Ωδή στη μέλισσα

Με την ευκαιρία της Παγκόσμιας Ημέρας Μέλισσας, πολλές σκέψεις έρχονται σε όλους μας γύρω από αυτό το υπέροχο είδος των εντόμων και τα δύο βασικά του προϊόντα, το μέλι και την κηρήθρα. Το μέλι χρησιμοποιήθηκε από την αρχαιότητα, είναι γνωστό στον Ομηρο και στην αμβροσία των θεών. Είναι γνωστές οι θεραπευτικές και γενικότερα οι ευεργετικές του ιδιότητες για το ανθρώπινο γένος. Οι φαρμακευτικές και συντηρητικές του ιδιότητες είναι γνωστές σε όλα τα σπουδαία γεγονότα που περιγράφονται από την αρχαία παγκόσμια γραμματεία μέχρι και σήμερα. Η σαρκοφάγος του Μεγάλου Αλεξάνδρου είχε το σκήνωμα του μεγάλου στρατηλάτη μέσα σε μέλι. Οι φαρμακευτικές του ιδιότητες περιγράφονται από τον Ιπποκράτη, τον Πυθαγόρα, τον Πλίνιο και πάρα πολλούς άλλους συγγραφείς του Μεσαίωνα, Αραβες και άλλων μεγάλων πολιτισμών.

Και όμως, αυτό το σπουδαίο οικοσύστημα των μελισσών τις τελευταίες δεκαετίες έχει κινδυνεύσει δύο φορές από τις δραστηριότητες του ανθρώπου. Η πρώτη φορά οφείλετο στις συνέπειες από την αραίωση του προστατευτικού στρώματος του όζοντος, η οποία οδήγησε σε αύξηση της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας παγκοσμίως. Σε αυξημένες δόσεις της υπεριώδους ακτινοβολίας οι μέλισσες βλέπουν αλλιώς το σκεδαζόμενο από τη γύρη και τα λουλούδια φως, με αποτέλεσμα να δημιουργείται σύγχυση και έχουν ήδη περιγραφεί φαινόμενα αποπροσανατολισμού των μελισσών. Οι συνέπειες είναι ολέθριες για το οικοσύστημα. Η μεγαλύτερη όμως απειλή ήρθε και έρχεται, γιατί η προηγούμενη εξαλείφθηκε με την προστασία που δημιουργήθηκε στο στρώμα του όζοντος απαγορεύοντας τις ουσίες που το καταστρέφουν. Είναι το γνωστό Πρωτόκολλο του Μόντρεαλ, χάρη στο οποίο τα επίπεδα της υπεριώδους ηλιακής ακτινοβολίας έχουν σχεδόν σταθεροποιηθεί. Οι επερχόμενοι όμως κίνδυνοι έχουν σχέση με την εξελισσόμενη υπερθέρμανση του πλανήτη. Οπως είναι γνωστό, η υπερθέρμανση οδηγεί σε ανακατανομή της ξηρασίας και σε φαινόμενα ερημοποίησης, ιδιαίτερα σε περιοχές που ενδημούν μέλισσες. Οι ίδιες οι μέλισσες έχουν σοβαρούς μηχανισμούς αυτοάμυνας αλλά τα όρια είναι περιορισμένα, τουλάχιστον σε ό,τι αφορά την υγρασία των βιοτόπων τους. Δυστυχώς αυτή η υγρασία και οι υψηλές θερμοκρασίες δεν βοηθούν καθόλου στο οικοσύστημα των μελισσών.

Θέλω να πιστεύω ότι με τα μέτρα που θα παρθούν για τη σταθεροποίηση του εξελισσόμενου φαινομένου του θερμοκηπίου στον πλανήτη θα μειωθούν και αυτοί οι κίνδυνοι για το τόσο σπουδαίο μελισσιακό οικοσύστημα με το οποίο μεγαλώσαμε εμείς και τα παιδιά μας και το οποίο πρέπει επίσης να προστατεύσουμε. Η μελισσοκομική επιστήμη θα λάμψει και πάλι όπως έλαμψε και στην αρχαιότητα και είναι βέβαιο ότι αυτό το σπουδαίο φαρμακευτικό αγαθό και κρίσιμο για την υγεία και το ευ ζην των ανθρώπων θα συνεχίσει να είναι διαθέσιμο στον άνθρωπο της ανθρωπόκαινης περιόδου την οποία ήδη ζούμε.

Ο Χρήστος Σ. Ζερεφός είναι γενικός γραμματέας της Ακαδημίας Αθηνών, εθνικός εκπρόσωπος για την Κλιματική Αλλαγή