Εγκλημα χωρίς τιμωρία

Δέκα χρόνια ήταν γείτονες η Σαρά Αλιμί και ο Κομπιλί Τραορέ στις εργατικές πολυκατοικίες της οδού Βοκουλέρ, στο 11ο Διαμέρισμα του Παρισιού. Εξήντα πέντε χρόνων εκείνη, συνταξιούχος, πρώην διευθύντρια σε βρεφονηπιακό σταθμό, διαζευγμένη, «διακριτική και χαμογελαστή», ζούσε μόνη από τότε που είχαν ανοίξει τα φτερά τους τα τρία της παιδιά. Είκοσι επτά χρόνων εκείνος, άνεργος, ο μικρότερος μιας οικογένειας πέντε παιδιών, ζούσε μαζί με τις αδελφές του, τη μητέρα και τον πατριό του – ο πατέρας του είχε πεθάνει. Ανθρωπος «νευρικός», είχε μπει στη φυλακή πολλές φορές για «κλοπή», «απόπειρα κλοπής», «αντίσταση κατά της Αρχής», «οδήγηση χωρίς δίπλωμα», «βίαιη συμπεριφορά», «χρήση και κατοχή ναρκωτικών ουσιών» και «παράνομη οπλοκατοχή». «Bébé» τον φώναζαν οι δικοί του χαϊδευτικά, εκείνος πάλι περνιόταν για νταής της γειτονιάς.

Η Σαρά Αλιμί ήταν ορθόδοξη Εβραία, «πολύ θρησκευόμενη». Ο Κομπιλί Τραορέ ήταν μουσουλμάνος, «όχι ιδιαίτερα θρησκευόμενος». Δεν έτρωγε χοιρινό, έπινε όμως αλκοόλ περιστασιακά και πήγαινε «καμιά φορά» στο τέμενος Ομάρ, 200 μέτρα από το σπίτι του. Στις 3 Απριλίου του 2017, είχε πάει να προσευχηθεί. Ξημερώματα 4ης Απριλίου, εισέβαλε σε έξαλλη κατάσταση στο σπίτι της Σαρά Αλιμί, τη χτύπησε άγρια και την πέταξε από το παράθυρο του τρίτου ορόφου όπου έμενε, φωνάζοντας «Αλαχού Ακμπάρ» και «Σκότωσα τον Σατανά».

Τα σόσιαλ μίντια πήραν φωτιά τις επόμενες ημέρες στη Γαλλία, οι φήμες έδιναν και έπαιρναν: τη Σαρά Αλιμί την είχαν «μαχαιρώσει», την είχε δολοφονήσει ένας «τζιχαντιστής» που είχε ριζοσπαστικοποιηθεί «στη φυλακή». Πολλοί χρήστες έκαναν ευθύς αμέσως λόγο για ένα αντισημιτικό έγκλημα. Ο δράστης είχε κλειστεί σε ψυχιατρείο μόλις λίγες ώρες μετά τη σύλληψή του, δεν ήταν σε θέση να δώσει κατάθεση. Η Δικαιοσύνη ήταν αναγκασμένη να περιμένει, το ίδιο και τα ΜΜΕ, το ίδιο και η εβραϊκή κοινότητα. Η υπόθεση προκαλεί «οργή και αγωνία», προειδοποιούσε ο μεγάλος ραβίνος της Γαλλίας. Καθώς περνούσαν οι εβδομάδες, αντιπροσωπευτικοί θεσμοί και δικηγόροι της οικογένειας του θύματος άρχισαν να καταγγέλλουν «μιντιακή σιωπή», «άρνηση της δικαιοσύνης», ακόμα ένα «μαύρο πέπλο» γύρω από την υπόθεση. Σε άρθρο που συνυπέγραψαν στις 2 Ιουνίου στη Figaro κάπου 15 διανοούμενοι, ανάμεσά τους ο Πασκάλ Μπρικνέρ, η Ελιζαμπέτ Μπατιντέρ, ο Αλέν Φινκελκρότ και ο Μισέλ Ονφρέ, αξίωσαν άπλετο φως πάνω «στον θάνατο αυτής της Γαλλίδας εβραϊκού δόγματος που σκοτώθηκε υπό την ιαχή “Αλαχού Ακμπάρ”».

