Καταστροφικός νεοκαπιταλισμός

Στις αμέσως επόμενες εβδομάδες θα κριθεί η μορφή επανόδου του συνόλου των κοινωνικών δραστηριοτήτων στη νέα κανονικότητα. Ελπίζω ότι, αυτή τη φορά, θα δώσουμε μεγαλύτερη σημασία στην αποδοτική διαχείριση των δουλειών μας και μικρότερη στις… βραδινές εξόδους και τις εκδρομές, πασχαλινές ή καλοκαιριάτικες. Δεν υποτιμώ το πολύ πραγματικό γεγονός ότι η ψυχολογία όλων μας προσδιορίζει καθοριστικά την οικονομία. Αντιθέτως, πιστεύω ότι οι προσδοκίες για τις μεσοπρόθεσμες εξελίξεις θα διαμορφώσουν τελικά και το εθνικό προϊόν, άρα και τα εισοδήματα.

Η επάνοδος, όμως, δεν πρέπει να ταυτίζεται με την αυταπάτη πως «αυτό ήταν, τελειώσαμε με τον κορωνοϊό». Η αλήθεια είναι ότι πανδημίες τέτοιου μεγέθους χρειάζονται δύο με τρία χρόνια για να τεθούν υπό έλεγχο ή, σπανιότερα, να σιγήσουν. Κι αυτό επειδή βρέθηκαν γρήγορα τα εμβόλια κι ελπίζουμε να βρεθεί σύντομα και η κατάλληλη φαρμακευτική αγωγή.

Εδώ και αρκετό καιρό πιστεύω ότι ένα σημαντικό μέρος της επιχειρηματικότητας χρειάζεται υποστήριξη για να επιστρέψει δυνατή. Στη σκέψη αυτή προσήλθε πριν από λίγες μέρες και ο επικεφαλής της αξιωματικής αντιπολίτευσης. Η υιοθέτηση μιας νεοκαπιταλιστικής νοοτροπίας είναι καλοδεχούμενη. Κάποιες προτάσεις είναι θετικές, όπως η εφαρμογή χαμηλού ΦΠΑ. Η οποία όμως πρέπει να αφορά ολόκληρο το τουριστικό προϊόν και όχι μόνον τους εστιάτορες, επειδή ο κ. Καββαθάς «βοήθησε» τον κ. Τσίπρα να φορμάρει προτάσεις για μια νέα «σεισάχθεια».

Πλην όμως, σκοπός του καπιταλισμού είναι η συνδυαστική χρήση εργασίας και κεφαλαίου για την επίτευξης θετικού αποτελέσματος μεταξύ εισπράξεων και πληρωμών. Οχι ο «τζίρος», γενικά. Μια μικρή επιχείρηση, με ελάχιστο αποτύπωμα στην απασχόληση, μπορεί, επειδή πουλά κάτι ακριβό να εμφανίσει μεγάλες μεταπτώσεις τζίρου γενικά, αλλά και ειδικά λόγω της ειδικής αυτής κρίσης. Μάλλον δεν έπρεπε να «εξαφανίσουν» τον κ. Τσακαλώτο από την παράσταση, που μας θύμισε πώς χάνονταν οι άνθρωποι σε άλλες εποχές και καθεστώτα. Θα εξηγούσε στον κ. Τσίπρα ότι είναι αντικοινωνικό και αντιπαραγωγικό να πληρώσει η κοινωνία (μέσω των φορολογουμένων και των νέων ανθρώπων) δάνεια και φόρους με κριτήριο το cashflow των καπιταλιστών.

Οσο σωστό είναι να βρεθούν στηρίγματα και να δοθεί ανάσα στην αγορά, άλλο τόσο προσεκτικά πρέπει να κινηθούμε. Οριζόντιες διαγραφές υποχρεώσεων και μετάθεση σε ανασφαλή πληρωμή των προμηθευτών από το κράτος καταστρέφουν την αρχή της ασφάλειας συναλλαγών και συμβολαίων, που βρίσκεται στην καρδιά του καπιταλισμού. Θα οδηγήσουν σε εξαφάνιση των λιγοστών εποπτικών κεφαλαίων των τραπεζών με κίνδυνο νέας κατάρρευσης. Προφανώς θα διευρυνθεί ξαφνικά το δημοσιονομικό έλλειμμα. Για να μην τα πολυλογούμε η Ελλάδα θα γίνει πάλι το παράδειγμα προς αποφυγήν.

Με αποτέλεσμα, οι διεθνείς αγορές κεφαλαίου να αναρωτηθούν κατά πόσον η Ελλάδα έχει πραγματικά επιστρέψει στην οδό της σύνεσης. Παρόμοια κρίση θα  είναι συντριπτική για τη σκληρά κτηθείσα αξιοπιστία μας, ειδικά όταν και για όσο διάστημα δεν θα έχουν ληφθεί ευρωπαϊκά μέτρα διευθέτησης του δημόσιου χρέους. Είναι ο σίγουρος δρόμος για την καταστροφή και θα φέρει νέες, μνημονιακού τύπου, περιπέτειες.

Ο Μπάμπης Παπαδημητρίου είναι δημοσιογράφος και βουλευτής