το όνομά του. Στην υπηρεσιακή πρόταση του ΥΠΕΞ, ο απελθών δήμαρχος Αθηναίων κ. Καμίνης ούτε καν απάντησε…

Η Φωτεινή Τομαή είναι πρέσβης επί τιμή, ιστορικός και συγγραφέας