Η ανακρίτρια κατάφερε τελικά να πάρει κατάθεση από τον Κομπιλί Τραορέ στις 10 Ιουλίου. Αμέσως, ξεκίνησε εις βάρος του επίσημη έρευνα για «ανθρωποκτονία από πρόθεση», χωρίς όμως το επιβαρυντικό αντισημιτικό κίνητρο. Λίγες ημέρες αργότερα, στις 16 Ιουλίου, στην 75η επέτειο της σύλληψης και συγκέντρωσης κάπου 13.000 Εβραίων στο Χειμερινό Ποδηλατοδρόμιο του Παρισιού, ενός «ξεχασμένου» για καιρό κεφαλαίου του Ολοκαυτώματος στη Γαλλία, ο Εμανουέλ Μακρόν ζήτησε, παρουσία του ισραηλινού πρωθυπουργού, να «αποσαφηνίσει πλήρως η Δικαιοσύνη» τις συνθήκες θανάτου της Σαρά Αλιμί. Κατόπιν, ο γάλλος πρόεδρος απαρίθμησε τα ονόματα όλων των θυμάτων αντισημιτικών δολοφονιών και επιθέσεων στη χώρα του τα τελευταία χρόνια.

Χρειάστηκαν δύο ακόμα μήνες υπομονής, και η ολοκλήρωση μιας ψυχιατρικής έκθεσης, για να ζητήσει τελικά η εισαγγελία να προστεθεί το αντισημιτικό κίνητρο στην κατηγορία. «Το έγκλημα του Κομπιλί Τραορέ είναι μία παραληρηματική και αντισημιτική πράξη» κατέληξε ο ψυχίατρος Ντανιέλ Ζαγκουρί. Σύμφωνα με τον ίδιο, ένα «οξύ ντελίριο», το οποίο είχε προκληθεί από μεγάλη κατανάλωση κάνναβης, είχε «αλλοιώσει» χωρίς όμως να «καταλύσει» την αντιληπτική ικανότητα, την κρίση του δράστη. Ηταν λοιπόν ικανός προς καταλογισμό.

Μόνο που δύο άλλες ψυχιατρικές εκθέσεις, η μία τον Ιούνιο του 2018 και η δεύτερη τον Μάρτιο του 2019, κατέληξαν στο συμπέρασμα πως τα 15 τσιγαριλίκια που έκανε καθημερινά ο Τραορέ τού προκάλεσαν ένα «οξύ ντελίριο» που «κατέλυσε» την κρίση του. Οι έρευνες δεν είχαν εντοπίσει στο μεταξύ το παραμικρό σημάδι ριζοσπαστικοποίησής του, οι οικείοι του είχαν αποκαλύψει πως είχε αρχίσει να εμφανίζει «παράξενη», «αλλοπρόσαλλη», «επιθετική» συμπεριφορά 48 ώρες πριν από το έγκλημα, λίγη ώρα πριν είχε προσπαθήσει να εισβάλει σε ένα άλλο διαμέρισμα, όπου διέμεναν μουσουλμάνοι, φίλοι της οικογένειάς του, και ο ίδιος επέμενε πως δεν γνώριζε σε ποιο σπίτι μπήκε, αλλά μόλις είδε μια Τορά και / ή ένα κηροπήγιο στο σαλόνι, «άρχισε να νομίζει πως πολεμούσε τον διάολο».

Οι γάλλοι ανακριτές κατέφυγαν στο ποινικό τμήμα του εφετείου του Παρισιού. Κι εκείνο έκρινε, τον Δεκέμβριο του 2019, πως ο Τραορέ είναι ανίκανος προς καταλογισμό – άρα, σύμφωνα με τη γαλλική νομοθεσία, δεν μπορεί να περάσει από δίκη. Η οικογένεια Αλιμί προσέφυγε στο Ακυρωτικό Δικαστήριο, τον γαλλικό Αρειο Πάγο. Από το Ισραήλ όπου βρέθηκε τον Ιανουάριο του 2020, για την 75η επέτειο απελευθέρωσης του Αουσβιτς, ο Μακρόν μίλησε για την «αναγκαιότητα μιας δίκης», προκαλώντας σάλο στον κόσμο της Δικαιοσύνης. Τελικά, την Τρίτη, το γαλλικό Ακυρωτικό Δικαστήριο απέρριψε την προσφυγή της οικογένειας Αλιμί, κρατώντας το ακαταλόγιστο του δράστη. Ο Κομπιλί Τραορέ παραμένει κλεισμένος σε ψυχιατρείο. Και τα τρία παιδιά της Σαρά Αλιμί ζουν πλέον στο Ισραήλ.