Τράπεζα Κλιματικής Αλλαγής

Είναι σχεδόν απίστευτο αλλά πραγματικό: επτακόσια εκατομμύρια συνάνθρωποί μας πηγαίνουν για ύπνο με άδειο στομάχι κάθε βράδυ, ενώ οι ποσότητες των τροφίμων που σπαταλιούνται θα ήταν αρκετές για να ταΐσουν κάθε υποσιτισμένο άτομο στον πλανήτη!

Το παραπάνω θλιβερό παράδοξο έρχεται να αντιμετωπίσει ο θεσμός Τράπεζα Τροφίμων με τον σκοπό – σύνθημα «Για την καταπολέμηση της πείνας και τον περιορισμό της σπατάλης». Την πρώτη τέτοια τράπεζα στην Ελλάδα δημιούργησε πριν από 26 χρόνια ο αείμνηστος Γεράσιμος Βασιλόπουλος παίρνοντας κοντά του ως ιδρυτικά μέλη, μεταξύ άλλων, τον Θεόδωρο Καρατζά, τον Νίκο Σκουλά, τον σημερινό πρόεδρο Παναγή Βουρλούμη και στον περιθωριακό ρόλο του ταμία τον γράφοντα. Είναι περιθωριακή η θέση του ταμία επειδή στο ίδρυμα κυριαρχεί ο εθελοντισμός και τις περισσότερες δοσοληψίες αποτελούν η δωρεάν συγκέντρωση τροφίμων από βιομηχανίες και εμπορικές επιχειρήσεις και η επίσης δωρεάν διάθεσή τους σε ιδρύματα και συσσίτια σε όλη την Ελλάδα.

Σύμφωνα με διεθνείς στατιστικές, 1,3 δισεκατομμύρια τόνοι τροφίμων, δηλαδή το ένα τρίτο όλης της παγκόσμιας παραγωγής, είτε χάνονται ή καταστρέφονται κατά την παραγωγή και διανομή, είτε απορρίπτονται σε ξενοδοχεία, παντοπωλεία, εστιατόρια, σχολεία ή σε οικιακές κουζίνες.

Η σπατάλη τροφίμων λειτουργεί ακόμη και ως δείκτης του βιοτικού επιπέδου των λαών. Τα κατά κεφαλήν απόβλητα στις αναπτυγμένες χώρες είναι μεταξύ 95-115 κιλά ετησίως, ενώ στις υποανάπτυκτες είναι μόλις 6-11 κιλά.

Οσον αφορά τη χώρα μας, σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ, το ποσοστό της εγχώριας παραγωγής τροφίμων που δεν καταλήγει στην κατανάλωση είναι υπερδιπλάσιο σε σύγκριση με τον μέσο όρο της Ευρώπης και υψηλότερο σε σχέση και με τον παγκόσμιο μέσο όρο.

Η σπατάλη τροφίμων έχει όμως και μια συνέπεια που είμαι σίγουρος ότι οι περισσότεροι δεν συνειδητοποιούμε και αυτή είναι η δυσμενής επίδρασή της στο πρόβλημα της κλιματικής αλλαγής. Σύμφωνα με το Πρόγραμμα Περιβάλλοντος του ΟΗΕ, η σπατάλη τροφίμων αντιπροσωπεύει το 8%-10% των παγκόσμιων εκπομπών αερίων του θερμοκηπίου. Και μια ιδιαίτερα αρνητική λεπτομέρεια: όταν τα τρόφιμα σαπίσουν στον χώρο υγειονομικής ταφής, παράγουν μεθάνιο – ένα αέριο ακόμη πιο επιβλαβές από το διοξείδιο του άνθρακα.

Τα παραπάνω ποσοστά είναι της ίδιας τάξης μεγέθους με εκείνα των καυσαερίων που εκπέμπουν τα συμβατικά αυτοκίνητα. Ενώ όμως τόσος λόγος, τόσα προγράμματα και τόσα κίνητρα θεσπίζονται για την ηλεκτροκίνηση των αυτοκινήτων, πολύ λίγα ακούμε για το πρόβλημα της σπατάλης τροφίμων. Αντίθετα μάλιστα, αφού η σπατάλη τροφίμων είναι μεγαλύτερη στις πλούσιες χώρες από ό,τι είναι στις πιο φτωχές, η προσπάθεια συμβολής στην άνοδο του βιοτικού επιπέδου των υποανάπτυκτων χωρών δημιουργεί άθελά της περισσότερους σπάταλους πολίτες.

Είναι, φαίνεται, διαχρονική η μοίρα του μυθικού Σίσυφου. Ανεβαίνει τη δύσκολη ανηφόρα κουβαλώντας το βαρύ φορτίο της απανθρακοποίησης και της ηλεκτροκίνησης των μεταφορών και βλέπει, με τη βελτίωση του βιοτικού επιπέδου των φτωχότερων λαών, να κατρακυλάει ο λίθος με τη μόλυνση που δημιουργεί η σπάταλη διαχείριση των αυξανόμενων αποβλήτων!

Διάφορα προγράμματα ανακύκλωσης και επεξεργασίας αποβλήτων που αναπτύσσονται πρόσφατα στη χώρα μας αμβλύνουν το πρόβλημα και σωστά το κράτος τα επιδοτεί. Την ίδια τουλάχιστον ευνοϊκή μεταχείριση θα έπρεπε να έχουν οργανισμοί όπως οι Τράπεζες Τροφίμων που δεν επεξεργάζονται απλά τη σπατάλη, αλλά την περιορίζουν.

* Ο Ραφαήλ Μωυσής είναι επίτιμος πρόεδρος του ΙΟΒΕ