Ενα μέτρο για το δημόσιο συμφέρον

^«Βάζετε ταφόπλακα στην εμπιστοσύνη των πολιτών στην επιστημονική κοινότητα»  διακήρυξαν στη Βουλή και άλλοι, έξαλλοι, επιρρωννύουν καταγγέλλοντας: «Σύνδρομο αυτοκρατορικής παράκρουσης, ίδιον των ηλιθίων». Μάλλον όμως δεν έχουν καν διαβάσει την ψηφισθείσα διάταξη.

Ιδού λοιπόν η δεύτερη ευκαιρία για ξεστράβωμα: «Τα μέλη της Εθνικής Επιτροπής Προστασίας της Δημόσιας Υγείας έναντι του κορωνοϊού COVID-19, της Επιτροπής Αντιμετώπισης Εκτάκτων Συμβάντων Δημόσιας Υγείας από Λοιμογόνους Παράγοντες και της Εθνικής Επιτροπής Εμβολιασμών δεν ευθύνονται, δεν διώκονται και δεν εξετάζονται για γνώμη που διατύπωσαν ή ψήφο που έδωσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους στο πλαίσιο της λειτουργίας των ως άνω Επιτροπών. Δίωξη επιτρέπεται μόνο για συκοφαντική δυσφήμηση ή εξύβριση» (α. 269 Ν. 4798/ 2021).

Η διάταξη είναι ξεκάθαρη, αποτελεί μεταφορά του ευρύτατα ερμηνευμένου βουλευτικού ανεύθυνου και γι’ αυτό δεν χωρούν διασταλτικές αναγνώσεις ή παρερμηνείες. Το ανεύθυνο δεν αποτελεί προνόμιο, αλλά κανόνα προς εξυπηρέτηση του δημόσιου συμφέροντος και εν προκειμένω της δημόσιας υγείας. Για τον λόγο αυτό, κατ’ εξαίρεση, περιορίζεται το δικαίωμα δικαστικής προστασίας των πολιτών, υπό το πρίσμα της αρχής της αναλογικότητας. Για τον ίδιο λόγο, δεν επιτρέπεται παραίτηση.

Ειδικότερα, το ανεύθυνο κατοχυρώνει την ανεξαρτησία των μελών των συγκεκριμένων επιστημονικών επιτροπών, ώστε απερίσπαστα να εκφράζουν τις επιστημονικές τους απόψεις, προστατευμένα και έναντι των κυβερνητικών οργάνων. Είναι δε απόλυτο, με την έννοια ότι αποκλείει οποιαδήποτε ευθύνη: ποινική, πειθαρχική ή αστική. Εντούτοις, αφορά αποκλειστικά και μόνο τη γνώμη που διατύπωσαν ή την ψήφο που έδωσαν κατά την άσκηση των καθηκόντων τους στο πλαίσιο της λειτουργίας των ως συγκεκριμένων επιτροπών και ως μέλη αυτών. Εστω και αν ήταν εσφαλμένη. Αντίστοιχα, δεν καταλαμβάνει γνώμη ή ψήφο που έδωσαν εκτός της λειτουργίας των επιτροπών αυτών, π.χ. σε τηλεοπτικές τους συνεντεύξεις.

Προφανώς, το ανεύθυνο δεν καταλαμβάνει γνώμη ή ψήφο που αποτελεί προϊόν συναλλαγής ή συνιστά δόλια πράξη, π.χ. δωροληψία υπαλλήλου. Ξεκάθαρα, λοιπόν, εκ δόλου παράνομες πράξεις αλίμονο δεν καλύπτονται από το ανεύθυνο. Αλλωστε, αντίστοιχες ρυθμίσεις ισχύουν και για δικαστές, για νομικούς συμβούλους του κράτους και για συνηγόρους του Πολίτη, ώστε να μπορούν απερίσπαστοι να κάνουν τη δουλειά τους.

Τώρα γιατί όλο αυτό; Γιατί σχοινοβατούμε συνέχεια ανάμεσα στην γκρίνια για τους περιορισμούς λόγω της πανδημίας και στην γκρίνια για τη διάδοση του ιού; Ιδανικά θα θέλαμε να λειτουργούν όλα σαν πρώτα και να μην ακούμε κανένα ενοχλητικά ξερόλα γιατρό.

Ομως δεν μπορεί ο κάθε ψεκασμένος να βγάζει τα απωθημένα του στα μέλη των επιστημονικών, συλλογικών, γνωμοδοτικών επιτροπών, ούτε βέβαια να τα εμπλέκουμε σε πολιτικές στρατηγικές. Οποιος διαφωνεί με τις όποιες αποφάσεις της Διοίκησης, μπορεί να προσφύγει στα αρμόδια Διοικητικά Δικαστήρια και όχι να ταλαιπωρεί τους γιατρούς που σπάνε τα κεφάλια τους έναν χρόνο τώρα για το δικό μας καλό.

Ισως αν λειτουργούσε στις Εισαγγελίες μια θαρραλέα, ταχεία και σε πρώτο χρόνο εκκαθάριση και διασταύρωση των μηνύσεων που κατατίθενται, η επίμαχη διάταξη να μη χρειαζόταν, όμως η πραγματικότητα είναι διαφορετική: κανείς δεν εμποδίζει τον καθένα από εμάς να καταθέτει ανέξοδα επαναλαμβανόμενες μηνύσεις, ακόμα και φωτοτυπικά πανομοιότυπες, ευελπιστώντας ότι κάποια από αυτές θα ευτυχήσει να τύχει επεξεργασίας από συμπαθούντα ή οκνηρό δικαστικό λειτουργό, ώστε να ταλαιπωρήσει και να διασύρει με τη μακρά δικαστική διαδικασία τον άτυχο μηνυόμενο.

Ο Αλέξανδρος Ανδρουτσόπουλος είναι ποινικολόγος, προϊστάμενος
του Ποινικού Τμήματος της Δικηγορικής Εταιρείας Μαχάς και Συνεργάτες